Het tijdperk ‘Van Elst’ bijna definitief afgesloten

VEENENDAAL Gerrit gaat terug naar zijn geliefde Thailand. Op 1 juli moet hij zijn tuincentrum sluiten. Aan het einde van die maand vertrekt hij naar het land waar hij heel lang heeft gewoond en in zijn hart heeft gesloten. ,,Dat is dan het einde van het tijdperk Van Elst”, zegt hij gekscherend. Een gesprek met een kleurrijk persoon die begon als politieman in Veenendaal.

Van Elst, inmiddels zeventig jaar, kijkt terug op een werkzaam leven dat voor een groot deel in Veenendaal ligt. Als politieman maakte hij ontzettend veel mee. Na deze carrière begon hij als tuinontwerper- en inrichter en had hij aan de Nieuweweg-noord een eigen tuincentrum. Eerst bescheiden van omvang maar toen het terrein naast het dierenhotel te koop kwam, werd het veel groter en zijn eigendom.

AVONTUURLIJK LEVEN

Wie met Gerrit praat moet echt de tijd nemen. Het is een spraakwaterval aan ervaringen, dingen die volgens hem mis zijn gegaan en niet nagekomen afspraken. Kortom, Gerrit kent een avontuurlijk leven dat hij straks weer gaat beleven in Thailand. Maar eerst zoveel mogelijk uitverkopen op zijn tuincentrum aan de Buurtlaan Oost 90a.

De geboren en getogen Amersfoorter is een man van de gestampte pot, van de straat. Hij werd even technisch tekenaar, maar toen dat niet zijn roeping bleek ging hij als marinier de dienst in. Na afloop van dat contract besloot hij politieman te worden. Hij volgde de politieschool in Leusden en werd op 1 april in 1975 aangenomen in Veenendaal. Een enerverende periode volgde. Dat was tot aan 1994. Na een lange voorbereiding, een opeenstapeling van zaken, besloot hij zijn FN-pistool en politiebadge in te leveren. ,,Ik kon niet tegen het alles vastleggen in de computer”, zegt hij als belangrijkste motivatie voor die ingrijpende stap. Er zijn nog veel meer redenen, maar die zijn niet voor de openbaarheid.

(De tekst gaat verder onder de foto.)

Afscheid politieman Gerrit Enkelaar (2e van rechts) in Veenendaal in 1994. Omdat hij politievoorlichter werd in Utrecht werd zijn auto volgeplakt met stickers. Links Gerard Oudshoorn, achter de auto met wapenstok Theo rentenaar, rechts Gerrit van Elst. - Archief Gerrit van Elst

Vergeten is hij geenszins. ,,Ik hoor nog steeds dat mensen over mij praten. Dan heb je het ergens toch goed gedaan denk ik dan.” Maar veel waarover Gerrit praat, kan niet aan het papier worden toevertrouwd. Nog steeds niet. Dat is het lot van een oud-politieman die het veldwerk deed. Gerrit was voor niemand bang. Bij de Veenendaalse penoze stond hij soms helemaal alleen aan de deur om iets te regelen (,,Of je stapt vrijwillig de auto in, of we gaan een robbertje vechten”). Niet zelden waren het informanten voor hem want Gerrit werkte ook voor veiligheidsdiensten. Hij ziet ze nog steeds, met respect voor elkaar en praten ze over vroeger.

Ik hoor nog steeds dat mensen over mij praten. Dan heb je het ergens toch goed gedaan, denk ik dan

MOORDEN

En bij zware ongevallen of als iemand weer van de flat was gesprongen, was hij er als eerste bij om hulp te verlenen, hoe vreselijk het soms ook was. ,,Stuur Gerrit maar, die knapt het wel op.” Zo stond hij bekend op het bureau. Ook maakte hij verschillende moorden en overlijden onder verdachte omstandigheden mee in Veenendaal. 

Elf jaar maakte hij deel uit van het ME-peloton Veenendaal/De Bilt. Met de rellen op het Lampegietersfeest stond hij met zijn groep klaar in de Hoofdstraat. Maar ook bij de beruchte Piersonrellen in Nijmegen, Amelisweerd en was de groep achter de hand bij de intocht van de Elfstedentocht op donderdag 21 februari 1985. ,,Toen kwam Beatrix daar. Er stonden teveel mensen op het ijs, het begon al te kraken. We hebben toen bevolen dat iedereen er af moest.”

(De tekst gaat verder onder de foto.)

Een paar leden van het ME-peloton Veenendaal/De Bilt die bijkomen. Van links naar rechts de Veenendaalse politiemannen Jaap van Dam, Jan van Laar en Gerrit van Elst. - Archief Gerrit van Elst

TIJD OVER

In zijn tijd als politieman was Veenendaal nog ‘dorps’. ,,Ik kwam in een plaats van 30.000 inwoners.” Hij herinnert zich de alledaagse zaken. ,,Stonden we verkeer te regelen op het Zwaaiplein. Vooral als de fabrieken uitgingen was het er heel druk. Dan kwam Van Manen langs om ons een wit balletje aan te bieden, een snoepje dus. Dat werd zijn bijnaam.” En drie jaar was hij wijkagent in noord. ,,Daar leerde ik Jos Schilte kennen met al zijn werk.” 

Omdat de dienst 38 uur telde had hij naar zijn zeggen tijd over. ,,Ik had iets met tuinen. Ik ging werken bij tuincentrum De Wildernis. Eigenaar Jan van de Kolk had vertrouwen in mij. Maar dat vond de leiding weer niet leuk. Maar ik zette door.” Dat was nog de tijd dat een politieman ook correspondent bij een Veenendaalse krant was. Toen was dat nog mogelijk. 

Hij kon aan de Nieuweweg-noord een klein tuincentrum starten en liet er een woning bouwen. ,,Het telde 600 m2. Ik kon het huren voor 250 gulden per jaar. Van het dierenhotel De Klomperhoek van de familie Immers mocht ik stroom afnemen, via het kerkhof ernaast verkreeg ik water.” Na zeven jaar volgde uitbreiding en kocht hij aan de andere zijde van het woonhuis een lap grond voor 22 gulden de m2. Hij kijkt er met genoegen op terug: ,,De vereniging Groei en Bloei gaf een prijs voor de mooiste tuin bij Johan de Bruin aan de Middelbuurtseweg. Die tuin had ik dus mogen ontwerpen en inrichten. Ook bij de groencompetitie Entente Florale in 1993 vond de jury ‘m de mooiste.”

THAILAND

In 2006 stopte hij ermee. Alles werd verkocht. Hij werd door vrienden uitgenodigd om naar Thailand te gaan. Gerrit zou er tien jaar blijven. De eerste acht jaar runde hij een groot restaurant. Tijdens een vakantie in Veenendaal maakte hij kennis met kwekerij Spitsbergen van Wim Willemsen. Zoon Peter had het overgenomen maar had er minder passie voor dan zijn vader. Willemsen stond bekend als nationale collectiehouder van de Hemerocallis (daglelie). Gerrit van Elst nam het over en maakte er in maart 2017 een tuincentrum van met ook een uitgebreide collectie Hosta’s. 

(De tekst gaat verder onder de foto.)

Gerrit in de nis met de meest uiteenlopende hosta’s. - Martin Brink

Toen ik hier kwam is mij beloofd dat ik hier tien jaar mocht zitten. Het zijn er zes geworden

Door ziekte moest hij het in het afgelopen jaar rustiger aan doen. Omdat de weg maanden dicht zat en er dus geen klanten kwamen, kwam dat emotioneel ook hard aan. ,,Ik heb ik er nu weer zin in”, zegt Van Elst. Maar de tijd dringt. Op 1 juli moet hij dicht. Het terrein waarop hij zit en het gebied erachter, wordt een woonwijk, de laatste uitbreiding van de wijk oost. ,,Toen ik hier kwam is mij beloofd dat ik hier tien jaar mocht zitten. Het zijn er zes geworden.”

STADSAKKERS

Van alles heeft hij geprobeerd om elders te starten, onder meer aan de overzijde van de weg waar de huizen blijven staan. Maar hij stuitte op een muur van ambtelijk onbegrip. Hij kreeg lang geleden het aanbod van Job en Hermine van Schuppen om een groot stuk van hun gebied aan de Cuneraweg te mogen gebruiken voor tuincentrum. De gemeente Rhenen gaf echter geen toestemming. En van klanten moest hij horen dat de grond waarop hij allerlei plannen had gemaakt, was verhuurd aan de Stadsakkers. 

,,Dat hadden ze in de krant gelezen. Ik had veel eerder een plan ingediend voor een eet- en egeltjesbos, huisjes waarin je kan zitten, kunst en een theehuis. Nooit meer iets over gehoord. Totdat het in de krant stond… Ik had grootste plannen om dit concept landelijk uit te dragen.” Daaraan voorafgaand waren er vele gesprekken met ambtenaren. ,,Alleen met Gert Drost was er goed contact. Die heeft ervoor gezorgd dat ik hier wat langer kon blijven. Noem zijn naam vooral.”

(De tekst gaat verder onder de foto.)

Het terrein maakt plaats voor een woonwijk. Links de Buurtlaan Oost. - Martin Brink

Hij gooit nu de handdoek in de ring en vertrekt opnieuw naar Azië. Wat hij in Thailand gaat doen? ,,Misschien weer een restaurant runnen. Ik ga in ieder geval aan de gang met het uitzetten van runs.” Hij is lid van een internationale organisatie die het spoorzoeken tot kunst heeft verheven. De omstandigheden ter plaatse maken zo’n tocht extra spannend. ,,Ik kreeg ook het aanbod om naar de Filipijnen of naar Indonesië te gaan. Maar ik spreek een beetje Thai en ken daar veel mensen. Dat trekt. We zien het wel...”