Expositie in gemeentehuis over verkiezingen in vroeger tijden

VEENENDAAL De verkiezingen staan weer voor de deur. Op woensdag 16 maart kan er gekozen worden voor een nieuwe gemeenteraad. Hoewel uit de recente tijd nog wel getuigen zijn te vinden van de raadsverkiezingen in Veenendaal, zijn die uit een wat verder verleden toch met een lampje te zoeken. Toch zijn ze er wel, onder meer in Museum Veenendaal en nu ook te zien in een tijdelijke expositie op het gemeentehuis.

Collectiebeheerder Jan Ploegman vertelt waar het over gaat: ,,Zo hebben we al sinds de opening van het museum in 1992 in ons depot twee oude stembussen. Op de ene staat het gemeentewapen van Veenendaal afgebeeld, op het andere staat alleen maar in witte letters ‘Gemeente Veenendaal’.

Hoe oud ze zijn en tot wanneer ze door de gemeente gebruikt zijn: we weten het jammer genoeg niet. Een ander oud object is een verkiezingsposter met de naam van Notaris Sandbrink. Vermoedelijk is het gebruikt voor verkiezingen van de Tweede Kamer tussen 1920 en 1930 en was hij kandidaat voor de liberale partij.

(de tekst gaat onder de foto verder)

De stemmachine die maar kort in gebruik is geweest. - Museum Veenendaal

STEMMACHINE Het museum is er ook voor meer recente objecten, zoals een grote stemmachine met de nodige toebehoren. Ploegman: ,,De betreffende stemmachine was voor stembureau 7 in gebouw Sjalom achter de Vredeskerk aan de Kerkewijk. Er is een ‘Handleiding voor stembureauleden’ bij van de gemeente Veenendaal voor de Provinciale Statenverkiezingen van 6 maart 1991. Beschreven wordt onder meer hoe de stemmachine in gebruik gesteld moet worden en hoe na afloop het stemresultaat opgenomen moet worden.”

Ook is er een instructiekastje en een videoband aanwezig zodat de stembureauleden van tevoren konden oefenen.”Het gebruik van deze stemmachine is maar van korte duur geweest. Vanwege de twijfel over de betrouwbaarheid is landelijk besloten te stoppen met het elektronisch stemmen en vanaf 2009 is daarom weer het rode potlood in gebruik genomen.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Notaris Sandbrink was ook politiek actief. - Museum Veenendaal

VERKIEZINGSFILM Zoals aan het begin van dit verhaal gesteld: uit de recente historie van de gemeenteraadsverkiezingen zijn nog wel voorbeelden te vinden. Een opmerkelijk iets is zeker het verkiezingsfilmpje van de onafhankelijke partij Dialoog uit 1982.

De ruim 27 minuten durende film heet ‘Veenendaal vooruit’. De partij ging in 1989 op in GroenLinks. De film is opgenomen op 8 mm-geluidsfilm en heeft destijds een klein vermogen gekost. Politicus en latere wethouder Henk Roor spreekt de tekst in, vaak hilarisch en met een kwinkslag gebracht.

De film geeft een raak tijdsbeeld van Veenendaal anno 1982. Veel gefilmde stadsgezichten kunnen nu niet meer worden gemaakt. Zoveel is er veranderd. Maar dat geldt ook voor de winkels, de auto’s en de kleding van toen!

Kijk hieronder naar het verkiezingsfilmpje van de partij Dialoog uit 1982