Een legerbordeel aan de Groenelaan in Veenendaal

VEENENDAAL Het zat Gijs de Vries vorig jaar even niet mee. In november presenteerde hij zijn studie over de rol van politiemensen in de vreselijke tragedie van Putten (1 en 2 oktober 1944) en toen kwam corona en gingen de winkels dicht. Ondanks dat heeft hij in de maanden erna zijn boek ‘In het spoor van een politieman in oorlogstijd’ toch nog goed kunnen slijten.

Door Martin Brink

De studie vertelt niet alleen de rol van de politie in het dorp en de regio, maar het maakt ook verbanden tussen de vele verzetsmensen en - groepen inzichtelijk. Vanwege de regionale betekenis ligt het in eigen beheer en 400 pagina’s tellende boek voor 15,95 euro sinds kort ook te koop bij boekhandel Van Kooten aan de Zandstraat in Veenendaal.

HIJZELF Gijs (1947) is overigens in Veenendaal niet onbekend. Jaren achtereen had hij er zijn ABC Studiebegeleiding in een voormalige openbare kleuterschool aan de Jan Steenlaan in zuid. Nu zit er tot aan komend voorjaar De Kleine Beurs, de kleinschalige markt in kringloopartikelen die elke zaterdag te bezoeken is.

ONDERZOEKER De Vries is een echte onderzoeker. Hij was leerkracht maar sinds zijn pensionering heeft hij zich helemaal gestort op zijn rol als rondleider op een museumboerderij én als onderzoeker naar facetten van de oorlog in de regio. Omdat hij geboren en getogen is in Putten, kwam hij als vanzelf op de wraakoefening van de bezetter begin oktober 1944 toen 660 mannen uit het dorp werden weggevoerd. 

De politie zou daarbij een kwalijke rol hebben gespeeld. Tenminste, altijd hoorde De Vries dat in zijn jeugd. De waarheid lag na zijn onderzoek wat genuanceerder. De Vries volgde het spoor van één van de politiemannen, Wouter van de Kleut. Die bleek helemaal niet zo fout zoals altijd gedacht. Van het een kwam het ander. Op zijn onderzoekspad kwamen meerdere interessante personen die belangrijk werk hebben verricht maar zelden de waardering en aandacht kregen die ze verdienden.

VEENENDAAL Het bracht hem zelfs zover om aan Gerrit van den Born, een belangrijk verzetsleider, een apart boek te wijden. Dankbare familie van deze jong overleden verzetsheld bekostigen de uitgave die (nog) niet in de handel is maar wel is aangeboden aan de burgemeester van Barneveld. ,,Uit dankbaarheid omdat deze man ook een straatnaam krijgt”, zegt De Vries.

In deze publicatie staat ook iets over Jan van der Munnik, één van de gefusilleerden op de berg. Hij kwam in opdracht van Van den Born naar de Groenelaan 95 in Veenendaal waar de familie Van Leeuwen woonde. Op de bovenverdieping woonde het gezin Van Tussenbroek. Omdat hun woning in het Rhenense sperrgebiet lag was dit hun tijdelijke onderkomen. Moeder en drie van de vier dochters gebruikten deze verdieping echter als legerbordeel. Het was een komen en gaan van Duitse soldaten. Jan werd verraden, gearresteerd en als Todeskandidat aangewezen. Het gevolg is bekend.