Meester Kemperman uit Rhenen is nog niet vergeten: ‘Met onderwijs zijn tijd ver vooruit’

RHENEN ,,Wat onderwijs betreft was hij zijn tijd ver vooruit. Tenminste, zo zie ik het. Hij gaf projectgewijs les aan de kinderen en liet zich inspireren door de organisatie NOF, die korte onderwijsfilms in de klas vertoonde. Daar bouwde hij dan een project omheen. Dat was best vooruitstrevend.”

door Martin Brink

Ida Kemperman-Wilke (75) vertelt over haar schoonvader Henk Kemperman die van 1952 tot aan zijn pensioen in 1972 hoofd was van de Cuneraschool in Rhenen. ,,Eigenlijk moest dat ook wel. In zijn tijd begon hij met twee leerkrachten. Hij had de groepen 3, 4, 5 en 6 in één klas en dan moet je wel projectmatig gaan werken.”

Een zeer lange periode op één standplaats, maar dat was heel normaal in een tijd dat een Bovenmeester nog met een hoofdletter werd geschreven. Een man van aanzien dus. ,,Vader voelde zich er heel prettig bij. Hij heeft altijd plezier gehad in zijn werk”, verduidelijkt Wim Kemperman (77) uit Zeist.

RHENENSE GESCHIEDENIS

Met zijn vrouw en broer Kees Kemperman (82) bracht hij onlangs in een kleine oplage van 150 stuks een gedegen en fraai vormgegeven boek uit over de familie Kemperman. Het is niet alleen interessant voor de familie zelf, maar ook heel goed lees- en herkenbaar voor buitenstaanders. Een stukje Rhenense geschiedenis komt er duidelijk in naar voren. Hij zou er tot aan zijn overlijden blijven wonen.

OPMERKELIJKE FAMILIELEDEN

Kemperman is een familie uit de Achterhoek, met een paar opmerkelijke familieleden daartussen. Eén telg was een echte uitvinder die zelfs, met vooruitziende blik, in de eerste helft van de negentiende eeuw een auto schetste. Vijftig jaar later zou zijn ontwerp pas werkelijkheid worden. De beschrijving van die familie gaat terug tot 1650. Dankzij veel en gedegen archiefonderzoek en ander research van zeker vijf jaren kwam de publicatie tot stand. Het boek is in eigen beheer uitgegeven. 

Vooral het hoofdstuk over Henk Kemperman, de schoolmeester, is van belang voor deze omgeving. Het zijn ook de jaren waaraan de drie samenstellers de meeste herinneringen hebben. Hoewel ze nu elders wonen, in Woerden en Zeist, hebben ze Rhenen toch in hun hart gesloten. Het stadje waar ze op verschillende plekken hebben gewoond en waar het grote monumentale huis aan de Stationsweg, de daarachter gelegen school én de Gedachteniskerk onuitwisbare indrukken hebben achtergelaten.

KATHOLIEKE KWEEKSCHOOL

Vader Henk Kemperman (1907-1996) kwam uit de Achterhoek waar zijn vader boer was. Het was een diepgelovig rooms-katholiek gezin, bestaande uit zes kinderen. Henk was de jongste en wilde voor de klas staan. Een katholieke kweekschool boven de rivieren was niet overal aanwezig zodat hij naar de school in Hilversum ging. ,,Dat was meteen een kostschool, je woonde dus intern. Hij was veertien jaar toen hij er naartoe ging en achttien toen hij klaar was”, vertelt zoon Wim. Zijn eerste baan werd op de school in Cothen, een katholiek dorp. Hij dook in het sociale leven en werd er zelfs bestuurder van voetbalclub Fortissimo.

Hier leerde hij zijn vrouw kennen: Adriana van den Heiligenberg uit Wijk bij Duurstede. ,,Over deze familie hebben we ooit een boek gemaakt. Nu vonden we het tijd worden om in de familie Kemperman te duiken”, weet Ida Kemperman. Spitten in archieven is haar niet vreemd. Ze was jarenlang archivaris van de gemeente Weesp. 

NAAR RHENEN

In Cothen gaf Henk Kemperman les aan de middenklassen. Hij trouwde ook in die tijd. Vervolgens verhuisde hij naar Borne, een plaats in Twente. Daar werd hij onderwijzer aan een grotere school. Al zijn kinderen werden in deze plaats geboren.

Hier werd hij al na een half jaar gevraagd om voorzitter te worden van vv NEO. ,,Hoe kan dat, al zo snel?”, zegt zoon Wim. ,,Hij kwam er al snel achter dat er onenigheid was en ze waren blij met een neutrale bestuurder.” Toch was Borne niet blijvend. ,,Hij had de toezegging om schoolhoofd te worden. Maar meneer pastoor had een ander op het oog.” Henk wilde daarop snel weg.

In het Katholiek Schoolblad las hij een advertentie over een te starten school in Rhenen. Zo kwam hij in 1952 in de Grebbestad terecht en bouwde hij de school van onderaf op. Katholiek onderwijs bestond nog niet en dus was alles nieuw. ,,Er waren tachtig aanmeldingen, uiteindelijk bleven er vijftig over. Men was blij dat onze vader met zijn gezin kwam. Er waren nog vier kinderen in de lagere schoolleeftijd, net genoeg om de school te kunnen starten”, weet Kees Kemperman.

INVENTIEF

De auteurs vertellen ook dat hij best inventief was. ,,Hij bedacht onderwerpen en werkte ze uit. Ook met taal en rekenen. Misschien dat hij niet helemaal volgens de regels les gaf, maar de schoolinspecteur vond het prima.” Van het kerk- annex schoolbestuur had hij weinig last. ,,Vader deed veel zelf, zonder inmenging.” Ook de jaarlijkse uitstapjes regelde hij zelf. Een foto genomen onder een KLM-toestel met de gehele school erop is legendarisch. ,,In het begin ging moeder ook vaak mee met limonade en broodjes voor de kinderen”, herinneren de schrijvers nog. 

In 1952 was er nog geen woning beschikbaar. Het parochiebestuur huurde een oude leegstaande boerderij van de familie Miltenburg op Remmerden. ,,Daar hebben we een jaar gezeten. Het was enorm primitief maar alle kinderen hebben daar de beste herinneringen aan”, zegt Wim. 

Misschien dat hij niet helemaal volgens de regels les gaf, maar de schoolinspecteur vond het prima

Daarna werd de Emmalaan hun stiel om na drie jaar te verkassen naar de Stationsweg 4. Het huurhuis bleef tot aan zijn overlijden zijn woning, zijn weduwe bleef er tot 2002 wonen. Later heeft het kerkbestuur het verkocht aan één van de kleinkinderen. ,,Zo blijft het toch een beetje in de familie.”

Na zijn pensionering was Henk Kemperman klaar met het onderwijs. Hij maakte zich verder bestuurlijk verdienstelijk bij de Tennisclub Rhenen en werd hij ook IVN-gids. Natuur bleek een grote passie van hem. Henk Kemperman overleed in 1996. Hij werd opgevolgd door Theo Peek.

Wie het 320 pagina’s tellende boek wil aanschaffen (35 euro) kan een mail sturen naar kees.kemperman@casema.nl of glasinloodkemperman@xs4all.nl.