‘Jan van der Poel zorgt ervoor dat kinderen weer gaan lezen’

VEENENDAAL Bij de presentatie van een nieuw boek en tegelijkertijd zijn jubileum als kwart eeuw schrijver, in 2013, waarbij hij ook een koninklijke onderscheiding voor al zijn werkzaamheden kreeg, meldde hij dat het zijn laatste boek zou zijn. Maar Jan van der Poel, inmiddels 89 jaar, is net als variétéartieste Heintje Davids: hij komt altijd terug. Afgelopen zaterdagmiddag werd in de volle recreatiezaal De Zwaai van zorgcentrum De Engelenburgh het dertigste Dolfi en Wolfi-boek gepresenteerd met als titel ‘Dolfi en Wolfi en het gestolen jacht’. 

door Martin Brink

Is het nu echt zijn laatste boek? Van der Poel durft daar geen uitspraken meer over te doen. Hij blijft doorgaan totdat het echt niet meer kan. ,,Ik weet dat vader alweer het één en ander op papier heeft gezet. Dat wordt dan een boek voor volwassenen”, zegt zoon Jan daarover. De eerste boeken werden uitgereikt aan burgemeester Gert-Jan Kats en Judith Poulus, voorzitter van de raad van bestuur van Zorggroep Charim.

Wie had dat nu kunnen denken: van de eerste publicaties in de jaren tachtig, toen nog bij uitgeverij Kool in Veenendaal, naar nu ruim zeventig titels, waarvan de jeugdserie Dolfi en Wolfi een ongekend succes werd onder met name de christelijke schooljeugd. De serie is wel eens verward met de grappige en spannende verhalen van Paul van Loon over ‘Dolfje Weerwolfje’. Maar Dolfi en Wolfi zijn beter te vergelijken met de meer algemene Kameleon-serie. Het zijn in de verhalen van Van der Poel, de fantasierijke en vooral spannende avonturen van twee jongeren (Andy en Mirja), maar nu met hun onafscheidelijke dolfijn en herdershond. Voor de persoon van Mirja stond ooit zijn kleindochter Mirella model. Zij was ook tijdens de presentatie aanwezig en moest zelfs even naar voren komen.

(de tekst gaat verder onder foto)

Burgemeester Kats feliciteert de schrijver met zijn zoveelste boek. - Martin Brink

MEER LEZEN

Burgemeester Kats had warme woorden voor zijn stadgenoot. ,,Ik ken de serie, mijn kinderen waren er dol op. Ze zijn nu 31 en 21 jaar, maar ik weet zeker dat mijn kleinkinderen hier ook van zullen genieten.” Hij vertelde er ook bij dat het een voorrecht is om zo’n hoogbejaarde schrijver in Veenendaal te mogen kennen. ,,Als burgemeester kom ik op veel plekken. Bij honderdjarigen, bij mensen die 65 jaar getrouwd zijn en nog zo fit dat ze mij een demonstratie tapdansen geven, maar een schrijver van 89 jaar? Nee, die heb ik nog nooit ontmoet.” Hij refereerde verder aan de huidige onderzoeken waarin duidelijk wordt dat de ontlezing onder kinderen steeds verder gaat. ,,U zorgt er met uw bijdragen voor dat kinderen weer meer gaan lezen.”

Judith Poulus van Charim liet weten dat de schrijver ,,van enorme betekenis is voor jonge mensen en dat is heel bijzonder. U bent een inspiratiebron voor velen.”

VEEL HULP

Voor zijn schrijverswerkzaamheden heeft Van der Poel ook nu van veel kanten hulp gehad. Dat kreeg hij vroeger vooral van zijn vrouw Klara, met wie hij in 2022 nog het briljanten huwelijksfeest mocht vieren. Ze woonden jaren in hun appartement aan de Cavansalaan. Daar had Jan zijn eigen schrijfstudio, die hij vol trots aan belangstellende gasten liet zien. Daar zwoegde hij in een strak ritme en gebogen over zijn papieren, om per dag een tiental velletjes met de hand vol te schrijven. Een computer kwam er niet aan te pas. Zo gaat dat nog altijd, net zoals de legendarische Rik Valkenburg dat deed. Zijn vrouw Klara was zijn vraagbaak en persoonlijke secretaresse, die alles strak en nauwgezet bijhield. In bijvoorbeeld afspraken met derden, want soms werd het veel te druk met al die leerlingen die hem voor een werkstuk wilden interviewen.

Van der Poel heeft wel iets weg van ‘Ome Rik’. Beiden zijn geboren en getogen Veenendalers en hebben hun sporen ook verdiend op het kerkelijke erf. Ze werden daarvoor ook koninklijk gewaardeerd. ,,Ik mis mijn Klara nog elke dag en natuurlijk ook mijn dochter Anneke”, vertelde Jan bewogen, zittend in zijn rolstoel tijdens de presentatie. De dag ervoor was hij namelijk in zijn appartement gevallen en kon daardoor met enige moeite alle gebeurtenissen op een rij zetten. Klara overleed in augustus 2025, eveneens in De Engelenburgh.

Met hulp van derden kon het nieuwe boek gerealiseerd worden. ,,Iemand tikte het in de computer, een ander deed het redigeerwerk, zodat het één lopend geheel werd,” zegt Jan van der Poel junior. Zelf is hij nooit aan de schrijverij begonnen. Tijdens de presentatie vertelde hij niet over zo’n fantasierijke geest te beschikken als zijn vader.

Warme woorden werden ook uitgesproken door uitgever Beppie de Rooy van KokBoekencentrum. Met engelengeduld doorploegde ze het manuscript en maakte de omslag, geheel naar wensen van de schrijver. ,,Er moest per se een drone op”, vertelde ze. ,,Dat bewijst dat Jan de nieuwe ontwikkelingen goed bijhoudt.” Ook moest de juiste boot er op staan en moesten de kleuren kloppen met voorgaande delen. Ze vertelde verder dat fantasie de belangrijkste eigenschap is voor het succes van een fictieschrijver. En dat bezit de bewoner van het zorgcentrum in hoge mate, zo vond ze.

(de tekst gaat verder onder de foto)

Jan van der Poel vertelde over de totstandkoming van zijn nieuwe publicatie. - Martin Brink

‘CAMEO IN TEKST’

In de nieuwe Dolfi en Wolfi heeft Van der Poel voor het eerst zichzelf een ‘cameo in tekst’ toebedeeld, net zoals de beroemde filmregisseur Alfred Hitchcock dat in zijn films deed. Van der Poel vertelt daarin hoe hij tot de schrijverij is gekomen.

Mirja en Andy ontmoeten in het verhaal een man met een rollator. Hij wijst hen naar het grote verzorgingshuis aan de overkant van het kruispunt. Hij vertelt dat hij er nu anderhalf jaar woont. ,,De eerste tijd samen met mijn lieve vrouw, maar zij is vorig jaar gestorven. Ik mis haar nog elke dag. Gelukkig wordt er door de verpleegsters goed voor mij en voor de andere bewoners gezorgd." Op de eerste verdieping van het verzorgingshuis heeft de oude man een appartement. Mirja is verbaasd over de rij boeken, omdat de grote boekenkast erg opvalt in de kleine kamer. Over één van de planken hangt een kleedje. ,,Die boeken zijn erg belangrijk voor mij. Ik heb ze allemaal zelf geschreven, meer dan tachtig." Hij vertelt verder: ,,Ik kon vroeger niet zo goed leren. Nadat ik van school kwam, heb ik in een fabriek gewerkt. Op zondag ging ik naar de kerk. Daar werd ik gevraagd om op de zondagsschool aan kinderen verhalen uit de Bijbel te vertellen. Jarenlang heb ik dat met veel liefde gedaan, maar ik vertelde ook graag andere verhalen. Meestal iets uit de geschiedenis, bijvoorbeeld over de Tweede Wereldoorlog die ik als kind had meegemaakt."