Consultatie ‘één cultuurbedrijf’ in commissie

VEENENDAAL De meerderheid van de raad nam op 9 juli 2024 een amendement aan waarbij het college de opdracht kreeg om te komen tot één cultuurbedrijf. Na een onderzoek van Dé Creatie Krachtcentrale ligt er een rapport voor met drie scenario’s. Het college geeft de voorkeur voor het realiseren van scenario 2 ‘bestuurlijke fusie’ met als eerste stap op de korte termijn scenario 1 ‘samenwerking in de backoffice’. De derde optie is een juridische fusie. De raad werd nu geconsulteerd met de vraag: hoe nu verder?

door Arjan van den Berg

Clemens Rosmulder sprak in namens de leden van de Programmaraad Cultuur Veenendaal. Hij waardeerde het dat het college hen als belanghebbende partijen actief had betrokken. Ze droegen graag bij aan een helder en gedragen cultuurbeleid. Ze konden zich vinden in het door het college gewenste gefaseerde en organische aanpak van dit proces en het daarbij noodzakelijke commitment en draagvlak.

Voorkeursvariant op dit moment daarbij was scenario 1. Juist die fasering werd gewaardeerd. Daarbij stond er bij een van de partners, het theater, veel te gebeuren, dus ze vonden het niet opportuun om nu al een voorschot te nemen op een samenwerking, terwijl daar nog het een en ander moest plaatsvinden. Ze onderschreven de kans op versterkte samenwerking. Samenwerking was niet eenvoudig. Het vereiste inzet, toewijding en geduld. Dat had geleid tot een sterke verbinding, van waaruit steeds meer zaken met vertrouwen samen werden opgepakt.

ONBEVREDIGEND

,,Eigenlijk ben ik gewoon een beetje verdrietig”, opende Dario Castiglione namens ProVeendaal. Zijn partij had eerder het door de meerderheid van de raad gesteunde amendement ingediend. ,,Daar zat geen woord Chinees bij. Voor ons ligt nu een verhaal waarom het allemaal niet kan.” Hij was erg nieuwsgierig met welke opdracht het onderzoeksbureau dat het onderliggende rapport had geleverd op pad was gestuurd. ,,De vraag was niet ‘zien jullie het zitten’, maar ‘hóe zouden jullie het willen’ om zo tot ‘één duurzaam cultuurbedrijf voor alle Veenendalers’ te komen.” Het bedrijf stond wat hem betreft toch bekend als creatief, maar het voorstel dat nu voorlag was in de ogen van zijn partij onbevredigend. “Ik vind het oprecht jammer en ik denk dat de sector ook meer verdiende.”

Tijs van der Weele had namens GroenLinksPvdA zijn vraagtekens. ,,U zegt ‘duidelijke opdracht’. Nu is gebleken dat de opdracht allesbehalve duidelijk was.” Hij vroeg de partij daarom om zelfreflectie. ProVeenendaal had al meer dan tien jaar de ambitie om één overkoepelende cultuurorganisatie te realiseren en in het amendement was die opdracht duidelijk genoemd, vond ProVeenendaal.

MOOIE DROOM

,,Soms heb je een mooie droom, maar moet je -hoe vervelend ook- accepteren dat iets niet gaat lukken”, stelde Rosita Bussink van de ChristenUnie. De fractie kon zich vinden in scenario 1, aangezien de culturele instellingen dat ook zagen zitten. Castiglione vond dat nu niet was geprobeerd om te zoeken naar een manier om het amendement uit te voeren. Hij kon zich niet voorstellen dat als het bureau met de vraag uit het amendement als vertrekpunt op pad was gegaan, dit rapport nu de uitkomst was.

Voor het CDA was de inhoud belangrijker dan de vorm. Cultuur was een ‘enorm pluriforme sector’. De fractie zag vooral graag dat de sector sterk betrokken bleef en dat gezocht werd naar de vorm die het beste past bij de organisaties. De SGP wilde pro actief aan de slag met scenario 1, waarbij ‘de kleintjes’ niet moesten worden vergeten. De Historische Vereniging Oud Veenendaal hoorde bijvoorbeeld net zo goed bij de cultuursector. Bij een cultuurbedrijf moesten alle partijen hun positie houden, waarbij er niet een verloren ging. Naast een verbetering van het culturele aanbod in Veenendaal, zou een gezamenlijk cultuurbedrijf zorgen voor een kostenbesparing. De fractie las in het rapport dat de kosten juist toe zouden nemen.

GOED LUISTEREN

Onder het motto ‘je moet iemand begrijpen voor je begrepen kan worden’ wilde Lokaal Veenendaal met scenario 1 als uitgangspunt in gesprek gaan met de culturele sector en goed luisteren. De partij had destijds van harte ingestemd met het amendement en vond dit voorstel een prima uitwerking. Scenario 2 was iets voor de langere termijn. Wat de fractie betreft, kregen de culturele organisaties meer regie over de subsidies, die ze dan naar eigen inzicht mochten verdelen.

GroenLinks/PvdA had het voorstel nooit een goed idee gevonden. Cultuurpartners moesten hun eigen identiteit houden. In plaats van een duidelijke opdracht, zag de fractie juist meer onduidelijkheid. Scenario 2 ging een stap te ver en de partij zag daar in de cultuursector geen draagvlak voor. Op voorwaarde dat het in samenwerking met de culturele partners ging, koos de fractie voor optie 1. D’66 dacht daar ook zo over, maar vond het wel positief dat de culturele instellingen dichterbij elkaar waren gebracht.

Niet op een hoop gooien

‘Een ontzettend slecht idee’, ‘een ondoordacht plan’ en ‘een duur inefficiënt monster’ waren de kwalificaties die de VVD gaf aan de opgave voor een overkoepelend cultuurbedrijf. Een theater, bibliotheek of dansschool waren zo verschillend dat ze niet konden worden samengevoegd. Samenwerken in de backoffice was goed, maar verder was de culturele sector zo divers dat het ,,onverstandig was om alles op een hoop te gooien”, vond Henk Vernout.

De SP had destijds voor het amendement gestemd. De fractie wilde dat de kleinere organisaties voordeel zouden hebben bij meer samenwerking en dat was gelukt. De partij was dan ook tevreden. Voor nu was optie 1 genoeg en kon de raad het over scenario 2 of 3 hebben als er vanuit de cultuursector zelf actief een wens kwam.

VERSCHILLENDE BEELDEN

Dat de ene fractie een ander beeld had bij ‘een cultuurbedrijf’ dan de andere, was wethouder Lochtenberg in alle gesprekken en vergaderingen wel duidelijk geworden. Eerder had hij gezegd dat het hem goed leek, als er tenminste samen een keuze te maken was, de samenleving te betrekken. De culturele organisaties die hier uiteindelijk mee moesten gaan werken, moesten zich wel senang voelen. Aan het onderzoeksbureau was gevraagd om met een paar goede opties te komen om een goede uitvoering te geven aan het amendement en dat was naar de mening van het college op een goede manier gedaan.

Het doel van het onderzoek was om in lijn met het amendement ‘de basis te leggen voor een duidelijk en uitvoerbaar traject waarmee de gemeente Veenendaal samen met haar culturele partners kan stimuleren dat een bundeling van krachten plaatsvindt, die meerwaarde heeft voor de inwoners en culturele organisaties in Veenendaal’. ,,Dat was de vraag en naar onze mening is die zo goed mogelijk beantwoord. Die geeft een aantal opties en ik ben blij dat de meeste fracties die opties hebben gewogen en ons hebben meegegeven wat ze daarin het meest belangrijk vinden. Daar is volgens mij wel iets uit te destilleren hoe we hiermee verder kunnen.”