Gert en Truus van Eden vierden 65-jarig huwelijk: op hoge leeftijd nog altijd actief

VEENENDAAL Gert en Truus van Eden: wie kent ze niet in Veenendaal? Zij 88 jaren, hij de 91 gepasseerd. Wie met hen in gesprek gaat, komt vanzelf op molens en het molenaarsbestaan. Geen wonder, Gert was van jongs af aan dé molenaar van De Vriendschap, één van de twee molens in Veenendaal. De verhalen zijn legio. Dat merkte ook burgemeester Gert-Jan Kats die het echtpaar op 9 september bezocht in verband met hun 65-jarig huwelijksfeest. 

door Martin Brink

,,Weet je wat het nadeel van ouder worden is?”, vraagt Gert van Eden in zijn appartement in de Lautaflat aan de Kerkewijk. ,,Dat heel veel bekenden om je heen wegvallen.” Het natuurlijke verloop vindt hij soms wel moeilijk, maar omarmt het leven zoals hij dat nu met zijn Truus leidt.

Het zijn bijzonder vitale ouderen die nog midden in de samenleving staan. Truus, geboren Van Dijk, zit nog op de gym bij Sparta en bridget wekelijks in de Salvatorkerk. Samen fietsen ze hele stukken weg. Een dagrit van een kilometer of zestig is heel normaal. ,,Pas zijn we nog geweest in Elst in de Betuwe. Daar gingen we kijken bij de Nijmeegse Vierdaagse. Terug hebben we een overnachting geboekt in hotel De Wageningsche Berg. De volgende dag fietsten we weer terug naar Veenendaal.” 

Ze genieten dus nog volop van het leven en hebben altijd mensen om zich heen, ondanks dat het huwelijk kinderloos is gebleven. ,,Maar we hebben altijd veel kinderen om ons heen gehad en voor gezorgd”, benadrukt Truus. ,,Dan gingen we bijvoorbeeld met z’n allen op kamp met de jeugdleden van Sparta. Hup, de stoelen in de bedrijfswagens van ons. Marta Roelofsen hielp dan mee. Altijd ging het naar het kamp van de gymnastiekbond in Beekbergen.”

Gert was zelfs nog een tijd bestuurslid van Sparta en is er ook erelid van. Gert zat op veel clubs. Onder meer hardloopclub De Kangoeroes, stichting Oranjedag Veenendaal en de skiclub: het leverde hem zelfs een koninklijke onderscheiding op. 

(de tekst gaat onder de foto verder)

Bij de ingebruikname van de gerestaureerde molen op dinsdag 19 december 1995. Prins Claus bekijkt samen met Gert van Eden het herinneringsbord. - Louw Cijvat/Gemeente Veenendaal

ROEMRIJK MOLENAARSGESLACHT

Gert van Eden is de laatste van een roemrijk molenaarsgeslacht. Zijn voorvaderen waren eigenaar van een standerdmolen die in 1911 werd afgebroken en waar in dat jaar de huidige Nieuwe Molen werd gebouwd.

Maar ook molen De Vriendschap werd door een telg enkele jaren na de oprichting in 1872 aangekocht. Onderzoeker Leen Boot maakte daar een jaar geleden in een verzamelaarsoplage nog een tamelijk onbekend boek over, dat uitsluitend bij de vereniging Oud Veenendaal in de Cultuurfabriek verkrijgbaar is.

Om een heel lang verhaal kort te maken: direct na zijn trouwen in 1960 werd Gert er de eerste molenaar en nam hij het bedrijf van zijn vader over. Zijn jongere broer Hans werkte mee, samen met zes tot acht werknemers.

Tijden veranderen: had een boer vroeger genoeg aan honderd kippen, tegenwoordig lopen er al tienduizenden rond om de bedrijfsvoering gezond te houden. Gert: ,,Je ziet wel eens op tv dat er een brand in zo’n bedrijf is geweest. Dan hebben ze het over zulke grote aantallen. Dan denk ik: daar heeft een mengvoederbedrijf een flinke strop aan gehad. Zo’n kip eet immers een kilo voer per week.”

Van Eden geeft daarmee ook de veranderingen in het bedrijf aan. Alles moest groter en groter. Reden waarom hij een maalbedrijf, dat een molen in feite is, op een goed moment moest moderniseren.

(de tekst gaat onder de foto verder)

De staatsiefoto van het bruidspaar werd gemaakt in het atelier van Foto Bakker. - familiearchief

In 1967 werd het wiekenkruis verwijderd en kwam er een lelijke silo naast te staan. De molenromp bleef wel gespaard. Met zijn pensioen in zicht in de eerste helft van de jaren negentig begon hij na te denken over de toekomst. ,,Als ik een rondje met de hond had gelopen, kwam ik terug en dacht: wat heb ik eigenlijk gedaan?”

En dus zocht hij contact met de gemeente. Die kocht de molen om het met veel subsidie te restaureren en werkend terug te brengen naar de oude staat. 

WIND VERGETEN

Zo is het gebeurd met als absoluut hoogtepunt de heringebruikname op dinsdag 19 december 1995. Dat gebeurde door niemand minder dan prins Claus, beschermheer van de Vereniging De Hollandsche Molen. Gert: ,,Ik was wel zenuwachtig ondanks dat ik zijn schoonvader enkele malen ben tegengekomen als vrijwilliger bij het Cavaleriemuseum in Amersfoort maar ook zijn schoonmoeder toen ik als lid van Oranjedag op Soestdijk kwam.”

Maar het ging goed. Claus mocht als openingshandeling de vang lichten, het losgooien van de rem. ,,Ik zei vlak daarvoor nog: hoogheid, u bent één ding vergeten. Toen hij mij vragend aankeek zei ik: om wind mee te nemen! Toen hij de vang lichtte begonnen de wieken te draaien. Kijk, zei hij, het lukt.” Gert van Eden glimlacht: ,,Aan de achterzijde stonden mijn broer Hans en iemand van de molenbouwer driftig aan de wieken te draaien…”

(de tekst gaat onder de foto verder)

In de molen kreeg prins Claus nog uitleg door Gert van Eden. Rechts de auteur van dit verhaal. Ook hij gaf enige toelichtingen. - Louw Cijvat/Gemeente Veenendaal

De molen is nu in particuliere handen en met de vele activiteiten die er gehouden worden lijkt de toekomst rooskleurig. Er is een vaste molenaar in de persoon van Peter Tijssen. Gert werkt nog altijd mee en is er wekelijks een aantal keren te vinden. Truus: ,,Als hij er niet is, bellen ze waar hij blijft of wat er aan de hand is...”

Er wordt nu gemaald voor mengvoederbedrijf E.J. Bos in Ederveen. Dat is een prima regeling. Een molen moet immers in bedrijf blijven, wil het niet, bij wijze van spreken, ‘vastroesten’. Vijf jaar geleden verhuisden ze van het grote molenaarshuis langs de Nieuweweg naar hun huidige woning. Truus: ,,Dat hebben we gedaan met het oog op onze gezondheid. Achteraf gezien hadden we er nog wel kunnen blijven, maar het werd gewoon veel te groot.” Gert: ,,En dan te bedenken dat vader, moeder en acht kinderen in de helft van het pand woonden. Aan de andere kant woonden opa en oma…”

Gert en Truus leerden elkaar kennen op de Prins Bernhardlaan, bij het pand waar later ’t Zonnetje in kwam. Vanwege het slechte weer schuilden ze daar. Truus woonde aan de Prins Bernhardlaan, maar dan in een blok een stuk verderop. Gert: ,,Jongens kwamen vaak bij de cafetaria van Meijer aan de Hoofdstraat, waar nu Kippie zit. Dat was ook op die avond van de watersnoodramp.”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Zo was het op 9 september 1960: Gerit Jan van Eden gaat per koets op weg naar zijn bruid Geertruida Elisabeth van Dijk. - Familiearchief

Het werd een zogenaamde knipperlichtrelatie, maar uiteindelijk bekroond in een trouwerij. Gert haalde zijn Truus met de koets thuis op. In het gemeentehuis aan de Hoofdstraat verbond ambtenaar Hille hen in de echt. In de Julianakerk was het dominee Klaas van de Pol die er ook zijn goedkeuring over gaf. ’s Avonds was er receptie en feest in het OCB-gebouw aan de Tuinstraat van de beheerders ‘ome Jan en tante Leen’. 

NAAR MUSEUM

Omdat Gert van Eden de laatste van zijn molenaarsgeslacht is, besloot hij om een aantal bijzondere spullen een waardige plek te geven. Zo ging een aquarel uit rond 1815 naar het museum waar het onder notarieel toezicht werd overgedragen en nu in de vaste collectie is te bewonderen.

Op de afbeelding staat het gezin Van Eden met op schoot een klein jongetje. ,,Dat is dus de opa van mijn vader”, verduidelijkt Gert. De afbeelding werd gemaakt door een rondreizende tekenaar en was ooit onderdeel van een onderzoek naar deze man omdat hij op meerdere plaatsen in de regio dergelijke voorstellingen maakte. Truus: ,,Via een ver familielid hebben we de tekening in bezit gekregen. Het heeft jarenlang op de molenzolder gehangen.”

Ze kijken terug op een mooi leven met velen om hen heen. De receptie ter gelegenheid van het huwelijksjubileum werd (uiteraard) gehouden in De Vriendschap. ,,En weet je hoeveel kaarten we hebben gekregen?”, vraagt Truus. ,,Over de honderd! Zo mooi allemaal.”

Koetsjes in de Hoofdstraat op weg naar het gemeentehuis. - familiearchief