‘Rouwen is hard werken, zeg maar gerust topsport’

VEENENDAAL Veens Welzijn is er voor iedereen die mee wil doen in samenleving en daarbij ondersteuning nodig hebt onder andere bij verlies en rouw. Meegenomen uit de vorige Welzijn organisatie is de rouwverwerkingsgroep van Veens Welzijn nu 7 jaar actief. Wij spraken niet alleen met de twee gespreksbegeleiders Frederique van Wijk (58) en Lorraine van der Kuij (28) maar ook met ervaringsdeskundige en vrijwilligster Mary (71) die twee mannen verloor.

door Gertjan van Capellen

Wat is rouw precies vragen we aan Frederique en Lorraine? Frederique: ,,Rouw is het verwerken van iemand die voor jou erg belangrijk is geweest. Vroeg of laat krijgen we er allemaal mee te maken. Dan is het fijn om erover te praten met lotgenoten. In onze groep merken we dat rouwen hard werken is, zeg maar gerust topsport. Je hebt ermee te dealen.” Lorraine vult aan: ,,Het rouwproces is voor iedereen anders. Het is een persoonlijk en ongelofelijk ongrijpbaar proces. ‘Rouw is alle liefde die je nog te geven had’, luidt een mooie quote. Het verwerken doe je zelf, maar hoeft niet alleen want anderen moeten het wel weten.” 

Mary kan erover meepraten: ,,Met mijn eerste man ben ik 9 jaar getrouwd geweest. We woonden toen in Scherpenzeel. Hij overleed na een hartstilstand. Hier hebben we toen een rouwverwerkingsgroep opgezet. Met mijn tweede man was ik 34 jaar samen. Hoewel hij een ziekbed had, bracht hij er weinig tijd in door. Ik zelf ervaarde vooral lichamelijke pijn en het gemis was groot. In het begin kon ik er goed met mensen over praten, maar naar verloop van tijd worden de gesprekken anders. Je moet het meegemaakt hebben om het in te kunnen voelen”, aldus Mary die sinds 4 jaar ook bij Veens Welzijn als vrijwillige ervaringsdeskundige deel uitmaakt van de gesprekbegeleiders, maar geen  professional genoemd wil worden.

Het rouwproces is voor iedereen anders. Het is een persoonlijk en ongelofelijk ongrijpbaar proces

,,Mijn tweede man was chauffeur”, gaat ze verder. ,,Iedere avond belde hij op vanuit Scandinavië of Frankrijk. Vrijdags kwam hij dan thuis tot ‘s maandags. De dood komt nogal eens onverwacht, bij hem niet. Omdat hij mijn tweede man was die overleed krijg je te horen: ‘gelukkig weet je wat het is om ermee om te gaan!’ Botter kan het niet.” 

,,Sommige mensen weten niet hoe ze moeten reageren, realiseren zich dat gewoon niet”, vertelt Frederique. ,,Voor ons als rouwgesprekbegeleiders is het belangrijk om een luisterend oor te bieden voor mensen die verdrietig zijn na een overlijden van een dierbare.” 

DAGBOEK Mary vult aan: ,,Een bijkomstigheid is om de mensen te laten uitpraten. Het verschil met vroeger en nu is dat er veel opener over gesproken wordt. Vroeger werd alles onder de tafel geschoven, zelfs als men rouwde. Mij hielp het verdriet een plek te geven door een dagboek bij te houden. Ik schreef het van me af. Beide keren heb ik dat gedaan. Onze zoon van mijn eerste man, die toen een stuk kleiner was, maakte een bijzondere tekening met daarop een zwart kruis wat betekende dat zijn vader pijn had gehad.” 

Lorraine: ,,Of je houd het praktisch door een gedenkplekje in te richten met spulletjes van de overledene. Maak het tastbaar door er bijvoorbeeld een jas neer te hangen waarvan de geur herkenbaar is, of geef iedere avond een zoen op een foto van de overledene”, aldus Lorraine die na het overlijden van haar vader in 2018 zich afvroeg of uitvaartverzorging iets voor haar was. Na een paar keer bij Veens Welzijn mee te hebben gelopen besloot ze hier deelnemers te gaan helpen in het rouwproces. 

Verdriet zal er altijd zijn. Dat gaat niet weg. Het wordt verweven met je leven

VERDRIET Kun je verdriet verwerken? ,,Verdriet zal er altijd zijn”, zegt Lorraine. ,,Dat gaat niet weg. Het wordt verweven met je leven. Zo zag ik pas dezelfde auto die mijn vader ook had. Dan schiet ik vol.” En Mary: ,,Soms hoor ik wel eens: ‘heb je dat nog geen plaats gegeven?’ Er zijn nog steeds momenten dat ik het er moeilijk mee heb. Bij het horen van muziek bijvoorbeeld. Mijn eerste man hield van muziek, speelde ook in een band. Maar ook bij het zien van een tankauto, waar mijn tweede man op reed, heb ik het er nog steeds moeilijk mee”, aldus Mary die op de sterfdagen en met kerst beide graven bezoekt en er dan altijd bij zegt dat het tuintje eromheen er weer mooi aangeharkt bijligt. 

Zijn we anders gaan denken over rouwen? Mary: ,,Ja, ik merk wel dat het allemaal opener is geworden. Er kan meer. Kleding om maar wat te noemen hoeft gelukkig niet meer in het zwart of thuis met de gordijnen dicht te gaan zitten. Maar ook de muziekkeuze of zelfs een band in de aula is een optie. En wat te denken van de handjes met verf van de kinderen op de kist of teksten aan de binnenkant van de kist.” 

,,Je kunt het helemaal naar de wens van de overledene inrichten. Het mooie is dat je zeker weet wat de overledene wilde en dat ten uitvoer brengt zodat er later geen schuldgevoelens kunnen ontstaan”, zegt Lorraine die wel verschil ziet tussen mannen en vrouwen bij rouw. 

Het fijne is dat het laagdrempelig is en alles wat er kan worden besproken ook echt binnen blijft. Hoe mooi wil je het hebben?

OPLUCHTING ,,Mannen en rouw, is inderdaad een dingetje”, vult Frederique aan. ,,Voor mannen is het nog wel eens moeilijk hun gevoelens te uiten en het toe te geven. Dat zien we hier bij de rouwverwerking ook. Er komen ook meer vrouwen dan mannen. Mannen hebben toch een andere manier van verwerken, pragmatischer. Er bestaan geen protocollen voor rouw. En wat zijn de do’s en don’ts bij familie, vrienden en kennissen als jij worstelt met rouw? Allemaal vragen die hier ter sprake komen wanneer je een geliefde verliest. Dan is het fijn om te praten met mensen die hetzelfde hebben meegemaakt. Uit ervaring kan ik zeggen dat het mensen oplucht door het met elkaar te delen. Er ontstaan zelfs vriendschappen door”, aldus Frederique.

LAAGDREMPELIG De verhalen volgen elkaar snel op. Mary: ,,Mijn eerste en tweede man waren niet met elkaar te vergelijken. Uit ons eerste huwelijk hadden we een zoon en mijn tweede man had al een dochter, wat ook echt een dochter voor me is. En toch heb ik me wel eens eenzaam gevoeld tijdens het rouwproces, vooral in de beginfase. Dan werd er nog wel eens gevraagd: ‘hoe gaat het met je?’ Ik zei dan altijd ‘als je echt wil weten hoe het met me gaat, kom dan maar op de koffie’. Ik ben nu 4 jaar hier gespreksleider en dan is het fijn om je expertise als ervaringsdeskundige in te zetten voor een ander. Het fijne is dat het laagdrempelig is en alles wat er kan worden besproken ook echt binnen blijft als je snapt wat ik bedoel. Hoe mooi wil je het hebben”, besluit Mary.

Wil je ook met lotgenoten praten? Elke laatste woensdag van de maand van 10.00 tot 12.00 uur is er de mogelijkheid om aan te sluiten bij de rouwverwerkingsgroep in buurthuis ’t Turfke. Je kunt je aanmelden bij één van de gesprekbegeleiders Frederique van Wijk ( frederique.vanwijk@veens-welzijn.nl of tel. 06-83223670) en Lorraine van der Kuij (lorraine.vanderkuij@veens-welzijn.nl of tel. 06-22153957). Deelname aan deze groep is gratis. Het buurthuis ’t Turfke is te vinden aan de Zonnebloemstraat 1, 3905 ZC Veenendaal.