Meerderheid Veenendaalse raad neemt Programmabegroting 2025 aan: Discussie over risico’s en investeringen voor de toekomst

VEENENDAAL Het voorstel om de Programmabegroting 2025 vast te stellen en de meerjarenraming 2026-2028 voor kennisgeving aan te nemen, werd na de bespreking in de raad door bijna alle fracties aangenomen, op het CDA na die zich afvroeg of hiermee niet een te grote hypotheek op de toekomst werd genomen. Lokaal Veenendaal vond juist dat er geïnvesteerd moest worden in de toekomst. Investeringen en vooral de bijbehorende risico’s waren dan ook vooral voer voor discussie.

door Arjan van den Berg

Ronald van der Weerd van ProVeenendaal sprak de hoop uit dat de begroting ,,geen papieren tijger wordt die in de la gaat belanden.” Er stonden veel acties in die op uitvoering wachten en voor een pittige uitdaging zouden zorgen. Op het gebied van bestuurlijke vernieuwing was er vooruitgang geboekt, maar Veenendaal was er nog niet helemaal. Wat Jeugdzorg betreft, was het belangrijk dat het Rijk duidelijkheid gaf, maar het was ook belangrijk om zelf verder te gaan met oog voor de mens, de kosten en de zorg. De partij vroeg het college om inzichtelijk te maken aan welke knoppen er gedraaid konden worden om een keuze te kunnen maken.

STAPPEN ZETTEN

De fractie zei positief kritisch en opbouwend de vervolgstappen te volgen en was blij met de stappen die waren gezet rond het theater en de totstandkoming van één cultuurbedrijf. De partij zag een lange lijst met risico’s en vroeg zich af of die korter kon, door ze niet alleen te benoemen, maar maatregelen te nemen en zodoende de risico’s te beperken. Voldoende werkplekken en veiligheid waren ook belangrijk. Hoe hield de gemeente de vinger aan de pols als het ging om het gevoel van veiligheid van de inwoners? En concreter: hoe zorgde de gemeente ervoor dat jongeren in verstedelijkte gebieden een uitlaatklep hadden? De fractie wilde er nog even zelf over nadenken, had al een paar ideeën en kwam er dan vanzelf op terug. ,,Laten we dit jaar gebruiken om op een aantal dossiers echt stappen te zetten.”

POLITIEK VAN HOOP

Een politiek van hoop, daar stond de ChristenUnie voor, met een blik vooruit die perspectief bood voor de toekomst. Wat de fractie betreft, kon er op twee manieren naar de begroting worden gekeken. Positief en hoopvol: het was het college gelukt om een sluitende begroting te maken, waarin tegenvallers werden omgebogen en veel organisaties werden ontzien. Aan de andere kant zag de partij dat de gemeente aan de grenzen zat van wat ze aankon en was er vrijwel geen lucht meer te vinden.

De meerjarenraming was erg strak, waarbij er veel extra lasten waren voor de inwoners. Er waren zorgen over de betaalbaarheid van voorzieningen en de kostenbeheersing van de Jeugdzorg. In de komende paar jaar waren de ambities en plannen groot, zoals met de bouw van meerdere IKC’s. Hoe realistisch was dat om uit te voeren met de expertise en vooral capaciteit die de gemeente in huis had? En waarom waren de investeringen voor het theater niet opgenomen in de begroting? Daarnaast vroeg de partij met een motie om een strategie voor deelmobiliteit op te stellen, om zo onder meer voor meer ruimte op straat en een schone leefomgeving te zorgen.

De VVD liet bij monde van Leo Nooteboom meteen weten niet voor te zullen stemmen. Er zou te weinig animo zijn. ,,Dit is rommelen in de marge. Wij geloven niet in het sprookje van de deelmobiliteit. Voor sprookjes gaan we naar de Efteling, dit gaat problemen niet oplossen.” De partij vond dat het voor specifieke projecten wel iets kon zijn, maar niet in het algemeen, en vroeg zich af wat het toe zou voegen aan de inspanningen die wethouder Stroobosscher op dat gebied al deed. De SGP zag liever dat het idee nog even werd geparkeerd, zodat deelmobiliteit integraal kon worden meegenomen in de startnotitie voor het Omgevingsprogramma.

SCHERP AAN DE WIND ZEILEN

Dat het gelukt was om een sluitende begroting te presenteren, was een prestatie van formaat, vond Dick Both van de SGP. Het was mooi dat er geïnvesteerd werd in scholen. Het was dan wel weer zorgelijk dat de investering in de openbare ruimte en wegen werd uitgesteld en de partij kreeg buikpijn van de oplopende schuldquote. Scherp aan de wind zeilen en de schaarse middelen inzetten daar waar het voor alle inwoners nodig was, was het devies. Concreet wilde de partij met een motie naar aanloop van de op te stellen Omgevingsvisie een themabijeenkomst organiseren.

,,Hoe kijken we naar de toekomst, doen we mensen recht, doen we het samen met de inwoners en doen we het zorgvuldig? Doen we het goede voor Veenendaal?” Harold Schonewille had met zijn fractiegenoten van het CDA vanuit dat perspectief naar de begroting gekeken en verklapte op voorhand dat zijn partij niet voor zou stemmen. Achteraf bezien had de fractie naar eigen zeggen misschien ook niet met de Kadernota in moeten stemmen, waarvan de begroting immers een vertaling is. Door het open raadsakkoord leek er voor ieder wat wils te zijn. Maar wat was er gebeurd waardoor alles opeens nu gerealiseerd moest worden? Er waren veel ambities en er werden weinig keuzes gemaakt.

,,Onze zorg is dat die investeringen ons verplichten voor langere termijn, die we niet meer terug kunnen draaien. Het laatste dat we willen is zeggen: na ons de zondvloed. Hebben we straks nog middelen om mensen te helpen die echt zorg nodig hebben? We nemen een groot voorschot op de toekomst en dat is gevaarlijk.” SP’er Sietse van der Bij vond het lastig. ,,Iedereen heeft ergens en probleem mee. Als we met z’n allen tegenstemmen, hebben we niets. Dan hebben we echt een probleem met elkaar.”

GELOOF IN DE TOEKOMST

,,We moeten vooruit en we beginnen vandaag. Ik geloof in de toekomst en ik geloof dat we niet ten onder zullen gaan aan deze investeringen en dat we er sterker uitkomen dan ervoor”, stelde Jaap Pottjewijd van Lokaal Veenendaal. Concreet dacht de partij dacht na deelwoningen, zwemmen in natuurwater, armoedebeleid en zorg voor jongeren. De VVD diende een amendement in om de volledige Taakstelling Hervormingsagenda Jeugd toe te passen en de besparing te gebruiken voor het matigen van de OZB. Vooral de link tussen de Jeugdzorg en de OZB werd door de meeste andere fracties niet zo gewaardeerd. Maar het was volgens de partij zeker niet zo dat het ten koste ging van de jeugd.

GroenLinksPvdA was tevreden met het minimabeleid en de ontwikkelingen rond het theater, maar had zorgen over de extra bezuinigingen op het terrein van duurzaamheid. ,,Het zou jammer zijn als we klimaatschade moeten toevoegen aan de risicolijst”, vond Kim Faber. De partij was dan wel weer erg blij met de extra opvangplaatsen voor vluchtelingen en wilde van de burgemeester horen of die afhankelijk waren van de spreidingswet. Duurzaamheid, groen, onderwijs en deelmobiliteit waren de punten die D’66 belangrijk vond. De SP diende moties in voor een eerlijke herziening van de rioolheffing, het onderzoeken van mogelijkheden om de hondenbelasting af te schaffen en een eerlijkere kostenverheffing van de afvalstoffenheffing.

‘GEEN PAPIEREN TIJGER’

Wethouder Marco Verloop garandeerde dat de begroting geen papieren tijger zou worden die in de la zou belanden. ,,We hebben uitdagingen waaronder we de schouders moeten zetten om Veenendaal verder te helpen.” Het college stelde al maatregelen voor om ervoor te zorgen dat een deel van die risico’s geen werkelijkheid zou worden. Het was de taak van het college om de raad de risico’s voor te houden van de politieke keuzes die de raad maakte. De investeringen voor het theater waren weliswaar niet in de begroting opgenomen, aangezien daar nog geen besluit over was, maar de provincie werd wel steeds op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen en de gevolgen voor de schuldquote. Utrecht had al eerder aangegeven dat het theater een significante investering betekende, waarop goed moest worden gelet.

Wethouder Engbert Stroobosscher ging op zijn beurt graag in op het onderwerp deelmobiliteit. Met een paar organisaties waren deelauto’s her en der al in het straatbeeld verschenen en ook met deelbakfietsen was een start gemaakt. Er werd al beleid gemaakt, maar in de motie over de strategie stonden een paar extra punten, die als die zou worden aangenomen zouden worden meegenomen. ,,Dan kunnen we er nu alvast mee aan de slag. Deelmobiliteit gaat traag van start in Veenendaal en we kunnen kijken wat we kunnen leren van een goede studie.”

De gemeente was voor de spreidingswet vanuit eigen motivatie al begonnen met de opvang van vluchtelingen en was zeker van plan om dat met steun van de raad te blijven doen. Mits daarbij aantallen werden losgelaten, vertelde burgemeester Kats. De ChristenUnie trok uiteindelijk de motie rond het opnemen van het theater in de begroting in. De moties rond de strategie over deelmobiliteit en de eerlijke kostenverdeling van de rioolheffing konden op brede steun rekenen. Het voorstel voor een themabijeenkomst voor integraal groenbeleid werd door de voltallige raad omarmt.