Veenendaal zoekt nieuw systeem voor controle bijstand

VEENENDAAL De gemeente denkt na over het meer helpen van mensen en het controleren of zij de regels van de bijstand goed volgen. Hiermee wil Veenendaal een nieuwe wijze vinden om van de systemen met algoritmes, zoals de DPS-matrix, over te stappen naar een nieuwe systematiek voor rechtmatigheidsonderzoeken.

De DPS-matrix was een computerhulpmiddel, waarbij gemeenten met een soort rekentool mensen uit de bijstand gingen controleren. Dit systeem is na onder andere de toeslagenaffaire niet langer gewenst. Veenendaal moet echter wel een wijze vinden om te controleren of alles goed gaat in de bijstand. Zij heeft de taak om fraude te voorkomen. Samen met Rhenen en Renswoude, voor wie zij tevens de controle doet, wil de gemeente werken met een Participatiewet naar een menselijke maat. 

FRAUDE

En heel duidelijk gaf zij op een informatieavond voor de gemeenteraad aan een onderscheid te willen maken tussen fouten en fraude. Dario Castiglione van ProVeenendaal blijft wel zorgen uiten over een willekeur die kan ontstaan. Verder gaf hij al als suggestie goed te kijken naar de bewoordingen van de regels. Ook de gemeente wil liever niet van fraude spreken bij een gemaakte fout. Een controle moet juist mensen tijdig gaan helpen. Hiervoor zijn verschillende varianten nu onderzocht. De DPS-matrix gaf suggesties om mensen te onderzoeken en dit scheelde wel werk voor de ambtenaren. 

KOSTEN

Een nieuwe systematiek betekent in ieder geval dat het duurder zal zijn. Sowieso moeten de huidige dossiers opnieuw een beoordeling krijgen wat al 53.000 euro zal kosten. Daarnaast zal een nieuwe manier van werken voor de gemeente een kostenstijging van maximaal zo’n 62.000 euro geven. Maar eerst zal het college een beslissing moeten maken wat het beste bij Veenendaal past.

CRITERIA

De gemeente blijft natuurlijk controleren bij signalen. Dit kan uit een gesprek met iemand uit de bijstand zijn of doordat zij bijvoorbeeld via het UWV een verandering doorkrijgt. Maar ook hier kan het gaan om een regel die mensen misschien niet goed begrijpen. Dus wil Veenendaal niet langer jagen op fouten alsof dit fraude is. Een voorbeeld als Rotterdam dat het via een steekproef doet heeft de gemeente laten liggen. Want juist daarin kunnen opnieuw criteria ontstaan waarbij een doelgroep vaker een controle krijgt. Veenendaal zou na een aanvraag direct kunnen beoordelen of iemand na 36 maanden pas een controle krijgt of al na 12 maanden. Echter bleek al snel dat ook de ambtenaren en Cliëntenraad dit niet als voorkeur hebben.

CONTROLE

Er zijn twee varianten die een grotere kans maken. Dat na een aanvraag standaard na 12 maanden een controle plaatsvindt en als alles goed is dit na 36 maanden weer gebeurt. En mocht er toch iets niet kloppen dat de volgende controle weer na een jaar zal zijn. Een voorkeur die ook de Cliëntenraad aanhaalde was een korte check na zes maanden. Dan kan de gemeente tevens doornemen of de klanten alle minimaregelingen aanspreekt waar zij voor in aanmerking komen. Wethouder Engbert Stroobosscher legt tevens uit dat, mocht er een fout zijn gemaakt, dit dan snel boven tafel komt en opgelost kan worden. Zonder dat iemand die bijstand ontvangt in grote problemen of nieuwe schulden terecht komt.

VERTROUWEN

Het periodieke systeem zou verder op dezelfde wijze kunnen blijven werken. Na een volgende controle kan de gemeente een beoordeling maken dat alles goed verloopt. Dan hoeft zij iemand pas na drie jaar opnieuw te zien. Mocht blijken dat er toch een foutje in is geslopen, dan neemt Veenendaal na een jaar alles nog eens door. 

Margreta Riemens van de ChristenUnie vraagt wel of de gemeente dit zoveel mogelijk in vertrouwen kan blijven doen. Veenendaal vertrouwt erop dat mensen alle stukken zelf aanleveren, maar zal hierin begeleiden en niet direct met sancties willen komen als iemand een keer iets vergeet. Pas bij gegronde redenen zal de gemeente een eventueel handhavingsonderzoek starten of om te beoordelen of er sprake is van fraude. Het college beslist binnenkort welke nieuwe werkwijze Veenendaal zal gaan hanteren.