Keuze voor lokale of Nationale Ombudsman

VEENENDAAL Een meerderheid van de gemeenteraad wilde weten of Veenendaal met haar bijdrage aan de Nationale Ombudsman ook een lokale ombudsman kan instellen. De politiek kan hiervoor kiezen en burgemeester en wethouders hebben de mogelijkheden op een rijtje gezet in een keuzenotitie. Zij vragen de raad eerst welke ambitie Veenendaal daarin moet hebben en hoeveel dit mag kosten.

door Peter Kuijpers

SP, ChristenUnie, CDA, Lokaal Veenendaal, GroenLinks, D66 en PvdA besloten voor de zomer van 2024 als meerderheid in de raad om het college te vragen een onafhankelijke ombudsman in te stellen in Veenendaal. De partijen constateerden dat 16 procent van de klachten die de gemeente ontving tevens waren ingediend bij de Nationale Ombudsman. Dat Veenendaal daar jaarlijks 17.000 euro voor betaald. En een derde van andere gemeenten met dezelfde grootte als Veenendaal een lokale ombudsvoorziening hebben. Dit is biedt inwoners een lage drempel om vragen te stellen, kan helpen bij het vertrouwen in de lokale overheid en de werkwijze van de gemeente verbeteren.

KEUZE

,,Op 9 juli 2024 nam de gemeenteraad een motie aan om een onafhankelijke ombudsman in te stellen. Het college moest hiervoor in 2025 een voorstel aan de raad voorleggen, waarbij ook gekeken wordt naar de kosten van het lidmaatschap van de Nationale Ombudsman (NO). De keuzenotitie helpt de raad kiezen uit verschillende varianten. Gemeenten hebben veel vrijheid bijhet organiseren van een ombudsfunctie. Maar Europees moet deze wel robuust en onafhankelijk zijn. Elke keuze heeft financiële gevolgen. De motie ging uit van een kostenneutrale optie, maar dat hangt af van het ambitieniveau’’, beschrijven burgemeester en wethouders.

KLACHTEN

De politiek ontving eerder reeds een overzicht van klachten, vragen en verzoeken die de Nationale Ombudsman heeft ontvangen en behandeld. Dit waren er 21 van de 26 ingediende verzoeken in 2023 en er waren nog 24 verzoeken behandeld in 2024. Dat jaar kwamen er 20 nieuwe verzoeken bij. De klachten gingen om de afhandeling door de gemeente van uitkeringen of financiële bijstand, groen en het wijkteam, vergunningen tot hoe mensen zich behandeld voelden. In de meeste gevallen gaf de Nationale Ombudsman informatie of verwees door, startte driemaal een eigen onderzoek en kon in 3 gevallen door interventie de klacht of het verzoek oplossen.

VOORKEUR

De raadsleden kunnen een voorkeur aangeven om bij de Nationale Ombudsman te blijven, een vorm te kiezen in een regionale samenwerking of toch een lokale ombudsman. ,,Het college adviseert variant 1: aangesloten blijven bij de Nationale Ombudsman. Tijdens een raadsavond bleek variant 1 steun te krijgen. De NO biedt veel expertise en kan ook landelijke problemen aankaarten. Wel wil het college de zichtbaarheid en lokale kennis verbeteren. Een eigen ombudsman vindt het college voor Veenendaal minder geschikt. De gemeente is te klein om een sterke, onafhankelijke voorziening op te zetten zonder hoge kosten.’’

EXPERTISE

De keuzenotitie die burgemeester en wethouders nu aan de lokale politiek voorleggen benoemt tevens dat een lokale ombudsman tot verwarring kan leiden, omdat Veenendaal in gemeenschappelijke regelingen samenwerkt met gemeenten die wel bij de NO blijven. ,,Het college is tevreden met de huidige werkwijze. De NO brengt veel expertise in op het gebied van klachtenafhandeling en verbeteren van dienstverleningsprocessen. Wil een lokale ombudsman meerwaarde hebben, dan gaat dit gepaard met naar verwachting fors hogere kosten.’’ Na een voorkeur over de keuzes wil de gemeente eind dit jaar de ombudsman voor Veenendaal instellen.