Raadscommissie bespreekt Kadernota

VEENENDAAL De Kadernota 2026-2029 is wat alle fracties betreft aan de korte kant. Volgens het college is er weinig ruimte voor nieuwe ambities, hoewel er buiten de nota nog genoeg ruimte was voor de ambitieuze gemeente die Veenendaal wel degelijk wilde zijn en blijven. Bij de bespreking in de commissie kwamen naast de financiële zorgen om de jeugdzorg ook aandachtspunten als lachgascilinders, startersleningen, fatbikes en de wolf voorbij.

door Arjan van den Berg

Waar de ene partij de bijdrage als een voorschot op de algemene beschouwingen leek te zien, hield de andere het kort, zoals ProVeenendaal. Met het CDA had de partij zorgen om de financiële kant van de zorg. Het college gaf aan dat het moeilijk in beeld te brengen was hoeveel geld er vanuit het Rijk zou komen, maar was dat voor de komende paar jaar misschien toch mogelijk?

Voor de SP was het een duidelijke nota. De partij zag dat het college tot dusver nog niet het door de raad aangenomen voorstel voor een eerlijkere verdeling van de rioolheffing had uitgewerkt met een concreet voorstel, maar had er vertrouwen in dat dit nog zou komen. Met de komende verkiezingen in het vooruitzicht, zag de fractie dat de gemeente vorig jaar krap zat in het aantal stembureaus en stemmentellers. Dit vroeg de aandacht. Daarnaast vroeg de partij om een reflectie op het gebrek aan Veenendaalse uitzendingen op de lokale radio en de wachttijd voor jongeren om een bijstand te krijgen.

SCHERP AAN DE WIND

Dat er scherp aan de wind moest worden gezeild, was de ChristenUnie wel duidelijk. Rosita Bussink vroeg zich namens haar partij af of dit ook betekende dat er geen ruimte was voor nieuwe ambities. De subsidies voor vrijwilligers werden ook door de fractie aangestipt. De partij stelde een beeldvormende avond voor om de effectiviteit van de wooncoach in beeld te brengen en wilde de startersleningen blijvend ondersteunen.

In een eerdere commissievergadering was het de SP die vragen stelde over de starterslening. Het ging hard met het aantal aanvragen en dus met het budget. Hoe kon ervoor gezorgd worden dat de lening ging naar de mensen die dat het hardst nodig hadden? De fractie stelde dat het niet eerlijk zou zijn dat mensen in november geen lening meer konden krijgen, terwijl ze dat in januari wel hadden kunnen krijgen. Jaap Pottjewijd van Lokaal Veenendaal vroeg zich toen af hoe dat dan werd bepaald. De starterslening was immers geen Holland’s got talent of Sterrenslag, opperde hij.

SLAAPSTAD

,,Veenendaal is in slaap gesust. We zijn de derde stad van de provincie en het is tijd dat we ambitie op dat niveau laten zien”, vond Robin Palma van D’66. Winkels stonden leeg, treinverbindingen waren niet optimaal en voorzieningen werden afgeschaald, terwijl het aantal inwoners toenam. De partij stelde dat er binnen de kaders keuzes moesten worden gemaakt die recht deden aan Veenendalers en die Veenendaal meer lieten bruisen. Welke maatregelen konden ervoor zorgen dat het jongerenwerk behouden bleef, nu de financiële situatie bij Veens Welzijn zo nijpend was?

Ook D66 blikte alvast vooruit op de verkiezingen. De opkomst bij de vorige verkiezingen was laag, waardoor het mandaat van de raadsleden ‘nog nooit zo klein was geweest’. De trend van wantrouwen in de politiek werd steeds groter, stelde de fractie, die wilde dat de gemeente ‘out of the box’ nadacht om laagdrempelig de inwoners te informeren wat de gemeente voor hen deed. Creatieve oplossingen voor de druk op het elektriciteitsnet waren ook gewenst.

SMARTPHONES

Partijgenoot Sabine Reeder bracht twee andere voorstellen in. Een motie wilde de schadelijke gevolgen van het smartphonegebruik bij jongeren aanpakken en de daarvoor opgestelde richtlijnen van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport volgen. Ook zag de partij dat de kloof met de politiek bij jongeren, mensen in sociaaleconomisch kwetsbare omstandigheden en inwoners met een migratieachtergrond als groter werd ervaren. Een motie riep op om te onderzoeken bij welke wijken en groepen de afstand het grootst was en welke vormen van participatie konden worden ingezet om daar iets aan te doen.

De partij zag dat in veel gemeentes rondom de Heuvelrug nu informatiebijeenkomsten voor inwoners worden gehouden over de wolf. In de vorige commissie stelde de partij, net als het CDA, voor om dat in Veenendaal ook te doen. Burgemeester Kats was daar geen voorstander van. De gemeente zou wel de informatieavond die in Rhenen zal worden gehouden onder de aandacht brengen. Verder stonden er op de gemeentepagina links naar informatie en was er op internet genoeg informatie te vinden over het veilig bezoeken van het bos en de omgang met de wolf. Nu de partij dat idee weer naar voren bracht, was het antwoord niet anders.

POLITIEKE MOED

Spanning. Dat was het gevoel dat de SGP van de Kadernota kreeg. De partij kreeg de indruk dat diverse posten toch iets rooskleuriger werden geschetst dan de realiteit om de begroting sluitend te krijgen. “Hoe realistisch is dat? Willen we niet teveel in Veenendaal”, vroeg Marco van Eckeveld. Besluitvorming op besluitvorming stapelden de uitgaven op en de vraag was wanneer besluiten elkaar in de weg gingen zitten. Daarbij waren kosten zoals voor het IHP nog niet meegerekend. De fractie was dan ook bereid om keuzes te heroverwegen. “Het vraagt politieke moed om keuzes te maken.”

De stijgende vraag en kosten van jeugdzorg baarden GroenLinksPvdA zorgen, die het zag als een ‘afvoerputje van een bredere maatschappelijke problematiek’. Liefst werden de bezuinigingen op duurzaamheid deels teruggedraaid en was er aandacht voor groen. Op sociaal gebied koos de fractie voor kleine, haalbare maatregelen. “We willen een duurzame, sociale gemeente en ook in krappe tijden investeren in wat belangrijk is”, zei Kim Faber.

LACHGAS

De nota was een bevestiging van de keuzes die de raad had gemaakt, zag het CDA. Maar langzamerhand begonnen alle plannen, uitgaven en ambities wel een beslag te leggen op de toekomst. Concreet dacht de partij aan een voorstel voor het creatief inzetten van prullenbakken als communicatiemiddel om de buurt leefbaar te houden.

De VVD zette in op extra laagdrempelige inleverpunten voor lachgas en het structureel maken van het financieel bijdragen aan festival Zand. Was het college het ermee eens dat dit festival waardevol en cruciaal was voor de gemeente en de Veenendalers? De partij riep andere fracties op om mee te denken over een kostendekking die niet ten koste ging van andere festivals. Op de vraag van D’66 of de VVD zich alleen op het afvalprobleem van lachgascilinders focuste, was het antwoord dat ook handhaving en preventie van de verslavingsproblematiek belangrijk waren voor de partij.

,,Een ding kan het college niet verweten worden, dat het over zijn eigen graf regeert.” Kees Lochtenberg van Lokaal Veenendaal vond het een minimale kadernota met weinig ambities en hoopte dat er bij volgend jaar weer een ‘echte’ kadernota zou zijn, waarbij iets te kiezen viel. De partij wilde betere voorlichting over vaccinactie en dacht na over een voorstel rond de overlast van fatbikes en elektrische fietsen.

RISICO

Wethouder Marco Verloop schetste het achterliggende beeld bij de nota. De gemeente zat met veel financiële onzekerheid, meer dan andere jaren. De verwachting dat er in de loop van het jaar nog veel zou veranderen, was niet gebruikelijk. De algemene reserve was al ingezet om het plaatje sluitend te krijgen. Eigenlijk was er geen ruimte voor nieuwe ambities en anders zou die ruimte bij andere posten gevonden worden. Naast het maken van een sluitende begroting, was de inzet van het college om te voorkomen dat de raad opnieuw terecht zou komen in een heroverweging van de keuzes. ,,Maar we moeten niet uit het oog verliezen dat Veenendaal een ambitieuze gemeente wil zijn en blijven. Ik leef niet in een stad die in slaap is gesust.”

De gemeente deed volgens de wethouder het maximale voor het elektriciteitsnet. Sterker nog: er werd bij andere gemeentes gekeken, maar tot dusver was het regelmatig andersom. En jazeker, er zaten risico’s in de nota. De vraag was dan ook: ‘zijn wij bereid om met dit plaatje risico’s te nemen?”

MOOIE TOEVOEGING

Burgemeester Kats legde uit dat de gemeente de locatie van de stembureaus zo goed mogelijk verdeelde, maar dat ze ook goed bereikbaar moeten zijn. In het Franse gat lagen ze niet voor het oprapen, maar hij zei toe er nog eens goed naar te kijken. Tegen D66 zei hij dat een lage opkomst bij verkiezingen niet een kleiner mandaat betekende. Met lachgas was de gemeente volop bezig en op fatbikes zou hij ook meer in willen zetten, maar het aantal boa’s is beperkt en ze hadden meer taken. Het was roeien met de riemen die de gemeente - niet - had, maar hij stond open voor alle gedachtes om er iets mee te doen.

,,Festival Zand is inderdaad een heel mooie toevoeging die zich inmiddels heeft bewezen in de binnenstad van Veenendaal en op drie dagen drie verschillende stijlen heeft en waar dus verschillende soorten mensen naartoe kunnen komen om te genieten”, vond wethouder Dylan Lochtenberg. Vanaf dit jaar zou de subsidie aflopen. Als die uit het reguliere budget zou moeten komen, zou dat ten koste gaan van andere ‘mooie evenementen’. Het was aan de raad om daar een afweging in te maken. Half juli zal de Kadernota in de raad worden besproken.