Veenendaal stopt met fraudescorekaart

VEENENDAAL De fraudescorekaart (DPS-matrix) zal de gemeente niet langer gebruiken bij het bepalen van controles op bijstandsfraude. Veenendaal heeft hier vanaf 2016 mee gewerkt, maar onlangs kwam dit systeem in het nieuws.

door Peter Kuijpers

,,De reden om de DPS-matrix (fraudescorekaart) buiten gebruik te stellen is dat de gebruikte criteria en de weging hiervan opnieuw met onderzoek zou moeten worden gevalideerd. De landelijke ontwikkelaar van dit instrument is evenwel opgeheven. Dit betekent dat de matrix niet meer actief wordt ondersteund, meldt het college van burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad. De leverancier is met de DPS-methodiek gestopt. Veenendaal was één van de 158 gemeenten in Nederland die gebruik maakten van de fraudescorekaart. ,,Deze kaart werd ingezet om een inschatting te maken van het risico op fraude door een bijstandsaanvrager of bijstandsontvanger.”

ONDERZOEK ,,We willen benadrukken dat door gebruik te maken van de DPS-matrix geen bijstand is onthouden als mensen daar gewoon recht op hadden. Er werd alleen geen bijstand toegekend als onrechtmatig gebruik na controle daadwerkelijk werd vastgesteld”, stelt het college. Het instrument was ingezet om de controle bij een uitkering makkelijker te maken. Mensen die niet genoeg inkomen of vermogen hebben om zelf in het levensonderhoud te voorzien komen mogelijk in aanmerking voor algemene bijstand. Gemeenten verstrekken deze, maar zij moeten daarnaast tevens onderzoeken en beoordelen of de uitkering rechtmatig is.

INSTRUMENT Deze controle en handhaving is volgens Veenendaal essentieel voor het maatschappelijk en financieel draagvlak. Vroeger moesten inwoners maandelijks een briefje inleveren met een verklaring over hun financiële situatie, woonsituatie en re-integratie. ,,Daarnaast vond elke acht maanden een volledig onderzoek plaats naar de rechtmatigheid van de uitkering. Aangezien het merendeel van de bijstandsontvangers terecht een uitkering ontvangt en de onderzoeken voor betrokkene en de gemeente intensief en belastend waren, is ongeveer vijftien jaar geleden overgestapt op een nieuwe manier van controleren.” Hiervoor is destijds het instrument van de fraudescorekaart ontwikkeld.

VARIABELEN ,,De matrix was zo een ondersteunend instrument om frauderisico’s te beoordelen. Inwoners met een hoger frauderisico werden hierdoor intensiever of frequenter gecontroleerd dan personen met een lager risico.” De laatste kreeg eens in de twaalf maanden een controle, de ander elke acht maanden een volledig onderzoek naar de rechtmatigheid van de uitkering. 

,,In de media wordt bericht dat in de fraudescorekaart gegevens voorkomen over allochtoon/autochtoon, nationaliteit, risicowijk of woonwagen. Dergelijke gegevens waren al geen onderdeel van de in Veenendaal gebruikte DPS-matrix”, geeft het college aan. Veenendaal keek naar een veelheid aan variabelen, waaronder woon- en arbeidssituatie, opleiding, leeftijd, geslacht en fraudegeschiedenis.

RECHTMATIG De gemeente is nu met dit instrument gestopt. ,,Ons was geen besluit van de VNG of SZW bekend met het advies aan de gemeenten om het instrument van de fraudescorekaart of de DPS-matrix niet meer te gebruiken. De leverancier heeft 16 juni aan de WIL-gemeenten: Nieuwegein, Houten, IJsselstein en Lopik, kenbaar gemaakt te willen stoppen met het aanbieden van de DPS-matrix. Deze boodschap ontving Veenendaal 22 juni. Diezelfde dag heeft Veenendaal ook besloten hiermee te stoppen en vervolgens is die middag de bevestiging ontvangen dat de DPS-matrix is uitgeschakeld”, besluit burgemeester en wethouders. 

Voor Veenendaal was het enkel een hulpmiddel in de onderzoeken naar een rechtmatig ontvangen bijstand.