Parkinson krijgt dichtende Aart er niet onder

VEENENDAAL ,,Met mijn dichtbundel wil ik laten zien waar iemand met Parkinson toe in staat is.” Veenendaler Aart Berkhof is pas 53 jaar. In 2016 werd bij hem de ziekte vastgesteld. Sindsdien is het laveren tussen alle beperkingen door. Aart laat zich niet klein maken. Hij staat met beide benen op de grond en zijn geheugen is prima. Ook om te dichten.

door Martin Brink

Op 4 april kwam zijn eerste dichtbundel uit waarin thema’s als de dood, geloof, eenzaamheid en spiritualiteit centraal staan.  Het zijn soms ervaringen uit zijn eigen leven. Dat leven nam in 2016 een drastische wending. Het jaar ervoor maakte hij nog een meerdaagse reis naar New York. In zijn eentje. Het werd een reis vol belevenissen en indrukken. Korte tijd later kreeg hij steeds meer last van zijn linkerbeen. Die wilde niet meer bewegen zoals hij dat wilde. Die werd trager. Om een lang verhaal kort te maken: de symptomen waren er al langer en na onder meer een bezoek aan de huisarts en uitvoerig onderzoek van de neuroloog in Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede, werd uiteindelijk de diagnose Parkinson vastgesteld. Aart moet er mee leren leven. Hij heeft nu veel steun aan lotgenoten die hij via een besloten groepsapp op internet ontmoet. Ze delen ervaringen en geven tips aan elkaar.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Eén van de grafische kunstwerken van Aart Berkhof. - Aart Berkhof

FYSIEKE PROBLEMEN Aart heeft soms last van ongecontroleerde bewegingen of lichaamsdelen die lijken te ‘bevriezen’. Het is maar net hoe zijn stemming is. Dat is een kenmerk van de ziekte, hoewel het bij iedereen anders ontwikkelt. Zelf zegt hij: ,,Het gaat ondanks de verschillende symptomen die ik in meer of mindere mate heb zoals freezing of gait, freezing of speech, verlies van reuk, overbewegelijkheid, ongecontroleerde bewegingen en balansstoornissen nog best goed. Ik ga er dus wel goed mee om denk ik maar je moet wel over een grote dosis zelfspot, relativeringsvermogen en positiviteit beschikken!” 

Mentaal gaat het prima: ,,De problemen zijn meer fysiek van aard en dat is vervelend en onpraktisch maar je kunt je daar op aanpassen.” Met medicijnen wordt alles goed onder controle gehouden. Veel hoop vestigt hij zich nu op de DBS-operatie die hij deze zomer ondergaat. In deze ‘deep brain-operatie’ worden elektroden, aan één kant of aan beide zijden via een boorgat in de schedel, in een specifieke, diep gelegen gebied in de hersenen geplaatst. Een verlengkabel gaat naar een pacemaker die onderhuids bij het sleutelbeen komt en constant stimulaties afgeeft. ,,Wat ik hoor is dat iedereen er goede ervaringen mee heeft”, zegt Aart. Het geeft hem veel hoop. De ziekte zit in de familie weet hij. Een tante heeft het ook. Aart verzoent zich ermee.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Aart maakt ook graag muziek op zijn electronisch toetsenbord. - Martin Brink

ELST Aart had een heel normale jeugd in Elst. Hij ging naar de christelijke basisschool aldaar en bezocht de Menora-mavo in Amerongen. Na studies, onder meer als webdesigner, kwam hij in 2006 te werken bij de Landelijke Eenheid van de politie in Driebergen. Hij werd er 1-1-2-centralist. Na drie jaar deed hij taken voor de recherche-eenheid. Voor zijn politiewerk was hij jarenlang telemarketeer in Arnhem. Totdat in 2016 de ziekte kwam. Maar het leven gaat zoals het gaat. Er kwamen wel allerlei complicaties bij. Zo herstelde Aart nog niet lang geleden van een hernia. Daardoor kon hij weinig ondernemen. Maar dat is gelukkig achter de rug. Aart werd wel volledig afgekeurd en krijgt nu een WIA-uitkering. Hij kan zelfstandig wonen en toont hij zich graag van zijn kunstzinnige kant. Zijn opleiding in webdesign uit 2000 komt daarbij goed van pas.

Op de computer maakt hij prachtig vormgegeven, bijna surrealistische illustraties. Die komen spontaan op. Ze tonen een lijnenspel, stippen, illusies: in donkere of juist in uitbundige kleuren. Hij hoopt ooit nog eens een expositie te mogen houden. Maar omdat hij geen bekendheid geniet en geen netwerk in die richting heeft, is het lastig om een ingang te vinden. Zijn kunstwerken illustreren zijn eerste gedichtenbundel. Sommige zijn wat donker van aard, andere juist gekleurd uitbundig. Ze passen goed bij het gedicht. Samen met zijn uitgeefster zocht hij ze uit en samen zorgden ze ook voor de plek in de uitgave. Wat zijn de onderwerpen waarover hij dicht? ,,Dat kan wat mij betreft over alles gaan en dat gaan ze ook, ik ervaar geen beperkingen op dat gebied.” Hij maakt ook graag muziek op zijn elektronisch toetsenbord. Neefjes en nichtje kijken vanaf een kunstzinnig vormgegeven foto toe.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Eén van de grafische kunstwerken van Aart Berkhof. - Aart Berkhof

BOEKJE Hij erkent wel dat sommige gedichten op zijn leven of stemmingen slaan. Aart: ,,Ik publiceerde ze op mijn facebooksite. Daar kreeg ik veel reacties op. Iemand zei: waarom maak je er geen boekje van? Dat zette mij aan het denken.” Zo ging de bal rollen en kwam hij bij printing-on-demand-uitgeverij Bookscout terecht. Die zag het wel zitten. Aart zegt dat hij veel in zijn gedichten kwijt kan. ,,Het geeft mij een soort van therapeutische werking en ik wil hiermee ook benadrukken dat iemand met Parkinson hiertoe in staat is.”

Maar ook: ,,Poëzie is voor mij een manier om met elkaar te communiceren en ik houd van spelen met taal. Het dichten an sich gaat me vrij makkelijk af. Het maken van een goed gedicht is wel een ander verhaal en een grote uitdaging. Een goed gedicht is een perfecte combinatie van woorden, ritme, vorm en zeggingskracht.”

Aart neigt naar perfectie in zijn gedichten. Hij denkt er diep over na en wat ook zo bijzonder is: bijna alle gedichten zijn op rijm in een mooie staffel. Dat is tegenwoordig ook al heel wat. Een stuk proza, in een bepaalde volgorde gezet, wordt vaak ook al gezien als dichtkunst. ,,Ik doe er gemiddeld twee uur over voordat ik iets klaar heb”, zegt hij.
Heel soms gaan de gedichten ook over hemzelf. Neem nu het gedicht ‘Energie’. Twee strofen daaruit:

‘Angstige gedachten
zich begevend in je brein.
Laat ze je niet verhinderen
om jezelf te kunnen zijn.

De spoken en rare fantomen
die komen en gaan door je hoofd
ze zullen je kwellen en pijn doen
zo lang je maar in ze gelooft.’

Aart is niet iemand die zich terugtrekt. Hoewel hij zich thuis prima kan vermaken in het maken van designkunst en gedichten in de computer, probeert hij ook een sociaal leven te onderhouden. Zo mag hij ook graag met zijn vrienden er op uit gaan. ,,Een keer per maand bezoeken we een cabaretvoorstelling. We zijn ooit geweest bij Hakken in het Zand. Binnenkort gaan we naar hun nieuwe voorstelling.” Inmiddels werkt hij ook aan een tweede dichtbundel. Het smaakt namelijk naar meer en in het dichten, het spelen met taal, daarin kan hij zijn gedachten kwijt. Hij wordt er rustig van. De omgeving stimuleert hem daarin. ,,Het dichten en de kunst die ik maak hebben een positief, helend effect op de Parkinson. Ik kan er daardoor makkelijker mee omgaan”, zegt hij tot slot.

De bundel ‘Mooie illusies’ van Aart Berkhof telt 75 bladzijden en is voor 16,99 euro te koop. In Veenendaal in ieder geval bij boekhandel Van Kooten aan de Zandstraat.