AP sluit onderzoek naar gemeente Veenendaal, geen sancties

VEENENDAAL Het voeren van een gesprek over het recht op een bijstandsuitkering met iedereen die hier gebruik van maakt, in plaats van een controle vanwege een rekenmodel, krijgt instemming van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Deze wilde na landelijke meldingen en een aangifte van de FNV over het gebruik van een DPS-matrix weten hoe deze fraudescorekaart in Veenendaal was gebruikt.

door Peter Kuijpers

‘Tot juni 2022 maakte de gemeente Veenendaal gebruik van de DPS-matrix voor het bepalen van frauderisico’s binnen de Participatiewet. Mede op basis hiervan werd door de inkomensmedewerker van de gemeente de frequentie van rechtmatigheidsonderzoeken bepaald’, beschrijft het college. De DPS-matrix was één onderdeel in de beslissing voor een controle door de gemeente op bijvoorbeeld het rechtmatig ontvangen van een bijstandsuitkering. Wethouder Engbert Stroobosscher laat weten dat Veenendaal nooit een waarschuwing had gekregen over het gebruik van deze methode. En dat de gemeente zelf stopte met het gebruik van de DPS-matrix, omdat deze geen update meer kreeg.

UITLEG

De lokale politiek is daar destijds over geïnformeerd en dat zonder een werkend systeem Veenendaal op een andere manier moest bepalen hoe zij de controle zou gaan uitvoeren. Na berichten in de media en een aangifte van de FNV over het gebruik van de DPS-matrix in Nederland wat resulteerde in het vaker onderzoeken van bepaalde groepen inwoners, kreeg het college een brief van de Autoriteit Persoonsgegevens. Deze wilde uitleg over hoe de gemeente haar rechtmatigheidsonderzoeken deed en de DPS-matrix daarvoor gebruikte. Veenendaal was hier in 2022 al mee gestopt en het bericht van de AP kwam pas een jaar later.

NIEUWE WERKWIJZE

De lokale politiek kreeg eind vorig jaar uitleg over de nieuwe controle. Iedereen die gebruik maakt van bijstand krijgt na zes maanden een gesprek over deze regels en de ambtenaren bieden daarnaast ook informatie over allerlei aanvullende regelingen waar inwoners met een laag inkomen aanspraak op kunnen maken. Over deze nieuwe werkwijze is vorige maand tevens de AP geïnformeerd. ‘Daar hebben we toegelicht dat de gemeente zelf beheertoetsen uitvoert op het gebruik van applicaties, waarin aandacht is voor alle beveiligings- en AVG-aspecten. In het kader van deze beheertoetsen werd ook de DPS-matrix door de gemeente getoetst.’

AANPASSING

,,Vanwege de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) heeft de gemeente al in 2019 aanpassingen gemaakt in de vragenlijsten. Zoals over woonwagenbewoning”, geeft Stroobosscher als voorbeeld. Veenendaal had deze aanpassing toen tevens gedeeld met andere gemeenten die de DPS-matrix gebruikten. ‘Ook is in de werkinstructies voor de uitvoering extra benadrukt dat de ruimte voor het eigen oordeel goed moest worden gebruikt. Verder is er tijdens het gesprek de nieuwe heronderzoekssystematiek toegelicht, waarbij we geen gebruik maken van algoritmes’, aldus burgemeester en wethouders.

AFGESLOTEN

Hiermee gaf Veenendaal aan dat de DPS-matrix een onderdeel was van de beoordeling voor een rechtmatigheidscontrole en deze controle niet gebeurde naar aanleiding vaneen algoritme. ‘Dit kon op instemming van de AP rekenen. Verder was het een normoverdragend gesprek. Dit betekent dat de AP op een aantal normen uitleg en duiding heeft gegeven. AP sloot af dat dit gesprek geen aanleiding gaf voor verder onderzoek en dat het dossier Veenendaal daarmee voor AP wordt afgesloten. Er volgen dan ook geen vervolgacties of sancties vanuit de AP. Dit is per mail bevestigd’, besluit het college.