Een eeuw Camera Obscura: ‘Leo Bloeme hield club in z’n eentje in stand...’

VEENENDAAL Of fotoclub Camera Obscura in Veenendaal de oudste is in Veenendaal, voorzitter Floris Calandt weet het niet heel zeker. Een klein onderzoekje leert dat schietvereniging Prins Hendrik nóg ouder is. Die werd in 1901 gestart. De voetbalclubs DOVO en GVVV respectievelijk in 1933 en 1947. Camera Obscura zit er tussenin: die zag honderd jaar geleden het levenslicht.

Veenendaal schaart zich daarmee onder de fotoclubs in Venlo en Zutphen die ook het eeuwfeest vieren. Men pakt het jubileumjaar uit met allerlei presentaties die vooral bestaan uit, hoe het ook bijna anders, het tonen van foto’s.

En die foto’s komen van de ongeveer 35 clubleden die zich in een paar werkgroepen hebben gevormd (sport, creatief en natuur) of gezamenlijk bezig zijn met opdrachten. Op 10 januari werd de aftrap gegeven met een jubileumavond. Daar kwamen ook veel oud-leden op af. De kerkzaal van verzorgingshuis De Meent was de uitvalsbasis, net als in de jaren negentig. Later verkaste men naar de benedenzaal van de Duivenwal. Vanwege coronamaatregelen kon men hier niet meer met 35 personen samenkomen.

LEO BLOEME-GANG

Calandt: ,,Zo kwam De Meent weer in beeld. We komen er tweewekelijks op dinsdagavond bijeen. We doen jaarlijks mee aan drie wedstrijden en aan interne opdrachten. De resultaten bespreken we dan met elkaar.” Hij benadrukt dat het positieve feedback betreft en niet meer, zoals vroeger in de analoge tijd soms het geval was, minder opbouwend en soms afkrakend. ,,Dat was best frustrerend voor degene die er in de doka zoveel werk in had gestoken. We zijn een amateur-fotowerkgroep. We kijken naar foto’s met als doel de wil om ze te verbeteren qua beeldelement, compositie en allerlei andere zaken.” 

(de tekst gaat onder de foto verder)

Leo Bloeme (1916-2009) heeft de club jarenlang geleid. - Photographer: Vincent Doelman

Ook lezingen, zo’n drie per jaar, worden er gehouden. Deskundigen vertellen dan over allerlei onderwerpen. In De Meent hangen ook permanent foto’s en wordt straks de zogenaamde Leo Bloeme-gang op een iets andere plek opnieuw in gebruik genomen. Leo Bloeme was een markante voorzitter van de vereniging. Calandt: ,,Hij werd 93 jaar en overleed in 2009. Hij was erevoorzitter en zeker vijftig jaar aan de vereniging verbonden. Voor zover ik heb kunnen nagaan heeft hij de vereniging zelfs geruime tijd in zijn eentje overeind gehouden.”

IN ERE GEHOUDEN

Pas toen Veenendaal vanaf de jaren zeventig cultuurbeleid maakte, kwam er veel toeloop van nieuwe leden. In 1992 werd het voorzitterschap overgenomen door Gerard Grimberg die de club ook lang heeft voorgezeten. Calandt vertelt dat Bloeme, van origine graficus en gespecialiseerd in artistieke fotografie, tot op de dag van vandaag in ere wordt gehouden. ,,We hebben elk jaar een Leo Bloeme-prijs.” De man, toen wonende aan de Klaas Katerstraat, had ook een eigen doka, een zogeheten donkere kamer, waar - eenvoudig gezegd - , het beeld op papier werd ‘getoverd’. Bloeme was een echte experimenteerder. Zijn vrouw vertelde ooit tegen de schrijver van dit verhaal dat ze hem ,,eens vlak voor de deur op de grond heeft gevonden omdat hij werkte met allerlei chemicaliën.”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Een kleurrijke artistieke impressie door Leo Bloeme. - Photographer: Vincent Doelman

Calandt: ,,Dat intensieve werk in de doka is digitaal overgenomen. Je maakt altijd raw-versies. Vroeger werkte je dat in de donkere kamer bij. Nu doe je dat met bewerkingsprogramma’s als Adobe Photoshop en Adobe Lightroom.”

Voorzitter Calandt zegt verder: ,,Tegenwoordig zijn er over het hele land genomen weinig leden van fotoclubs die nog analoog werken. Alles gebeurt digitaal. Ook ik heb niet anders gedaan, al weet ik wel hoe het er toen aan toe ging. Ik kom oorspronkelijk uit Haarlem. Mijn zus werkte als fotograaf bij speeltuin Linnaeushof. Als ze bezig was in de tot doka omgebouwde badkamer was het streng verboden om binnen te komen. Dat stond ook groot op de deur. Mijn ouders waren toen ook huiverig voor al die chemische middelen waarmee ze werkte.”

Voor het jubileumjaar staan er verschillende activiteiten in de agenda. Eén daarvan is een theatercollege van topfotograaf William Rutten, vooral bekend van het tv-programma Het Perfecte Plaatje. ,,Hij komt op woensdag 12 april naar Theater Lampegiet. Hij vertelt dan over zijn werk en zijn belevenissen. Hij zou eigenlijk al in 2020 komen, maar toen kwam corona en werd zijn tournee stopgezet. Het is helemaal mooi dat hij nu in ons jubileumjaar komt. Wij mogen rond zijn presentatie foto’s ophangen, twintig stuks ongeveer. De eerste serie is van 7 maart tot begin april te zien. De tweede vanaf april tot 22 mei waarbij we vooral portretten tonen. Dat is ook de specialiteit van Rutten.”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Floris Calandt houdt van markante ‘koppen’. Hier een mooi voorbeeld. - Martin Brink

DIGITALE FOTOGRAFIE

Calandt over de huidige digitale fotografie: ,,Dat heeft natuurlijk als grote voordeel dat je snel achter elkaar kunt klikken. Margot Veldhuizen, één van onze leden met sportfotografie in haar portfolio, was eens bij de start van de triatlon hier in Veenendaal. Het was een valse start. Ze had die duidelijk vastgelegd. Met het blote oog was het nauwelijks te zien.”

Na de presentatie in Lampegiet wordt voorbereid op Beeldend Veenendaal, dat als thema Beeldschoon heeft. ,,Waar die wordt gehouden is nog niet duidelijk. Wel dat deze van 27 mei tot 10 juni is. Een deel van de foto’s van Lampegiet zijn hier ook te zien. We denken aan het inrichten van een fotostudio met allerlei attributen. Bezoekers kunnen er plaatsnemen. Hun portretten kunnen ze later ophalen of misschien schaffen we een speciale printer aan zodat de foto’s ter plaatse beschikbaar zijn.” Na de zomer volgt een expo in het gemeentehuis en in het najaar willen de amateurfotografen zich richten op de Kunstkubus in de Cultuurfabriek. ,,Besprekingen zijn gaande.”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Grafische gestileerde bloemen door Leo Bloeme. - Photographer: Vincent Doelman

PUBLICATIE

Zoals gesteld poogt Calandt alle snippers uit het verleden bij elkaar te zoeken. Veel is nog onbekend in het grijze verleden. Zijn ultieme wens is dat er een publicatie komt met werk van elk lid en waarin hij of zij zich ook voorstelt. Dat is overigens ook al op de fraaie website van de club te zien. De inleiding zou dan een gedegen stuk historie kunnen zijn. Het onderzoek levert nu al interessante info op. Zo is hij te weten gekomen dat de club in 1941 en 1944 op de lijst van de Nederlandse Fotobond voorkomt. Ook heeft hij notulen uit de jaren negentig kunnen achterhalen. ,,Ik lees daarin dat er een frequente uitwisseling was met de club in Olomouc, de stad waarmee Veenendaal een band heeft. Over en weer is er geëxposeerd.” En dat timmerman Gijs Vink en onderwijzer Willem van Bezooijen aan de wieg van de club stonden in 1923, dat was hem ook al ter ore gekomen. Daar was ook Jan Hendrik van Schuppen bij die kort na de oorlog waarnemend burgemeester was van Veenendaal. Na een sluimerend bestaan werd de club in 1955 heropgericht met Van Schuppen als voorzitter.

MISVERSTAND

Tot slot wil Floris Calandt een wijdverbreid misverstand uit de wereld hebben: voor een goede foto heb je echt geen superdeluxe toestel met allerlei toeters en bellen nodig. Belangrijker is: goed kijken. ,,Ik heb ook echt niet altijd mijn zware apparatuur bij me. Ik fotografeer ook met een smartphone. En die worden steeds beter….”

Meer informatie op www.fotoclub-cameraobscura.nl 

Foto: Martin Brink