Herdenking op Grebbeberg en lezing Bob Latten: ‘Soldaten verdienen erkenning en waardering’

RHENEN Voor de 85ste keer worden de gesneuvelde militairen van het vroegere 8ste Regiment Infanterie herdacht op de Grebbeberg op tweede pinksterdag. De ceremonie op maandag 9 juni begint om 12.30 uur op het Militair Ereveld Grebbeberg.

door Marco Diepeveen

Voorafgaand aan de dodenherdenking vertrekt om 12.15 uur de stille tocht vanaf hotel ‘t Paviljoen, Grebbeweg 103-105 in Rhenen, naar de begraafplaats. De vaandelwacht wordt verzorgd door militairen van 45 Pantserinfanteriebataljon Regiment Infanterie Oranje Gelderland, de traditiedrager van het vroegere 8e Regiment Infanterie dat in de meidagen van 1940 op de Grebbeberg vocht. De Bond van Wapenbroeders verzorgt de erewacht.

GEDICHTEN VAN LEERLINGEN

Muziekvereniging Ons Genoegen speelt muziek. Luitenant-kolonel Peter Marx, bataljonscommandant van 45 PIB RIOG, reikt postuum het Mobilisatie-Oorlogskruis uit aan twee overleden Grebbebergveteranen, korporaal Ribbers en Maasbach. Basisschoolleerlingen lezen gedichten voor. Daarna is er het dodenappel, waarbij de namen van alle 233 gesneuvelden van het regiment op de Grebbeberg worden voorgelezen. Rond 13.45 uur is de ceremonie ten einde.

Al sinds de Tweede Wereldoorlog organiseerde de Vereniging 8 R.I. – 1940 de jaarlijkse dodenherdenking op tweede pinksterdag. Stichting Slag om de Grebbeberg en 45 Painfb RIOG hebben het stokje vorig jaar overgenomen en garanderen daarmee het voortbestaan van deze lange traditie.

LEZING BOB LATTEN

Als aansluiting op het herdenkingsprogramma houdt militair-historisch onderzoeker en publicist Bob Latten, met Rob Janssen medeauteur van het in april verschenen ‘Stoplijn Grebbeberg. Standhouden achter de puinhopen’, een lezing over hun nieuwe boek en de gebeurtenissen tijdens de Slag om de Grebbeberg. De gratis toegankelijke lezing wordt gehouden in de Gedachteniskerk, Herenstraat 82 in Rhenen, en begint om 15.00 uur. Aanmelding hiervoor is niet nodig.

,,In mijn nieuwste boek werp ik geen nieuw licht op de Slag om de Grebbeberg”, zegt Latten. ,,De Nederlandse soldaten die moedig standhielden, spelen hierin de hoofdrol. De levensverhalen van drie van hen licht ik uit. Het menselijke aspect dus, binnen het grote historische kader.”

De moedige soldaten van de Greb verdienen niet ons oordeel, maar onze erkenning en waardering

Dat maakt zijn werk makkelijk leesbaar en invoelbaar. ,,Geen gortdroge opsomming van details en strategie. De dramatiek van de bittere gevechten is onvoorstelbaar groot. De strijd werd lang gezien als een tragisch symbool van een ontoereikende verdediging. Er klonk veel kritiek: men sprak van paniek, lafheid, slapte, gebrek aan discipline. Generaal-majoor Harberts nam het woord ‘lafheid’ in de mond.”

ONGELIJKE EN KANSLOZE SLAG

Dat negatieve beeld van demoralisatie is de laatste jaren gekanteld en genuanceerd. ,,Het was een ongelijke en kansloze slag. David tegen Goliath. De Nederlandse militairen waren niet opgewassen tegen brute oorlog, tegen de doorgewinterde en veel sterkere vechtmachine van Hitler.” 

Desondanks stonden ze hun mannetje. ,,Slecht bewapend, zonder luchtsteun en met minimale opleiding en oefening hielden ze stand - soms tot het uiterste. Velen sneuvelden op hun post. De Nederlandse militair was niet laf, maar overrompeld - door de Duitse overmacht, door chaos, haperende communicatie, gebrek aan deugdelijke voorbereiding, jarenlange bezuinigingen op defensie. Binnen dat tragische kader zijn er talloze voorbeelden van moed, kameraadschap, zelfopoffering en plichtsbesef. De moedige soldaten van de Greb verdienen niet ons oordeel, maar onze erkenning en waardering.”