Het college wil financiële vraagstukken uitstellen

VEENENDAAL Voldoende geld om 2024 zonder tekort in de begroting te starten is de inzet van burgemeester en wethouders. Zij vragen de raad niet alle projecten nu al mee te nemen in deze financiële beslissing. De gemeente ziet nog steeds tekorten vanaf 2026 in haar huishoudboekje, maar heeft hier nu geen oplossingen voor. Toch moet de politiek wel een beslissing gaan maken om haar inkomsten en uitgaven voor volgend jaar met een positief saldo bij de provincie aan te leveren.

door Peter Kuijpers

Deze keurt dit huishoudboekje goed, wanneer een gemeente geen verlies ziet het komende jaar. Of als Veenendaal de opvolgende jaren geld overhoudt om het tekort op te vangen. Door de vele onzekerheden vanuit het Rijk en extra taken die de gemeente heeft gekregen, ziet zij vanaf 2026 een tekort ontstaan van ruim 8,5 miljoen. Dat oploop tot zo’n 10,5 miljoen euro in 2027 en 2028. Het college is al vanaf het voorjaar bezig de financiën duidelijk in beeld te krijgen en heeft de politiek op de hoogte gebracht over de laatste stand van zaken: ,,Met daarin de actuele informatie omtrent het meerjarenperspectief, de mogelijke maatregelen om meer financiële ruimte te creëren en de mogelijk nieuwe uitgaven.’’

12 MILJOEN

Veenendaal begon haar route naar de programmabegroting 2024 in het voorjaar met een tekort van ruim 12 miljoen euro in 2027 en 2028. Dit voorjaar kreeg zij vanuit het Rijk een nieuw overzicht van het geld dat de gemeente uit Den Haag kan verwachten. Maar ook heeft de gemeenteraad al budgetten vastgesteld voor verschillende zaken. Voor 2025 dacht het college 2 miljoen over te houden, maar kwam voor 2024 ruim 1,1 miljoen euro tekort. Voor 2026 blijft voorlopig een tekort staan van 8,5 miljoen euro en in 2027 en 2028 lopen deze terug naar 10,5 miljoen. Bij de grote projecten waar geld voor gereserveerd was, is opnieuw bekeken hoeveel de gemeente nu nodig denkt te hebben en welk effect dit heeft op de begroting.

Voor de herinrichting van het Stadspark denkt Veenendaal met minder geld uit te kunnen. Voor de verschillende Integrale Kindcentra (IKC) Dragonder Noord en Zuid wil de gemeente de eerste jaren met een lagere investering starten en heeft meer geld gereserveerd vanaf 2026. Voor de Johannes Calvijnschool is dit ook opnieuw verdeeld. Er is geen geld meer nodig voor een school in Groenpoort, maar wel het IKC SO/SBO/PO. Verder is het Omgevingsprogramma Openbare Ruimte (OPOR) een jaar uitgesteld naar 2027 en zijn de aangepaste kosten voor een nieuw theater in het financiële overzicht opgenomen. Dit verlaagt de uitgaven voor Veenendaal in 2024 en 2025.

UITGAVEN

Hierbij zal de politiek zich nog moeten uitspreken over of en hoeveel geld zij daar uiteindelijk voor over heeft. De raad heeft al wel besloten de WOZ en belastingen uit te besteden en een nieuwe lokale Rekenkamer in te stellen. En de gemeente houdt rekening met een sterke stijging van structurele kosten voor jeugdzorg. ,,Ook de ruimtelijke ontwikkelingen gaan door om Veenendaal duurzaam, leefbaar en bereikbaar te houden.’’ Naast de uitgaven waar de raadsleden zich over moet uitspreken is al wel gekeken naar het verhogen van de inkomsten. Veenendaal wil eigenlijk niet de belastingen verhogen, maar elke procent verhoging van het OZB-tarief levert de gemeentekas wel 155.000 euro op.

BEZUINIGEN

Dit zal Veenendaal alleen overwegen wanneer andere bezuinigingsmaatregelen de basisvoorzieningen aantasten. De gemeente heeft naar haar uitgaven gekeken op de verschillende afdelingen en wil hiervoor iets minder geld begroten. Dit levert in haar huishoudboekje 1,2 miljoen euro op, maar geeft wel een grotere kans dat zij dan ergens toch geld te weinig voor kan hebben gereserveerd. Andere gemeentelijke taken, zoals het innen van WOZ en belastingen, aan een ander bedrijf overlaten, ziet het college nu geen groot voordeel opleveren. Wel wil Veenendaal wanneer zij extra taken krijgt van het Rijk hier geld voor zien. ,,In de toekomst zullen wij bij de verschuiving van taken van Rijk naar gemeenten scherper zijn op de toegezegde rijksbijdrage.’’

SLUITEND

Het college heeft bekeken of zij haar inkomsten op andere manieren kan verhogen. De leges die Veenendaal rekent zijn om de gemaakte kosten te betalen en hier ziet zij geen mogelijkheid om meer de inkomsten uit te halen. Ook niet bij taken die zij voor bijvoorbeeld andere organisaties of gemeenten uitvoert. De tarieven liggen al gelijk aan wat commerciële bedrijven rekenen. Het circulair bouwen blijft Veenendaal naar kijken. Dit is nu nog duurder en met de restwaarde van materialen kan zij 25 procent voordeliger begroten, maar op de korte termijn levert het geen financieel voordeel op. Met de maatregelen die het college de raad nu voorstelt kan zij de provincie voor 2024 en 2025 wel een sluitend huishoudboekje presenteren zonder tekorten.

Het geeft tevens ruimte om noodzakelijke keuzes te maken. ,,Het gaat om de onderwerpen IKC Noord, SO/SBO/PO, Dragonder Zuid en Stadspark. Voor deze afzonderlijke investeringen geldt dat wanneer hier nu niet voor gekozen wordt, dit grote en onomkeerbare financiële gevolgen heeft voor de toekomst. Tegelijkertijd stelt het college voor om de volledige integrale afweging bij de kadernota 2025-2028 plaats te laten vinden. Voornaamste reden is dat het huidige meerjarenperspectief enerzijds voorzichtigheid vraagt bij het aangaan van meerjarige verplichtingen. En anderzijds onvoldoende aanleiding geeft om nu al volledig af te zien van investeringen.’’ Het college vraagt de raad nu alleen noodzakelijke keuzes te maken.

AFWEGING

,,Dit sluit bovendien aan bij de oproep van de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) om de nadelige financiële gevolgen van het kabinetsbeleid zichtbaar op te nemen in de meerjarenramingen 2026 en 2027. Dit om via een krachtig en gezamenlijk signaal richting het Rijk aan te geven dat de gemeentelijke financiën momenteel onvoldoende zijn voor het uitvoeren van het huidige takenpakket’’, besluiten burgemeester en wethouders. Met het doorschuiven van een deel van de financiële beslissing kan Veenendaal voor 2024 een sluitende begroting maken. Het college wil met de extra tijd de politiek volgend jaar meer informatie kunnen geven voor de financiële afweging van de andere projecten. En tevens de samenleving in een vroeg stadium betrekken.