Veel twijfel over referendum

VEENENDAAL Een raadgevend referendum mogelijk maken voor inwoners om de raad te laten weten hoe zij over een onderwerp denken, ligt moeilijk bij de politiek. De SP heeft haar initiatiefvoorstel toegelicht om inwoners en overheid met elkaar in discussie te laten gaan. En burgers mee te nemen in politieke beslissingen.

Fractievoorzitter Jan Breur van de SP ziet een raadgevend referendum als één van de oudste vormen van de democratie. De bevolking kan haar bestuur laten weten hoe zij over een onderwerp denkt. Tegenwoordig werkt onze democratie anders en kiezen de stemgerechtigden een vertegenwoordiging om voor hen beslissingen te maken. Dit is wat verschillende partijen naar voren brachten. Om vervolgens bij een maatschappelijk onderwerp een referendum te houden met een ‘ja’ of ‘nee’ slaat een complexe beslissing dan wel erg plat. Voorbeelden van een landelijk referendum uit het verleden hadden zowel een positieve als negatieve uitkomst voor de raadsleden. Jeroen van Esseveld van de ChristenUnie ziet weinig ervaringen bij andere gemeenten.

KOSTEN De SP ziet dit referendum als een aanvulling op andere mogelijkheden om inwoners mee te laten denken. Naast een burgerpanel of burgerinitiatief. Zij begrijpt dat hier wel kosten mee gemoeid zijn, maar Breur denkt dat inwoners niet vaak een referendum zullen aanvragen. Bastiaan Vinke (D66) ziet dan niet wat de effectiviteit zal zijn en de partij is bang dat het juist polariserend kan werken. Zij zijn wel voor burgerparticipatie, maar zoeken nog naar het beste middel. Ook Kim Faber van GroenLinks vraagt zich af hoe representatief een referendum kan zijn. Veel onderwerpen zijn complexer dan voor of tegen. Wanneer de gemeente geld zou willen vrijmaken voor een referendum, gebruikt GroenLinks dit liever om de participatie te verbeteren.

NOODREM Marc-Jan van Dam (VVD) volgt het college met de bedenkingen dat ook op het gemeentehuis een raadgevend referendum veel extra werk betekent. Voor Mark Ruitenbeek van het CDA speelt het moment mee, zoals bij het afsteken van vuurwerk. Voor de jaarwisseling kun je een andere uitkomst krijgen dan in januari. Ook Lokaal Veenendaal is wel voor een referendum, maar nu spreekt de SP over een noodrem op een beslissing van de raad. Terwijl een raadgevend referendum volgens Jaap Pottjewijd de mening geeft van de inwoners voor het maken van een beslissing over een groot maatschappelijk onderwerp. Hij wil niet dat een bouwproces in het Franse Gat stil komt te liggen, omdat mensen na een besluit van de gemeente een referendum willen.

MEEDENKEN Voor Theo van Iperen (SGP) maakt het voorstel zoals het er nu ligt de gemeente misschien zelfs onbestuurbaar. Toch blijft het idee volgens Jan Kruger (ProVeenendaal) sympathiek en Paul Jitariuc (PvdA) wil ook meedenken het democratisch proces te verbeteren. Dat de SP niet op voorhand partijen heeft betrokken bij dit voorstel zat enkelen dwars. Zij willen wel in discussie, maar Marc-Jan van Dam (VVD) wil eigenlijk geen waslijst met aanpassingen in de gemeenteraadsvergadering bespreken. De SP zal zich nog te raden gaan of zij het voorstel wellicht terugtrekt. Wel is duidelijk dat de politiek open staat het idee van een raadgevend referendum te willen bespreken. Dit voorstel lijkt echter niet op een meerderheid te kunnen rekenen.