Nestor Willem van Braak keert niet terug in de raad: ‘Als je ergens instapt, moeten mensen van je op aan kunnen’

VEENENDAAL Meestal is burgemeester Kats de voorzitter van de gemeenteraadsvergaderingen, maar af en toe krijgt hij vragen over zijn portefeuille of is hij afwezig. In dat geval neemt de zogenoemde nestor als plaatsvervangend voorzitter het spreekwoordelijke stokje over. De afgelopen drie jaar was dat Willem van Braak. Bij de volgende verkiezingen zal hij zestien jaar raadslid zijn geweest.

door Arjan van den Berg

Van Braak keert niet meer terug op de lijst van de ChristenUnie. Het ‘risico’ dat hij toch weer in de raad zal komen dankzij voorkeursstemmen is te groot, want dat zou niet de eerste keer zijn. Het is mooi geweest. Het is tijd voor fris bloed in de partij, vindt hij. Een afscheidsinterview vindt hij wel ‘enorm leuk’, met uitroepteken. ,,Het is toch ook een stukje afsluiting.”

NESTOR

De term ‘nestor’ slaat niet zozeer op de leeftijd van een raadslid als wel op de periode dat hij of zij lid is van de raad. In principe zou een jonger iemand het ook kunnen zijn, al wordt dat vaak wel lastiger. Volgens de richtlijnen van de landelijke partij van zijn fractie, de ChristenUnie, is iemand bij voorkeur niet langer twaalf jaar raadslid, om daarna plaats te maken voor een ander. Tenzij er goede argumenten zijn om nog voor een termijn aan te blijven. Bij van Braak waren deze goede redenen van toepassing.

DOCENT

Mensen weten lang niet altijd dat raadsleden naast hun werk in de raad ook nog een gewone baan hebben. ,,Ik werk als docent Nederlands op het Ichthus College en daarnaast in een invalpool op het basisonderwijs. Ik ben ooit bewust minder gaan werken toen ik raadslid werd. Ik ben ook organist in de Bethelkerk waar ik al jaren kom. Vroeger dan verwacht kwam daar ook de functie in de kerkenraad vrij, die ik graag wilde vervullen.”

HALVE KRACHT

De functie op het beleidsterrein ‘vieren’ past bij hem, net als de rol bij DOVO waar hij regelmatig als scheidsrechter wedstrijden fluit. ,,Het afgelopen half jaar heb ik het werk in de kerkenraad op halve kracht gedaan, maar als je ergens onderdeel van bent, wil je het goed doen. Als je ergens instapt, moeten mensen van je op aan kunnen.”

VOORZITTER

Zo op het eerste gezicht zijn het twee aparte werelden, maar ze hebben alles te maken met de manier waarop Van Braak zijn rol als voorzitter bij de commissies en ook in zijn ceremoniële rol als nestor vervult. De commissies zit hij regelmatig voor, omdat hij lid is van de agendacommissie en niet omdat hij nestor is, maar zijn manier van leiding geven aan de vergaderingen is niet anders.

GEDICHT

Nestors mogen ook toespraken houden, iets van Braak nog nooit gedaan heeft. Bij de afscheidsraad van 30 maart zal hij waarschijnlijk toch even het woord nemen. Wie een vergadering onder zijn leiding heeft meegemaakt, weet dat hij vaak met een gedicht opent. Bij voorkeur over een onderwerp dat aansluit op de agenda. Het ontlokte burgemeester Kats eens de uitspraak: ,,Zomaar een prachtig gedicht. En het is niet eens Sinterklaas.”

POËZIE

,,Als docent Nederlands mag ik graag wat met poëzie doen. John Bijl, een ‘goeroe’ als het om het politieke spel gaat, gaf ons als voorzitters eens het advies: ‘roep niet om half acht dat de vergadering gaat beginnen, maar begin met een mop of gedicht.’ Als de mensen weten dat jij dat steeds doet, is de aandacht er. Met de derde klassen ben ik uitermate met poëzie bezig en als zij aan het schrijven zijn, schrijf ik ook. Een keer heb ik iets van een Utrechtse stadsdichter gebruikt; ‘Stem van het volk.’ Dat paste zo goed.”

VADERLIJK

Een nestor van de raad is natuurlijk geen burgervader, maar een vaderlijke rol kan het wel zijn. ,,De rol die het zou kunnen hebben en die ik een beetje pak, is bijvoorbeeld een nieuw raadslid dat niet zo handig bezig is aanspreken. Ik heb altijd geleerd: je kunt wel gelijk hebben, maar je moet ook gelijk krijgen. Een andere keer sprak een heel ervaren raadslid een vrij nieuw raadslid ergens heftig op aan en dan wil ik me er ook wel mee bemoeien: doe even rustig.”

NON-VERBAAL

Een voorzitter kan ook sturing geven. De stijl van oud-raadslid Adri Janssen spreekt Van Braak daarbij erg aan. Zo min mogelijk met woorden tussen de sprekers door. ,,Ik wil er niet teveel tussen zitten. Ik doe heel veel non-verbaal. Een knikje: geef maar antwoord. Tot op het moment dat mensen door elkaar gaan praten. Het is net zoals ik scheidsrechter bij DOVO ben. Het mooiste is wanneer je als scheidsrechter zo min mogelijk opvalt.”

LUCHTIG

Als de zwaarte van de agenda het toelaat, houdt hij het liefst luchtig. ,,Ik houd ervan om humor te gebruiken, maar je moet uitkijken dat het niet teveel wordt. Het gaat niet om jou als voorzitter die avond. Je moet weten wanneer je het doet en dat is een kwestie van op je gevoel afgaan. Als ik een opmerking maak, is dat nooit over het standpunt, maar over de formulering.”

GELEERD

Als voorzitter heeft hij zelf ook veel geleerd van oud-burgemeester Elzenga. Als een raadslid een collega verweet dat wat hij zei belachelijk was, zei hij: ‘U kunt het er hooguit niet mee eens zijn, maar niemand zegt iets belachelijks.’ ,,Dat heb ik als voorzitter ook altijd meegenomen. Zorg dat je goede argumenten hebt tegen een standpunt als je het er niet mee eens bent.”

TEGENOVER

Vanwege de verbouwing van de raadszaal worden de vergaderingen tijdelijk bij IW4 gehouden. Daardoor zitten de leden dichter bij elkaar. Theo van Iperen is de tweede plaatsvervangende voorzitter en het tweede langstzittend raadslid. Als hij weer in de gemeenteraad komt na de verkiezingen, zal hij de nestor zijn. ,,We zitten nu strak tegenover elkaar. Soms kijken we elkaar aan als er iets onhandigs gezegd wordt: ‘ik spreek jou over een paar jaar nog wel een keer, zo werkt het niet’.”

CONNECTIES

Soms komt een raadslid naar hem toe voor advies. ,,Het beste politieke advies dat ik heb gekregen en kan geven is: als je iets in de raad gedaan wilt krijgen, zorg dan dat je de stukken kent, zodra ze beschikbaar zijn. Je moet alle connecties gebruiken: ‘ik heb een idee om met een motie of amendement te komen, wil je meedenken?’. Zorgvuldig voorbereide voorstellen, waarbij andere raadsleden van tevoren worden meegenomen, halen vaak een grote meerderheid. Zorg dat je op tijd begint, dan krijg je mensen mee.”

VOORBIJ GEVLOGEN

Over tijd gesproken: ,,Voor mijn gevoel ben ik, bij wijze van spreken, gisteren geïnstalleerd en nu zijn er ineens zestien jaar voorbij. De tijd vliegt als je het naar je zin hebt. Het zal wel raar zijn, na nu nog elke maand een paar vergaderingen te hebben. Misschien ga ik het mooie politieke debat missen, maar nu nog niet. Misschien val ik niet zo op, maar ik hoop toch mijn steentje bij te kunnen dragen aan de samenleving en deze te kunnen dienen.”

Lees meer over de gemeenteraadsverkiezingen in ons dossier.