Natuurrubriek Slenterpaadjes over oktober: Adelaarsvarens langs Defensieweg

VEENENDAAL Met een mooie nazomer met aangename temperaturen, zijn we oktober ingegleden. Oktober met de namen zaaimaand, eikelmaand, rozenkransmaand en Mariamaand. De naam oktober is afgeleid van het Latijnse woord voor octo; wat acht betekent.

door Aly van Eijk

In de Romeinse kalender werd oktober de achtste maand genoemd. De oude gezegdes en spreekwoorden over de natuur, zijn van vroeger. Maar de ouderen onder ons kennen ze nog steeds. Ook dat hoort bij onze cultuur. ‘Houdt de boom de bladeren lang, weest voor een lange winter bang’. En veel bomen zitten nog vol in het blad en ook nog groen, de meeste herfstkleuren moeten nog komen.... En: ‘Worden de bladeren geel en krom, kijk dan naar Uw kachel om.’ De naam rozenkransmaand is in de Rooms-Katholieke kerk de maand van de rozenkrans. Dat gebruik stamt uit de 19e eeuw en is een uitbreiding van het feest van Maria Koningin van de rozenkrans op 7 oktober. Het woord rozenkrans komt van het Latijnse Rosarium, een rozentuin.

ADELAARSVARENS LANGS DEFENSIEWEG

In de bossen hier in de buurt beginnen de adelaarsvarens te kleuren, terra en geel en wanneer de zon erop schijnt lijkt het net of ze in de verte in brand staan. Wanneer je de bladstaal, stengel, doorsnijdt kun je daarin twee adelaars herkennen. Vandaar de naam adelaarsvaren. Ze groeien vaak als ondergroei in de bossen. Langs de Defensieweg, bij Rhenen, zijn er erg veel te zien. In het voorjaar komen ze als vraagtekens de grond uit, dan zie je ze groeien tot een behoorlijke hoogte en wordt alles overwoekerd. Ze kunnen zo’n drie meter hoog worden. Let op: deze plant is giftig!

TAMME KASTANJE

De berken laten de gele blaadjes vallen en dit jaar zijn er veel eikels, er liggen er al heel wat op de grond. De tamme kastanjes zijn nog niet zover; die bomen hangen overvol. De ‘loze’ (lege) vallen het eerste, half oktober komen ze los en dan kun je proberen de kastanjes uit de prikkende bolster te peuteren! De tamme kastanje komt uit het oostelijke Middellandse zeegebied en bij de Zwarte Zee vandaan. Ze zijn door de Romeinen ingevoerd en hier in de bossen staan er aardig wat.

(de tekst gaat onder de foto verder)

De kleurrijke vliegenzwam laat zich nu volop in de bossen zien! - Aly van Eijk

PADDENSTOELEN

In de herfstvakanties zie je altijd veel mensen met kinderen kastanjes zoeken. Ze werden in de oude huisapotheken gebruikt voor bronchitis en gekookt smaken ze ook prima. De vogels laten zich weer horen, veel zijn er vertrokken naar hun winterverblijf in het diepe zuiden. De boomklevers laten zich weer horen. De spechten hoor je roffelen op de bomen; op jacht naar torretjes en kevers. Boven de lege maisvelden zweven de buizerds, in de hoop een veldmuisje te verschalken die een verdwaald maiskorrel hoopt te vinden. Er zijn al veel paddenstoelen boven de grond gekomen en zijn ook al verdwenen. De meeste vliegenzwammen moeten nog komen, maar er is veel moois te ontdekken.

Kijk en geniet.

Reageren kan naar alyvaneijk@gmail.com