College: ‘Rechtmatigheidssysteem met menselijke maat’

VEENENDAAL Iedereen die gebruik gaat maken van de bijstand, krijgt na een periode van zes maanden een controlegesprek met de gemeente. Hierna zal zij beslissen of een nieuw gesprek pas over drie jaar nodig zal zijn of nog eens na een jaar. Dit is het nieuwe beleid op basis van vertrouwen waarmee Veenendaal controle wil houden op het rechtmatig ontvangen van de bijstand.

door Peter Kuijpers

Voorheen maakte ook Veenendaal gebruik van de DPS-matrix, waarbij ambtenaren deze als hulpinstrument inzetten om een beoordeling te maken wie te controleren op bijstandsfraude. Het gebruik van een systeem bleek verschillende nadelen te hebben waardoor bepaalde groepen mensen vaker te maken konden krijgen met een rechtmatigheidsonderzoek. Dit gaf aanleiding voor de gemeente om hier helemaal mee te stoppen. De lokale politiek kreeg een toezegging dat de gemeente een nieuwe aanpak ging ontwikkelen voor de onderzoeken op grond van de Participatiewet.

GEWOGEN 

‘Komend jaar gaat wethouder Stroobosscher met de organisatie en gemeenten Rhenen en Renswoude, waarbij de Cliëntenraad wordt betrokken, bekijken op welke wijze vormgegeven kan worden aan een systeem waarbij een goed gewogen aanpak gehanteerd kan worden. Waarbij onderscheid gemaakt kan worden tot situaties met een laag en een hoog frauderisico.’ Inmiddels is hier door de gemeenteraad geld voor vrijgemaakt, zijn er regels vastgelegd in het Integraal Beleidskader (IBK) Sociaal Domein en heeft het college nu besloten vanaf 1 januari 2024 op een nieuwe wijze de rechtmatigheidsonderzoeken uit te laten voeren.

Mensen die een uitkering ontvangen krijgen allemaal in de eerste periode van zes maanden een gesprek. Een professionele beoordeling moet dan uitwijzen of het volgende gesprek na 12 of 36 maanden zal plaatsvinden. ‘In deze variant is voorzien in een extra gesprek na 6 maanden. In dit geval gaat het vooral om de ondersteunende functie van dit gesprek die erop gericht is na te gaan of gebruik wordt gemaakt van beschikbare voorzieningen en regelingen voor deze doelgroep. Hierbij is dan in een vroegtijdig stadium extra aandacht voor het in balans zijn van de inkomsten en uitgaven binnen de bijstand. Wat belangrijk is voor het voorkomen van schulden.’

INFORMEREN

Veenendaal ziet dat inwoners die in de bijstand terecht komen met veel wijzigingen te maken krijgen. Zij wil hen goed informeren over rechten en verplichtingen. ‘Hiermee kunnen fouten, en daarmee terugvorderingen, in de toekomst worden voorkomen. Met deze variant wordt de dienstverlening aan bijstandsontvangers vergroot. Daarbij hanteren we een ‘menselijke maat’. Dit betekent dat we in onze klantbenadering uitgaan van vertrouwen’, aldus het college. Veenendaal wil focussen op deze menselijke maat en het vertrouwen in de overheid naast de preventie en vroegsignalering. Tevens blijft handhaving, controle en verantwoording meespelen.

De gemeente wil met haar nieuwe aanpak een zorgvuldig proces voor de rechtmatigheidsonderzoeken, zonder gebruik te maken van een DPS-matrix of een vervangend systeem. Het zal ongeveer 90.000 euro extra kosten, maar Veenendaal denkt door de check na zes maanden met extra aandacht voor de uitleg van de regels en benoemen van de minimaregelingen dat zij kan voorkomen dat inwoners in schulden komen. Met als voordeel dat geen extra geld nodig zal zijn bij schulddienstverlening. Verder blijft zij wel na signalen en met steekproeven onderzoeken doen of de bijstand terecht is ontvangen.