Echtpaar Van Manen vierde briljanten huwelijk

VEENENDAAL Voorzichtig haalde burgemeester Gert-Jan Kats zijn ambtsketen uit de foedraal. Voor zo’n officiële gelegenheid ga je natuurlijk officieel gekleed op de foto. Want op bezoek gaan bij een echtpaar dat 65 jaar samen is, dat gebeurt niet dagelijks en dus is het ook een mooi verhaal in de krant waard. Tijdens het bezoek hoorde Kats veel over het voorbije Veenendaal.

door Martin Brink

Voor Nel van Manen-van Dorland was het ook bijzonder, de burgemeester over de vloer. ,,Is die nou echt zo zwaar?” Om vervolgens de penning van de ambtsketen in de hand te houden en te concluderen: ,,Het valt mee, maar eigenlijk kan dat ook niet anders.”

Kats was begin december op bezoek bij Kees en Nel van Manen, respectievelijk 87 en 85 jaar oud. Het bescheiden echtpaar heeft veel meegemaakt, maar is in alle opzichten zeer levenslustig. Door hun jarenlange maatschappelijke inzet in Veenendaal hebben ze veel verhalen. Het huwelijk werd gesloten op 29 november 1957 in het gemeentehuis aan de Hoofdstraat. Later volgde de kerkelijke inzegening in de Pniëlkerk (de ‘Kokse Kerk’), eveneens aan de Hoofdstraat. Het huwelijk werd bekroond met vijf kinderen (één zoon en vier dochters). Die zorgden voor dertien kleinkinderen en vier achterkleinkinderen. Een rijk bezit en daar zijn ze enorm trots op. Bovendien wonen ze allemaal in Veenendaal. Behalve dochter Conny dan. Zij woont met haar man in het naburige Renswoude. Bij velen is ze welbekend als secretaresse van schrijver Rik Valkenburg.

STERFBED Tijdens het gesprek komt de naam van deze markante Veenendaler, waarvan een straatnaam een paar jaar geleden is vervallen, regelmatig langs. ,,Ik heb hem mogen begeleiden op zijn sterfbed, ook zijn hand vastgehouden en een Bijbeltekst gesproken”, zegt Nel van Manen. Het ging allemaal zo snel dat er geen tijd was om de hele familie te waarschuwen. Zij was erbij omdat ze deel uitmaakte van een groep vrouwen die vanuit de kerk op bezoek ging bij personen of gezinnen die in welke vorm dan ook hulp nodig hadden. Ook vanuit de gemeente kreeg men adressen door. Tegenwoordig is dat allemaal anders geregeld. Dat werk wordt nu gedaan via ambulante hulpverlening met wijkgericht werkende organisaties als Philadelphia en Zorg op Maat.

Kees komt van de Savornin Lohmanstraat. ,,Ik heb er een fijne jeugd gehad”, weet hij. ,,Dat was het einde van Veenendaal. Bepaalde straten waren er toen nog niet in zuid en dus was het heerlijk spelen op de toen nog weidse vlakten.” Voor kenners: het is dan ook niet verwonderlijk dat de Veenendaals Joodse familie Van Essen hier bij kruidenier Anton van Dam een veilig onderduikadres vond.

Nel van Dorland groeide op aan de Gortstraat 95, het huis naast de woningen waar eertijds een volkslogement (de luimkiet) stond waar vooral handelsreizigers en ander rondtrekkend volk kwam. ,,De saamhorigheid was groot in de straat. Iedereen stond voor iedereen klaar, vaak werd er een pannetje soep rondgebracht.” De hof was lang, voor een keutje was altijd plek.

OORLOGSJAREN Hoe leerde het paar elkaar kennen? ,,Van de kerk”, weet Kees. ,,Je spreekt elkaar en maakt een afspraakje. Zo ging dat.” De oorlogsjaren zitten in beider geheugen gegrift. Kees was pas vijf jaar toen de oorlog begon. ,,En ik ben ook op 10 mei jarig. Toen ik beneden kwam, feliciteerde niemand mij. Dat vond ik zo vreemd. Waar is pa, vroeg ik. Nou, die stond buiten met andere mannen druk te praten en te wijzen naar de lucht. Die middag moesten we weg, evacueren naar Rijnaken in Elst. We kwamen in Bergambacht terecht waar we een week zijn geweest.”

Ook Nel heeft haar herinneringen. De Gortstraat was op het eind van de oorlog toneel van granaatinslagen. In de jaren ervoor bouwde haar vader met buren een schuilkelder in de tuin. ,,Dat gebeurde onder een grote appelboom. Er kwam zelfs een Duitser kijken om advies te geven. Ja, heel bijzonder. Hij zei dat de ingang verkeerd stond, het moest schuiner worden. Dat is toen veranderd.” De schuilkelder was ook bedoeld voor omwonenden. Er is regelmatig gebruik van gemaakt.

(de tekst gaat onder de foto verder)

De trouwfoto, nu 66 jaar geleden, genomen bij fotograaf Bakker in de Hoofdstraat. Twee jongeliefden zweerden elkaar voor de gemeente en de kerk eeuwige trouw. - Foto Bakker/Familiearchief

Nel en Kees trouwden nadat hij zijn diensttijd had volbracht. Eerst als dienstplichtig wachtmeester, later een jaar in vaste dienst als sportinstructeur. ,,Ik werd gevraagd om te blijven, maar ik wilde iets anders.” En dat ‘anders’ werd de Hollandia Tricotage in Veenendaal. Hij werkte zich op binnen personeelszaken en kon goed overweg met directeur Fiole. Hij bleef er tot aan het faillissement in 1978. Vervolgens werd de DSM in Utrecht zijn nieuwe werkgever, dit keer als personeelschef waar hij het aannemingsbeleid, begeleiding van werknemers en de promotie van het bedrijf tot taken had. Na tien jaar besloot de holding om alles te concentreren in Sittard. Van Manen bleef in dienst maar ging niet mee. Hij kocht een vakantiewoning in Simpelveld en woonde daar op werkdagen. Op een goed moment kreeg hij de kans om er met een mooie regeling uit te stappen. Dat deed hij. En dus was het met 55 jaar klaar. Kwam het beruchte ‘zwarte gat’ toen langs? Dat niet, want Kees van Manen rolde van het ene bestuur in het andere. Hij werd ouderling in de kerk, lid van de kerkenraad waar hij notulen maakte, werd penningmeester van de PCOB Veenendaal en hield ook het penningmeesterschap van het CNV Veenendaal aan. Dat deed hij overigens al in de tijd toen hij bij de Hollandia Tricotage werkte.

RUST ,,Vergis je niet, dat was nog een hele klus. In Veenendaal met al die fabrieken waren er zo’n 1400 leden.” Voor al die taken werd Van Manen door burgemeester Kolff koninklijk onderscheiden. En o ja, ook aan de Poolster werd hij ‘ontdekt’ en benoemd tot penningmeester van de bewonerscommissie. Op zijn tachtigste vond hij het welletjes: ,,Ik heb toen alles neergelegd.” Zijn vrouw Nel vult ietwat glimlachend aan: ,,Nu komen we tot rust….”

In de tijd dat ze trouwden was het aanbod van (huur)woningen schaars. Er werd vaak ingewoond, maar dat vond Nel niets. ,,Dat zou mijn schoonmoeder ook niet hebben aangekund. Wij hadden aan de Gortstraat het grootste stuk land achter het huis. Daar bouwde vader met hulp van anderen een noodwoning. Hout konden we kopen bij Van den Bosch. In zeven weken stond er een woning van negen bij vijf meter. We hebben er een jaar of vijf heerlijk gewoond. Het was illegaal maar er was grote woningnood en dus liet de gemeente het toe.”

Anderen woonden in een afgedankte spoorwagon. Zo was er een gezin dat op die manier woonde aan de Geerseweg. ,,Al mijn zussen en broer zijn vanuit de noodwoning getrouwd. Bij de laatste zei de gemeente: het is nu klaar en moet het worden afgebroken.” Later kreeg het gezin een woning aan de Lindenlaan en nu is het paar meer dan twintig jaar woonachtig aan de Poolster, in een vergroot hoekappartement waarvan oud-wethouder Anton de Ruiter de eerste bewoner was. Het is er prima wonen, met een klein voortuintje en zicht op de weg.

Nel en Kees hebben hun briljanten huwelijk niet uitgebreid gevierd. Kees: ,,Dat hebben we met ons zestigjarig huwelijk gedaan. Toen zaten we bij Van der Valk en kwam de hele familie. We zeiden toen al: nu kunnen we het nog allemaal aan, over vijf jaar doen we het wat rustiger.”