Portret niet in raadzaal, wel naar ministerie...

RHENEN Het portret van de koning gemaakt door Rhenenaar Wim de Haas hangt in Den Haag op het Ministerie van Buitenlandse zaken. De schilder vindt het weinig bijzonder. Hij noemt het geen prestatie. Of hij goed is? Dat moeten anderen maar beoordelen. Hij ziet het als een afsluiting.

door Martin Brink

Wim de Haas is een bescheiden man, wars van enige eer, al moet hij toch ook eerlijk bekennen dat de plaatsing van dit schilderij en de opmerking van de vertegenwoordiger van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed dat het een ‘prachtig schilderstuk van de koning is, waarbij het ook niet ondenkbaar is dat het ooit nog eens verplaatst wordt naar een ambassade in het buitenland’, hem wel zeer goed heeft gedaan. Geen mens is ongevoelig van een complimenten op zijn tijd. ook Wim niet. Over portretschilderen zegt hij: ,,Het is een trucje: je zet de lijnen op papier en er komt een klein beetje techniek bij kijken om het gelijkend te maken. Maar ik ben nu met totaal andere dingen bezig. Dit schilderwerk is voor mij de afsluiting van een periode.” 

Hoe is dit schilderstuk van 1.00 bij 1.40 meter in olieverf (,,Van ‘s werelds allerbeste soort én Nederlands fabrikaat”) op linnen tot stand gekomen? De gemeente Rhenen schreef in 2020 een prijsvraag uit voor een nieuw portret van onze koning in de raadzaal. Er waren zes inzendingen, alle totaal verschillend. Die van Wim de Haas was een zeer gelijkend portret maar toch koos de jury in april 2021 voor een ander. 

(de tekst gaat onder de foto verder)

Het portret van de koning hangt nu bij het Ministerie van BuZa in Den Haag. - PR

Wim kiest zijn woorden bedachtzaam: ,,Ik dacht: wat moet ik hiermee? Deze werken gaan vaak naar de opdrachtgever en ze zijn er om te laten zien, niet om in de kast te zetten.” Hij schreef - en stuurde uiteraard een foto mee - naar de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed die onder meer belast is met het verwerven van kunst om het vervolgens in bruikleen te geven aan een overheidsinstelling.
Of daar belangstelling voor was? Er kwam iemand van de Rijksdienst langs om het in het echt te beoordelen. En eind vorig jaar ontving hij een brief met de mededeling dat ze het graag in hun bezig wilden opnemen.

Het duurde even, onder meer door de verhuizing van hun depot naar een groot gebouw in Amersfoort, maar nu is er een vaste plek voort gevonden op het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag. Het portret hangt direct na de zogenaamde sluis op de begane grond waar vips en ministers naar binnen gaan.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Wim de Haas houdt zich tegenwoordig bezig met een totaal ander soort van schilderkunst. - Martin Brink

Dat schilderen begon 34 jaar geleden toen hij een portret van zijn zoon maakte. ,,Ik dacht, ik kan het tóch. Want ja, ik was het jongetje op de lagere school waarvan iedereen zei: die kan goed tekenen.” Het betekende de start van een lange reeks portretten. Het waren er tientallen die hun weg naar de geportretteerde vonden. Hij heeft er dus bijna geen enkele in stock staan, behalve dan die van zijn vrouw, zoon en vader. Eén van de hoogtepunten was een serie van daklozen. Daarmee haalde hij de landelijke pers en kon hij in tal van grote kerken exposeren. ,,Maar over dat alles zit nu een dikke laag stof. Het is voorbij. Ik kijk liever vooruit.” 

Voor wie in Rhenen woont, zal de 70-jarige kunstenaar, van huis uit grafisch vormgever, zeker kennen. Hij is er geboren en getogen. Zijn vader had De Koerheuvel toen deze nog dienst deed als watertoren. Zijn opa begon in Rhenen ooit een waterleidingbedrijf en diens vader vinden we terug als directeur van een plaatselijke steenfabriek. Wim groeide op in Rhenen om er nooit meer weg te gaan. ,,Rhenen zit in mijn genen’’, zegt Wim de Haas. En hij woont er helemaal naar zijn zin: in zijn achtertuin bevinden zich de uiterwaarden van de Nederrijn en in het souterrain van de karakteristieke dijkwoning uit 1931 heeft hij zijn eigen werkplaats waar hij zich helemaal kan uitleven met schilderijen en het vinden van een nieuwe eigen stijl. Hij is nog zoekende maar hij probeert zijn weg nu te vinden in A.I. (Artificial Intelligence), Amerikaanse computertechnologie  waarmee je beelden kunt genereren en manipuleren. ,,Let op mijn woorden: daarin gaat de stockfotografie op de schop. Je geeft een term op en het systeem zoekt er iets bij. Zo kun je een eigen wereld creëren. Je kunt Trump aan een touwtje laten bungelen, bij wijze van spreken.” Als voorbeeld toont hij een astronaut te paard op de maan. ,,En elke afbeelding is weer anders, ook al voer je iets opnieuw in.”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Wim de Haas wijst het nieuwe computerprogramma aan waarmee je alles kan manipuleren. - Martin Brink

Non-realisme maken en ontdekken via een dergelijk redelijk nieuw computerprogramma, dat is zijn huidige stiel. Het zijn Salvador Dali-achtige werken die op de computer worden gemaakt maar uiteindelijk door Wim levensgroot op doek worden overgezet. Ze zijn mysterieus, magisch, ondoorgrondelijk bijna. ,,Iedereen mag er in zien wat hij er in wil zien. Allemaal prima. Daarom heten ze ook ‘Zonder titel’. Een kijker ziet er misschien een gezicht in of een lichaamsdeel. Het maakt niet uit. Het is wat men er in wil ontdekken. Het is volgens hem zo nieuw, dat hij niemand kent die op deze manier werkt. Met dank aan zijn zoon Joost die hier mee aankwam. ,,Pa, dit is misschien iets voor jou? Ik was diezelfde avond meteen verkocht toen ik me er in verdiepte”, zegt Wim, die in afwachting is van een nieuw, nog niet vrijgegeven, computerprogramma waarin dit nóg meer verfijnd is. Hij is nu met het achtste schilderij bezig. De eerdere zeven zijn nu al op zijn website te bewonderen. Het moet een serie van twaalf worden. ,,Dan ga ik er mee de boer op. ik zie wel waar het komt.”

Meer informatie op www.WimdeHaas.nl