Natuurrubriek Slenterpaadjes over januari: Eerste sneeuwklokjes zichtbaar

VEENENDAAL Alweer een nieuw jaar. 2022 is voorbijgevlogen en ik wens alle lezers een mooi natuurrijk 2023 toe. Over de maand januari: die kent de namen ijsmaand, wolfsmaand, haardmaand, louwmaand en wintermaand. Januari is genoemd naar Janus, de Romeinse god van poorten en deuren. Het woord louw komt van het woord leerlooien. In januari werden vroeger de huiden van geslachte dieren gelooid.  

door Aly van Eijk

De oude weerspreuken werken soms nog steeds. Jammer dat veel jongeren hier nooit van gehoord hebben. Het hoort wel bij onze cultuur, die vroeger altijd mondeling werd doorgegeven: ‘In de louwmaand mag het vriezen de stenen uit de grond, de boer vindt dat heel gezond.’ En: ‘Draagt januari een sneeuwwit kleed, dan is de zomer zeker heet’. Na de vorst van vorig jaar is het weer erg zacht geworden. Er is veel regen en aan de molshopen kun je goed zien dat het grondwaterpeil hoog staat. In de bossen, waar de grond dicht zit door het wortelstelsel van de vele bomen, zie ik allemaal bergjes van geel zand.

Daaraan kun je ook zien dat het arme grond is. Bij de weilanden zie je ook veel molshopen, met hoopvolle ooievaars en reigers die een molletje hopen te verschalken. Van de ooievaars, die vroeger massaal in de herfst vertrokken om in Afrika te overwinteren, blijft nu een groot deel hier. Met strenge vorst worden ze vaak bijgevoerd met eendagskuikens. Anders overleven ze het niet en verhongeren ze.

SNEEUWKLOKJES Door de hogere temperaturen van de afgelopen weken, zie je overal knopjes, en de eerste sneeuwklokjes zijn ook alweer boven de grond. Nu maar wachten op de eerste hommels. Ik zag in de verte wilgen waar al een tere gloed overlag van groen. Niet veel, maar de lente is al in aantocht. Wilgen zijn door de eeuwen heen als waterpomp gebruikt. Door hun wortelstelsel kunnen ze veel water aan en met warm weer verdampt dat. Ze horen bij het Hollandse landschap, zeker de karakteristieke knotwilgen. Door het knotten bleef er vaak een laagje water in staan. Dan ging dat rotten en zo ontstonden de holle knotwilgen. Het knotten werd vroeger gedaan omdat men de takken overal voor kon gebruiken. Denk maar aan mandenvlechten en de klompendragers. Zij vinden dat de wilg beter hout levert dan de populier. Ze zouden beter tegen water kunnen en ‘warmer’ zitten.

Tegenwoordig worden ze ook in tuinen als afscheiding gebruikt en langs drukke wegen als geluidsscherm. De naam wilg zou afgeleid zijn van het Angelsaksche welig, wat zou duiden op buigzaamheid. Het is familie van de populier. Beide zijn liefhebbers van lage vochtige gronden die lang onder water kunnen staan. Ze horen bij de snelst groeiende bomen in ons land: 30 centimeter per jaar. En ze zijn makkelijk te stekken, want steek een wilgentak in de grond, wacht een paar weken, en hij gaat wortelen.
Kijk en geniet.

Reageren? Mail naar alyvaneijk@gmail.com