Gezamenlijke aanpak tegen onbeheersbare natuurbranden

REGIO Door klimaatverandering worden droge periodes langer en frequenter. ,,Recente natuurbranden in Nederland laten zien dat het risico op onbeheersbare natuurbranden urgent, reëel en groeiend is”, concludeert de Veiligheidsregio Utrecht.

In de provincie Utrecht speelt het risico op natuurbranden vooral op de Utrechtse Heuvelrug, na de Veluwe het één na grootste aaneengesloten bos- en heidegebied van Nederland. Kenmerkend voor het gebied is de grote verbondenheid tussen natuur en gebruiksfuncties zoals wonen, zorg en recreatie, inventarissserde de Veiligheidsregio. 

Om deze toenemende risico’s het hoofd te bieden, werken de provincie Utrecht, de Veiligheidsregio Utrecht (VRU), negen natuurbrandgemeenten (Amersfoort, Baarn, De Bilt, Leusden, Rhenen, Soest, Utrechtse Heuvelrug, Woudenberg, Zeist) en terreinbeheerders, samen met bewoners en gebruikers van het gebied intensief samen aan een pakket van maatregelen dat gericht is op het voorkomen én beheersbaar houden van natuurbranden. Beschikbaarheid in capaciteit, financiën en wet- en regelgeving zijn bepalend voor het tijdpad van de uitvoering van deze maatregelen.

COMPARTIMENTERING HEUVELRUG

Eén van de maatregelen is hoofdcompartimentering (begrenzen van aaneengesloten gebieden) van het gebied. Het doel van compartimentering is om natuurbranden beheersbaar te houden, door ze – idealiter – af te remmen of te stoppen op natuurlijke of fysiek aanwezige grenzen (bijvoorbeeld bij bestaande wegen). 

Begin 2025 is een verkenning afgerond naar de mogelijkheden om bestaande infrastructuur als compartimeringsgrenzen te gebruiken. Voorbeelden daarvan zijn rijks- en provinciale wegen, spoorlijnen en hoogspanningstracés. ,,Uit deze verkenning blijkt dat het goed mogelijk is om de Utrechtse Heuvelrug op te delen in 29 compartimenten, begrensd door in totaal 182 kilometer aan infrastructuur.”

Uit een analyse van de begroeiing op en langs deze grenzen blijkt volgens de Veiligheidsregio dat ongeveer een derde van deze begroeiing als een natuurlijke barrière werkt. ,,Voor de overige twee derde zijn gerichte maatregelen nodig, zoals het verwijderen van brandbare materialen en het planten van loofbomen.”

STUURGROEP VOOR RISICOBEHEERSING

De hoofdcompartimentering is onderdeel van een bredere noodzakelijke aanpak, waarin ook gebiedsgerichte risicobeheersing en risicocommunicatie een rol spelen. De samenwerking tussen de provincie, VRU, de negen gemeenten en terreinbeheerders is het afgelopen jaar verder geïntensiveerd. De urgentie van natuurbrandbeheersing wordt door al deze partijen, die samen de Stuurgroep Natuurbrandbeheersing vormen, onderkend. 

Deze Stuurgroep wordt voorgezeten door burgemeester Frits Naafs van de gemeente Utrechtse Heuvelrug, als bestuurlijk ambassadeur natuurbrand van de VRU en vertegenwoordiger van de negen natuurbrandgemeenten. In de Stuurgroep zijn provincie, de VRU en de gemeenten, maar ook Staatsbosbeheer, Utrechts Landschap, Natuurmonumenten en het Utrechts Particulier Grondbezit bestuurlijk vertegenwoordigd.