Verscheurd

VEENENDAAL Denkt u na over alles wat u doet? Vast niet. We doen nu eenmaal veel op de automatische piloot. En dat is maar goed ook, want als je iedere handeling opnieuw zou moeten doordenken van tevoren, kreeg je je eten niet eens naar binnen en ’s avonds je tanden niet gepoetst. Je kunt er ook van schrikken, hoe onbewust je bijvoorbeeld een hele tocht per auto hebt afgelegd. Geen idee van wat en wie je allemaal bent tegengekomen of gepasseerd. Pas vertelde iemand mij dat hij om die reden de mogelijkheid om in de auto te telefoneren had uitgeschakeld. Het bracht hem rust en een beter gevoel over zijn rijgedrag. 

Op school schakelen we ook regelmatig de automatische piloot in. Heel soms ook waar dat niet zo handig is. Zoals in dit voorbeeld: Sint Nicolaas was het land alweer uit. Alle collega’s hadden een gedicht ontvangen met als slotzin ‘Houd moed’; deze oproep of wens lag letterlijk in chocoladeletters bij de koffiepunten. Daarvóór waren er in onze gezonde school zakjes met kruidnootjes beschikbaar gesteld aan onze medewerkers. In de houders die we de jaren daarvoor ook gebruikten. Een vrolijke Piet van karton, met in zijn buik een plastic bakje. Handig want demontabel en makkelijk op te bergen voor volgend jaar. Piet was dan wel vrolijk, maar hij was helemaal bruin geschminkt. Compleet met rode lippenstift en oorbellen. En een van die Pieten stond op een kast in een werkkamer, klaar om weer ingeklapt te worden voor het volgende jaar. Zonder enige bijbedoeling of opzet. Gewoon. 

Toen ik over een van de leerpleinen riep hoorde ik een bescheiden stem zeggen ‘Meneer, mag ik u wat vragen? U bent toch de directeur?’ ‘Natuurlijk, wat kan ik voor je doen?’ ‘Nou, in die kamer staat een zwarte Piet, maar dat hoort toch niet meer?’ Ik zag hem staan en keek opeens met andere ogen, vooral vanwege onze automatische piloot. Want daardoor waren dezelfde gevallen weer uit de kast gehaald en neergezet. Compleet met pofbroek en baret. Met als gevolg dat ze weer opgeklapt en ingepakt zouden worden om volgende jaar weer uit de kast tevoorschijn te komen. Ik dacht niet lang na, haalde Piet uit de kamer vandaan en scheurde het karton in stukken, voor haar ogen. Geen hergebruik meer mogelijk. Ook de al opgevouwen andere exemplaren zijn kort daarna in onze afvalscheidingscontainers verdwenen.

Is dat niet een beetje overdreven? Een impulsieve reactie? Lijkt me niet. Het meisje was zichtbaar geraakt door het feit dat deze Piet in haar school stond en zij had de moed om daarover te beginnen. Ik heb helemaal niets met de gedachte dat het omzetten van zwart naar roetveeg of regenboog een authentieke traditie zou raken. Zogenaamde tradities die medemensen bezeren zijn allemaal om te bouwen. Kwestie van de automatische piloot even uitzetten en daar heb je soms een leerling voor nodig. Dankjewel jongedame!

door Willem de Vos, rector CLV