Kwartaalrubriek Stadsmuseum Veenendaal: De Veense defileervlag van 1938

VEENENDAAL Hoe komt een museum aan zijn bezit? Gebruikelijk via een schenking, een bruikleen of een aankoop. Maar Stadsmuseum Veenendaal kwam rond 2010 op een wel zeer ongebruikelijke wijze aan een prachtige vlag. Het bleek de Veenendaalse defileervlag uit 1938 te zijn. Een medewerker trof op een gegeven moment aan de voordeur van het vroegere museumpand aan de Markt een plastic tas aan. Daarin netjes opgevouwen de vlag, geen naam, briefje of iets dergelijks te bekennen.

door Hans Wegen

In 1938, op 6 september, werd in Amsterdam het veertigjarig regeringsjubileum gevierd van koningin Wilhelmina. Men had bedacht een defilé op de Dam te organiseren waarbij elke Nederlandse gemeente een afvaardiging zou sturen met de vlag van die gemeente. Bijna 10.000 personen namen eraan deel. Voorafgaand aan het defilé werd in de Nieuwe Kerk aldaar een plechtige bijeenkomst gehouden, waarna de koninklijke familie vanaf het bordes van het paleis het defilé zou afnemen. 

Om een kakelbonte stoet aan textiel te vermijden werden er enkele eisen aan de vlaggen gesteld, deze kennen we via de Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde. Ze moesten 140 x 140 cm zijn, met franje versierd aan drie kanten en met het gemeentewapen in de linkerbovenhoek. Ook moesten er twee tot vijf horizontale banen aangebracht worden. De Veenendaalse vlag heeft drie banen in de kleuren rood, zilver en goud die corresponderen met de kleuren van het Utrechtse provinciewapen. Met uiteraard het Veense zeilschip in de linkerbovenhoek op een blauwe ondergrond.

Er is navraag gedaan bij de buurgemeenten Renswoude en Rhenen, maar dat leverde niets op. Van de vroegere gemeente Amerongen is geen reactie gekomen. Gebleken is dat in Nederland veel vlaggen zijn zoekgeraakt of in musea, bibliotheken of clubhuizen terecht zijn gekomen.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Stadsmuseum Veenendaal

VEENENDAALSE AFVAARDIGING

In het gemeentearchief bevinden zich een bedankkaartje en een officieel schrijven van de toenmalige Commissaris van de provincie Utrecht L.H.N. Bosch ridder van Rosenthal, d.d. 9 september 1938, namens Koningin Wilhelmina. Met o.a. de tekst: ,,….als dank voor de aangeboden gelukwenschen ter gelegenheid van Harer Majesteits Regeeringsjubileum.” Op het kaartje staan op de achterkant achttien namen en adressen van deelnemers aan het defilé of van personen die bij de voorbereiding betrokken waren. Deze personen kregen dit thuisgestuurd. In principe werd iedere vereniging in de gelegenheid gesteld een afvaardiging te sturen, waarbij de plaatselijke padvinderij vrijwel altijd van de partij was.

FOTO

Er is een oude foto bekend van de defileervlag, gemaakt in de oude raadszaal van de gemeente Veenendaal. Hij hangt daar aan een stok, waarschijnlijk die waaraan hij bij het defilé gedragen is.

Voor geïnteresseerden: namen en adressen van de bedankte personen zijn bekend bij Stadsmuseum Veenendaal. En er bestaat een reportage op YouTube (van 2 februari 2018) van de viering in Amsterdam.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Stadsmuseum Veenendaal