Architectuur als muzikale compositie in Veenendaal

VEENENDAAL De locatie had niet passender gekund. De ‘rauwe’ industriële uitstraling van de voormalige en welhaast iconische Ritmeesterfabriek vormde donderdagavond en vrijdagmiddag het decor van de eerste Biënnale van Veenendaal. Gebaseerd op de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam.

door Marco Diepeveen

Een biënnale is een tweejaarlijkse kunst- of architectuurmanifestatie. De link tussen Rotterdam en Veenendaal is snel gelegd. Gastheer van de Veenendaalse architectuur biënnale was architectenbureau Huibers van Weelden Architecten, dat kantoor houdt in de voormalige directieburelen van de oude sigarenfabriek.

PLAN FOODVALLEY ,,Dit is het enige overgebleven industriële erfgoed van de Veenendaalse sigarenindustrie’’, aldus Johan Huibers, die samen met zijn compagnon Coco van Weelden het bureau leidt. ,,Veenendaal verdient ook een biënnale. Wij waren geselecteerd voor de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam. Uit honderd inzendingen is ons ontwerp als winnaar uit de bus gekomen.’’ Het plan van Huibers van Weelden behelst de ontwikkeling van tienduizend klimaatbestendige woningen tussen Rhenen en Veenendaal. ,,Geen saaie en onevenwichtige Vinexwijk, maar een ontwerp met respect voor en passend in de Foodvalley. Goede architectuur wordt bepaald door de omgeving. Dat moet je niet vol zetten.’’

De roots van Johan (67) liggen in Veenendaal, die van Coco (30) in Rhenen. Coco trad begin dit jaar toe als partner. Eerder werkte zij onder andere bij OMA, het kantoor van de wereldberoemde en gerenommeerde architect Rem Koolhaas. Een ideale combi van ‘jong’ en ‘oud(er)’. Coco: ,,Ons bureau heeft de regio gevormd. Omgekeerd heeft die ook óns gevormd.’’

Het portfolio van Huibers van Weelden in Veenendaal en Rhenen liegt er niet om. Er is veel creativiteit uitgebroed. Van het vroegere Zandstraatkerkje en de Pniëlkerk tot gebouw Colorant en de unieke Turfweide in Veenendaal. Van cultureel erfgoed in een nieuw jasje tot vooruitstrevend en gedurfd design. Een greep uit de veelzijdige opdrachtenportefeuille werd gepresenteerd in de Ritmeesterfabriek. Evenals een enorme maquette van de Utrechtse Heuvelrug, met daarin ingetekende projecten.

WAARNEMERS Met lichteffecten en muziek werd de Biënnale geopend, in aanwezigheid van zo’n honderd gasten. In een vraag- en antwoordvorm benoemden Coco en Johan de kernwaarden en betekenis van architectuur. Johan: ,,Architecten zijn waarnemers. Zie de schoonheid in de bestaande omgeving en respecteer die. Bij ruimtelijke ontwikkeling zoek je naar de optimale balans en samenhang tussen bebouwing en natuur. Dat is een voortdurend spanningsveld. Een keuzeproces.’’

Zoals op de Veenendaalse Biënnale met licht en muziek werd gespeeld, zo speelt een architect met details. Coco: ,,Architectuur is als een muzikale compositie, waarin de noten op hun plaats moeten vallen. Het woord ‘architectuur’ komt uit het Grieks en is een samentrekking van poëzie of esthetica (arche) en techniek of logica (tecne). Muren zijn meer dan een stapel stenen. Ze bieden ook veiligheid en bakenen werelden af. Met zijn ontwerp ondersteunt een architect jouw manier van leven en werken. Een gebouw moet functioneel zijn. Maar het is de schoonheid ervan die ons raakt.’’

Johan terugblikkend: ,,We hadden op meer publiek op de vrijdag gehoopt. Wellicht speelde de onbekendheid van zo’n evenement een rol. De volgende Biënnale in 2024 wordt grootser van opzet.Het liefst drie dagen met meer inloop.’’