Janna ter Haar viert honderdste verjaardag in De Tollekamp in Rhenen

RHENEN Janna ter Haar-Berlang blijft heel nuchter over de vraag hoe het voelt om honderd kaarsjes aan te kunnen steken: ,,Het kan zomaar afgelopen zijn”, zegt ze resoluut. Op donderdag 16 mei bereikte ze deze leeftijd der allersterksten. De burgemeester feliciteerde haar met deze mijlpaal.

door Martin Brink

Met haar drie kinderen Gerrit, Cor en Lia, zes kleinkinderen en zes achterkleinkinderen werd dit hoogtepunt gevierd in De Tollekamp in Rhenen. Gezellig met z’n allen samen en genieten van een buffetje. Ja, Janna ter Haar heeft het fijn in het verzorgingshuis. Sokken breien en beneden in de recreatieruimte gezamenlijk dingen ondernemen, dat is de invulling van de dag. ,,Maar dan wel dingen doen die mij aanstaan”, zegt ze resoluut. 

Janna ter Haar is een sterke vrouw. Ze woonde tot haar 97e nog zelfstandig in een gelijkvloerse (huur)woning aan het Spitsbergerpad in Rhenen. Daarvoor woonde het gezin aan de Burgemeester Schimmelpenninckstraat. Komt ze uit een sterk geslacht? Ze weet het zelf niet goed, maar haar bij het gesprek aanwezige dochter laat weten dat gezinsleden 99 en 94 jaar werden en een ander gezinslid nu tachtig jaar is. Sterk qua leeftijden dus. 

(de tekst gaat onder de foto verder)

Janna ter Haar met Rhenens waarnemend burgemeenster Corry van Rhee-Oud Ammerveld. - Jan van den Brink

TWEEDE VAN ELF KINDEREN

Janna was de tweede van de elf kinderen en geboren in Tull en ‘t Waal, een klein dorp in de omgeving van Houten. Het was een fijne jeugd in een landelijke omgeving. Met zes jaar ging ze naar de ‘school op de klompen’, een school met maar één juf en één meester. Janna staat nog in jubileumboekjes van de school, op klassenfoto’s uit 1931. Misschien is ze wel de laatste die daarover kan vertellen. Vader was timmerman. Haar latere zonen zouden dit beroep ook uitoefenen. 

Zoals gezegd: een zorgeloze jeugd met kattekwaad. Zo ging ze stiekem ‘maagdenpeer’ (een perensoort) rapen. Dit deed ze door een ladder over de sloot te leggen. Ze speelde in de wetering met stenen en zand. Hier werd ook de was gespoeld en gedroogd op het gras. Op zondag ging ze in haar zondagse jurk met haar broertjes en zusjes naar de (hervormde) kerk. Tot haar twaalfde ging Janna naar school. Even zat ze nog bij de nonnen om bij te leren. Op haar dertiende ging ze werken bij een boer. Ze sliep boven in de hooizolder en maakte er kaas of werkte ze in huis. 

(de tekst gaat onder de foto verder)

Het gezin Ter Haar op familiebezoek rond 1962. De achtergrond is interessant met onder meer de loods van Van Gend & Loos langs het spoor. De bebouwing bovenaan het viaduct is er heden ten dage nog, bijvoorbeeld links café restaurant ‘t Viaduct, toen de familie Wagenvoort als uitbater. - Familiearchief

NAAR RHENEN

In 1946 komt Janna in Rhenen terecht en reist daarmee haar zus achterna die in deze gemeente een tante en oom in de huishouding hielp. Die vond het fijn om wat meer aanspraak te hebben en vroeg Janna om ook deze richting op te komen. Later verhuisde nog een derde zus naar de Grebbestad. Janna kwam te wonen bij het grote gezin van aannemer Klaassen. 

Haar man, Wouter ter Haar, heeft ze tijdens een wandeling in Rhenen ontmoet. Na vijf jaar verkering zijn ze op donderdag 22 maart 1951 getrouwd. Het paar ging wonen aan de Utrechtsestraatweg. Manlief Wouter overleed in september 1995. Hij leed al sinds 1973 aan de ziekte van Parkinson en werd later afgekeurd. In zijn werkzame leven werkte hij op de zuivelfabriek in Wageningen, later in het magazijn van Wehkamp in Maurik.

(de tekst gaat onder de foto verder)

De trouwfoto genomen op donderdag 22 maart 1951. - Familiearchief

Ze kerkte jarenlang in de Cunerakerk in Rhenen. De laatste jaren luistert ze mee via de kerkradio. Van 1985 tot 2002 ging ze wekelijks op donderdag naar de Vrouwenbond van de kerk. Na het sterven van Wouter is ze nog een aantal jaren met de kerk mee op vakantie geweest.

OORLOGSJAREN

In haar leven zijn nog meer gebeurtenissen geweest. Net als bij veel ouderen is de oorlogstijd onuitwisbaar. Op haar zestiende jaar begon de oorlog waarop het gezin veel armoede ondervond. Ze moest haar slaapplek boven opgeven voor de Duitsers en verplaatste haar slaapspullen naar beneden. De gaarkeuken stond bij het dichtbij gelegen Fort Honswijk. Daar werden broodjes gebakken die volgens Janna ,,nergens naar smaakten”. Dit brood werd ‘kuch’ genoemd.

Vanwege de oorlog is ze in de loop van de oorlog geëvacueerd naar zalencentrum Tivoli in Utrecht. Dat in verband met het te verwachten hoge water omdat de dijk door zou worden gebroken. Daar sliep het gezin alleen met wat stro en wat dekens, verder hadden ze daar geen spullen. Na twee dagen keerden ze weer terug naar de boer. Voordat ze terug konden moesten ze eerst alle uitwerpselen van de Duitsers opruimen. Op haar 21e was de oorlog voorbij.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Janna en dochter Lia ter Haar rond 1966 met op de achtergrond de zeepfabriek Rhenus. Begin 1995 werd de voormalige fabriek afgebroken. De fabriek stond aan de Zwarteweg vlakbij de brug over de Rijn te Rhenen. - Familiearchief

LOONZAKJE IN VLAMMEN OP

Een ander memorabel feit gebeurde in de tijd dat ze pas was getrouwd. Haar man Wouter kreeg in die tijd nog het loon via een loonzakje. Janna dacht dat de envelop leeg was en heeft deze in de kachel gegooid. Maar hierin zat hier het hele weekloon nog in en zagen ze het letterlijk in vlammen opgaan... ,,Zoiets gebeurt je maar één keer”, zegt Janna nu nuchter.

De kinderen kwamen met tussenpozen. De eerste was Gerrit. Dat was in 1952. Hij is thuis geboren met hulp van de in Rhenen bekende zuster De Kat. In 1957 volgde Cor. Met de komst van Lia in 1960 was het gezin compleet.

Lia ter Haar rond 1966 met op de achtergrond zeepfabriek Rhenus. - Familiearchief

Het gezin Ter Haar tijdens een wandeling begin jaren zestig: ze staan hier in de omgeving van Hotel De Koerheuvel. - Familiearchief