Het is bijna gedaan met ‘Ups & Downies’

VEENENDAAL ,,In mei gingen we met z’n allen voor het laatst naar attractiepark De Efteling. Dat doen we trouwens elk jaar. Met dank aan de fooienpot. Onze deelnemers genieten er echt van. Er is daar voor elk wat wils. Die keer was het natuurlijk wel heel emotioneel, vooral omdat iedereen besefte dat het voor de laatste keer was.”

door Martin Brink

Veenendaler Jasper van der Vlist (46), uitbater van lunchcafé ‘Ups & Downies’ aan de rand van het centrum, de Kerkewijk 17 in Veenendaal, vertelt dat de voorgenomen sluiting behoorlijk wat impact heeft gehad. Niet alleen bij zijn ‘deelnemers’ (zoals de negen jongeren met een verstandelijke beperking worden genoemd), maar natuurlijk ook bij de acht vrijwilligers die voor de begeleiding zorgen en de twee personen die op de loonlijst staan.

En niet in de laatste plaats bij Jasper zelf!Met veel verdriet moet hij de zaak nu sluiten. Maar het kan helaas niet anders. Het is niet meer vol te houden. Het netto bedrag dat hij aan het einde van de maand in kas heeft om normaal van te kunnen leven, de huur te betalen én om zelf nog wat leuke dingen te doen, dat zat er al geruime tijd niet meer in. Wat hij ook probeerde. En dus is Ups & Downies is op zaterdag 22 juli voor het laatst open. Voor een daghoreca-zaak waar mensen met een verstandelijke beperking en met een WOZ-dagbestedingsindicatie werk vinden, blijkt na negen jaar in Veenendaal geen plek meer.

OPTIMIST 

Jasper relativeert: ,,Dan hebben we daarna nog een week om het samen goed af te sluiten. Daarna is het echt over. Gelukkig hebben al onze deelnemers een fijne plek gevonden.” Van een mislukte operatie wil hij zeker niet spreken en omzien in wrok evenmin. Hij blijft de optimist zelve. Altijd goedlachs en vertrouwen hebben in de toekomst. ,,We hebben het negen jaar volgehouden. Kijk, als ik nou al na een jaar weg zou zijn, dan kun je stellen: die man had een verkeerd verdienmodel. Maar dat is het allemaal niet.” Het is een combinatie van factoren, zo geeft Jasper aan. ,,Het waren de coronajaren en we hebben drie lockdowns gehad waardoor ik geld heb moeten lenen die uiteraard ook weer terugbetaald moet worden. Ook is de inkoop veel duurder geworden dat weer te maken heeft met de oorlog in Oekraïne. Als klap op de vuurpijl kreeg ik ook nog te maken met hoge energiekosten. Daar heeft elke horeca mee te maken. Nu alles weer open is, zit de loop er nog steeds niet in. Ik weet niet wat het is, blijkbaar heeft het publiek toch iets anders gevonden.”
Jasper nam al een jaar geleden het drastische besluit om ermee te stoppen. Het was simpelweg niet meer vol te houden. Drie maanden geleden vertelde hij het personeel dat hij eind juli de zaak zou sluiten. ,,Dan heeft iedereen tijd genoeg om iets anders te zoeken.”

Alles heeft hij geprobeerd om het tij te keren. ,,Ik heb gezocht naar mensen die het over wilden nemen. Er waren wel belangstellenden maar dan moet je natuurlijk met de boeken op tafel komen. Dan ziet men al snel dat er weinig overblijft.”
Hij ziet beslist niet om in wrok. Het waren voor iedereen mooie jaren. En dat hij zeker niet de enige horecaman is in dezelfde situatie, voelt niet direct als een schrale troost. Waar het aan ligt? Hij kan een aantal oorzaken noemen maar één concrete ‘zere plek’, daar is niet de vinger op te leggen. ,,Waarom zit het hier om de hoek bij de andere gelegenheden dan wel altijd vol en bij ons niet?”

Jasper had een missie toen hij begon. ,,Ik kwam uit de zorg en had veel horeca-ervaring. Dan is het toch mooi als je dat kan combineren, zo dacht ik. Ik bedacht ook het concept waarbij ik in een bepaalde constructie in dienst ben van de deelnemers. Deelnemers kwamen vanzelf. Er zijn hier immers veel zorginstellingen en initiatieven voor dagbesteding.” Jasper wijdt dat vooral aan het vanouds christelijke karakter van Veenendaal waarin het goed voor elkaar zorgen en opvangen in de genen van de Veenendaler zit. Mensen met een WOZ-indicatie hun eigenwaarde teruggeven. Dat is altijd zijn motivatie geweest. ,,Ze veel zelf laten doen, dan zie je ze opbloeien”, zo is de ervaring.
Negen jaar geleden werd een A-locatie gevonden. Hij weet dat de zaak een hoge gunfactor heeft. ,,Want dat is het ook. Mensen komen speciaal hier naar toe. Ik ben heel dankbaar voor deze vaste klanten. Als de ‘downies’ er op dat moment even niet zijn, vragen ze er altijd naar. Ze worden echt gemist. Klanten komen speciaal voor hen, merkte ik wel.”
De zaak is van dinsdag tot en met zaterdag van tien tot vijf uur open. Jasper: ,,Je zou er over kunnen nadenken om vaker en langer open te zijn of iets bij verzinnen voor een ander verdienmodel. Maar dat was voor mij geen optie met thuis nog twee kinderen van drie en zes jaar.”
Wat hij zelf gaat doen? ,,Daar maak ik mij het minst zorgen over. Ik weet het nog niet maar het komt wel goed. Ik heb een brede horeca-ervaring, dus daarin is altijd wel wat te vinden.” Blij is hij in ieder geval dat alle ‘deelnemers’ goed terecht zijn gekomen.En wat hij ook zo mooi vindt: ,,Bij de start stonden we met een mooi verhaal in jullie krant, nu bij het einde ook!”

DEELNEMERS

Wat gaan de deelnemers na Ups&Downies doen? Een aantal spraken we. Zoals Regina van den Bos (55). Zij vertelt: ,,Ik vond het altijd heel leuk bij U&D. Ik vond het altijd leuk om de gasten te helpen en de sfeer was altijd leuk. Ik heb heel veel geleerd zoals zelfstandig afrekenen met gasten en bestellingen opnemen. Ook heb ik geleerd dat het belangrijk is om vriendelijk te zijn voor onze gasten. Ik denk dat ik de gezelligheid en het jaarlijkse uitje naar de Efteling het meest ga missen. Ik ga dagbesteding volgen bij de Schutsluis in Veenendaal. Dit is onderdeel van Philadelphia en zit in Veenendaal. Ik ga daar dingen maken voor het winkeltje zoals kraamcadeaus, haken en inpakwerk.”
De 26-jarige Kim Compagnie werkte twee jaar bij ‘Ups’. ,,Wat ik het leukste vond aan het werken bij Ups was de positiviteit. Als ik niet zo lekker in mijn vel zat, was er altijd wel een luisterend oor. Ik voelde mij altijd heel heb me altijd heel serieus genomen.Ook de keukenwerkzaamheden ga ik missen. Ik heb namelijk ook mijn keukencertificaat kunnen halen. Iets waar ik heel trots op ben. Ik ga dagbesteding volgen bij het arbeidscentrum. Dit is dagbesteding van Reinearde aan de Duizend Roeden. Ik ga hier in de keuken maaltijden maken en lunch voor de mensen die daar werken.”

DE ENGELENBURGH

Gerda Kwint (31) gaat straks weer dagbesteding volgen bij De Bombardon van de organisatie Reinearde. ,,Ik werkte daar al maar ga nu ook een dag bij De Engelenburgh in het verzorgingshuis werken. Daar schenk ik onder meer koffie in voor de ouderen.”
Marieke Vos (43) vond het bedienen van de mensen en de keukenwerkzaamheden altijd leuk. Ook zij weet wat ze gaat doen: ,,Ik ga naar het Momo theater in Ederveen. Ik had hier al een paar dagen in de week dagbesteding, maar krijg daar nu full-time dagbesteding. Ik vind naast de horeca het theater ook heel erg leuk dus dat komt helemaal goed. Ik ga Ups wel missen. Vooral omdat ik daar negen jaar heb gewerkt en heel veel vriendschappen heb opgebouwd.”