September, de negende maand

VEENENDAAL Het is alweer september, eind van een mooie zomer met veel zon. De negende maand, de naam komt van het Latijnse woord september, wat negen betekent. De maandnamen fruitoogstmaand, gerstmaand, vruchtmaand en havermaand. De weerspreuken kloppen ook in deze tijd nog steeds: ,,Komen er pluimen aan het riet, bedenk; het is nazomer en geniet.” En: ,,Wie zijn onkruid een jaar laat staan, kan zeven jaar lang uit wieden gaan.”

Door Aly van Eijk

Door de lange droogte, vallen de bladeren overal vroeg, de eerste eikels zijn al op de grond te bewonderen. De tamme kastanjes, veilig in hun groene stekels op geborgen zitten nog in de boom. Een enkele ligt er al, dat zijn de loze; daar zit niets in. Net als de beukennootjes belooft het een goed mastjaar, een ruime winter voorraad voor de dieren en mensen die ze rapen. De heide bloeit nog, ruikt heerlijk naar honing, dat is goed te merken aan de vele bijen en hommels die druk in de weer zijn met verzamelen. De vele libellen die eroverheen vliegen met een flinke vaart. Die kunnen vijftig kilometer per uur halen, een hele prestatie voor zo’n insect. On ons land, komen er 65 verschillende soorten libellen voor, je ziet ze veel boven water.

VOGELS Veel vogels zijn al op trek, in het bos hoor je nog niet zoveel vogels roepen. Ze hebben de rui achter de rug na een druk broedseizoen. De boomklever begint weer wat lawaai te maken en de eksters. Regelmatig zie je ooievaars uitrusten op lantaarnpalen. Vroeger trokken die allemaal naar het zuiden, nu blijven er veel hier, mede door de gematigde winters. Ga maar eens kijken in De Blauwe Kamer, aan de voet van de Grebbeberg. In de vogelkijkhut is veel te zien aan een enorm aantal verschillende vogelsoorten. Ook veel bloemensoorten met insecten.

In mijn tuin staan al jaren oude kloosterplanten, waarschijnlijk gebracht door de vogels en ieder jaar komen ze weer terug op andere plaatsen. De vogels zijn nu bezig om de karmozijnbessen te verorberen. Dat is de naam ervan, want de druiven zijn op, allemaal dronken spreeuwen in de tuin! De karmozijnbes is vanuit Amerika waarschijnlijk hier gekomen, je hebt de oosterse en westerse plant. De Latijnse naam phytolacca betekent plant met lakbesjes. Er werd vroeger een rode kleurstof uit de zaden van de bessen gewonnen. Die werd ook gebruikt voor het bijkleuren van de wijn, waardoor de ze voller van kleur leek. Hij werd ook gebruikt om inkt te maken, inktbes of berry was een bijnaam. De kwaliteit was bijzonder goed. Documenten uit die tijd worden in musea bewaard en is nog goed leesbaar. De plant is giftig alles ervan blad stengels en wortels. Vogels hebben er geen last van daarom laat ik hem maar in mijn tuin staan!