Henk Deys stopt als voorzitter van Stichting Gebroken Lente

RHENEN Ouderdom komt met gebreken wordt vaak gezegd. En dat is een waar woord. Dat geldt ook voor Dr Henk Deys (89), de naamgever van het plein boven aan de Molenstraat en Rhenens meest bekende geschiedschrijver. Het leven is niet meer zoals het vroeger was. Zijn gezondheid laat duidelijk te wensen over. Daarom legt hij steeds meer openbare taken neer, zoals onlangs nog zijn voorzitterschap van de Stichting Gebroken Lente waar hij zelf bij de oprichting betrokken was.

door Henk Jansen

Henk Deys wordt opgevolgd door Tine van der Stroom-van Ewijk. In 1981 werd Gebroken Lente, die tot doel heeft Rhenense initiatieven op cultureel gebied financieel te steunen, opgericht. Naast Henk Deys waren ook Joop Koekoek jr en Louis van Voorthuisen betrokken bij de oprichting.

STICHTING Tine van der Stroom-van Ewijk volgt dus Henk Deys op. Gerard de Roij staat te boek als penningmeester en Kees Waiboer is secretaris. De aanleiding tot de oprichting van Stichting Gebroken Lente was het succes van het boek ‘Gebroken Lente 1940/1945’, samengesteld door Joop Koekoek en Henk Deys. Het is een fotoboek over Rhenen in de Tweede Wereldoorlog dat twee herdrukken beleefde. Wetende dat Rhenen ook niet gevrijwaard was gebleven van het geweld van de Tweede Wereldoorlog stapte Henk Deys, net verhuisd vanuit het Utrechtse naar Rhenen, boekhandel Waiboer aan de Herenstraat binnen. Hij wilde meer weten over zijn nieuwe woonplaats waar hij als apotheker/chemicus en als hoofd van het laboratorium werkzaam was aan het toenmalige Juliana Ziekenhuis Veenendaal aan de Cuneraweg. Cor en Jo, de twee zussen die er werkten, konden hem ook niet verder helpen aan teksten en foto’s uit de Tweede Wereldoorlog.

Hij vertelt: ,,Zij toonden me wel een foto van Jan Waiboer in oorlogstijd. Na een vraag bij de Rotary kwam ik in contact met Joop Koekoek jr, zoon van de oprichter van Koekoek Meubelen in Rhenen. Hij was in het bezit van veel negatieven. Negatieven van foto’s die door zijn vader nog met een Leica-camera waren gemaakt. Met hulp van de kunstenaar-graficus Harry van Kuyk wisten we een fraai boek te realiseren.  De titel ‘Gebroken Lente 1940/1945’, door Harry bedacht, heeft een dubbele betekenis. Tijdens de lente in ’40 vielen de Duitsers Nederland en dus ook Rhenen binnen en in de lente van ’45 was er de bevrijding.’’ 

HUILENDE MENSEN Henk Deys had de smaak te pakken. Dat uitte zich snel in nog een aantal boeken, zoals het boek ‘Achterberg en Rijn’, waarvan er maar liefst 3000 verkocht werden. ,,Een boek met tal van interviews met bekende mensen zoals Naatje Duis en Louis van Wijngaarden, directeur destijds van de Van Wijngaarden Tapijtenfabriek. Een boek dat veel losmaakte bij veel Rhenense en Achterbergse inwoners. Ik kreeg huilende mensen aan de deur die me bedankten omdat ze op foto’s dierbaren hadden herkend.

Ook het boek ‘Toen wist ik wat oorlog was’, van teksten voorzien en samengesteld door K.H. Koekoek-Sloggat, Joop Koekoek jr en Henk Deys verscheen. Dat boek werd door de gemeente op de Rhenense basisscholen verspreid. Zowel dit boek als ‘Achterberg en Rijn’ werd uitgegeven onder de stichtingsnaam ‘Gebroken Lente’.

Henk Deys: ,,Op een gegeven moment meldde de fiscus zich. De verkochte boeken leverden natuurlijk geld op en men was benieuwd wat we met dat geld van plan waren te doen. ,,We hebben het geld vervolgens in de stichting gestopt. Vanaf die tijd fungeert de stichting als culturele ANBI wat zozeer betekent dat donaties en giften door derden gedaan aan de stichting ook aftrekbaar zijn. Op deze wijze houdt de stichting geld in kas om Rhenense organisaties op cultureel- kunst en historisch gebied financieel te steunen. Dat gebeurt niet met duizenden euro’s, maar alle beetjes helpen natuurlijk om zo het culturele leven in de breedste zin van het woord in stand te houden en of daaraan bij te dragen. Een gift moet van tevoren voor vijf jaar vastgelegd worden. Een bevriend echtpaar ondersteunt de Stichting op deze wijze.” 

Henk Deys probeert ondanks zijn tanende gezondheid binding te houden met het culturele en historische leven in Rhenen. Onlangs verzorgde hij nog een lezing bij de Historische Vereniging Oudheidkamer Rhenen en omstreken.

PLEIN Hij was er onlangs bij in de Cunerakerk waar met beeld en geluid de slechte staat van het doksaal werd belicht. En soms is hij getuige van een optreden op ‘zijn’ plein aan de Molenstraat waar wekelijks onder de noemer Kleurrijk op Zaterdag door het Cultuurplatform Rhenen muziek-, zang- en kunstoptredens worden gehouden. Henk Deys heeft nog vele andere boeken op zijn naam staan, onder meer over de geschiedenis van het Juliana Ziekenhuis, het prestigieuze en nu zeer gezochte boek over kaarten en cartografie van de Gelderse Vallei en over straten en watergangen in de gemeente Rhenen. Dat laatste is een handig naslagwerk voor iedereen die wil weten hoe een straat is ontstaan en hoe het aan de naam komt.