Kwartaalrubriek Stadsmuseum Veenendaal: Twee sigarenbroers herenigd

VEENENDAAL Een vorig artikel in deze rubriek begon met de vraag: ,,Hoe komt een museum aan zijn voorwerpen?” Via een schenking, een aankoop, bruikleen, of - in het geval van de vroegere gemeentevlag - via een anonieme schenker die het textiele kleinood, keurig in een plastic tas verpakt, aan de deur van het vroegere museum aan de Markt had gehangen.

door Hans Wegen

Maar het kan nóg anders. In 2025 kreeg het museum van mevrouw Van Os uit Rhenen de vraag of er belangstelling was voor een schilderij van haar overgrootvader Jochem van Schuppen, de oprichter van de Ritmeester sigarenfabriek die leefde van 1868 tot 1941. Het schilderij van een onbekende maker lag al jaren bij haar op zolder. Daar er vanuit haar kinderen geen belangstelling was, leek het museum haar een goede bestemming. Er was echter een probleempje: door een verbouwing kon het schilderij niet meer in zijn geheel door de trapopening.

Een ingeschakelde timmerman zou proberen de trapopening iets te vergroten, helaas bleek dat niet mogelijk. De restaurateur kwam met een advies voor het verantwoord doorzagen van de lijst, zodanig dat die in twee stukken door de opening kon, later zou restauratie van lijst en schilderij volgen.

DE ANDERE BROER

In hetzelfde jaar 2025 was de historische vereniging in het bezit gekomen van een schilderij van Jochems oudere broer Marinus van Schuppen (1867-1953). Maker ook niet bekend. Hij werd de administrateur van het bedrijf. Hun zoons vonden eveneens hun weg in de sigarenindustrie. Voor het gemak werden de Jochems Job en de Marinussen Ties genoemd. 

MOOIE AANVULLING

Over de onderlinge verstandhouding tussen Jochem en Marinus zegt Jochems dochter Ita het volgende: ,,En dan denk ik aan de twee, mag ik zeggen, grote zielen met een diep geestelijke achtergrond: vader en oom Ties. Wat hebben ze elkaar prachtig aangevuld, die twee broers, en wat zou de een geweest zijn zonder de ander. Vader die er in weer en wind op uittrok, oom Ties die thuisbleef, de administratie verzorgde en de puntjes op de i zette. En zo ver ik weet in de beste harmonie.” (Uit Markante Veenendalers).

WIJDVERTAKTE FAMILIE

Het oudste gegeven over de familie betreft een zekere Hendrik van Schuppen, geboren rond 1610. Een zoon van hem heette Claas Hendriksen van Schuppen, ook geschreven als Van Schuppingen, geboren rond 1643. In de eerste tijd zijn de Van Schuppens werkzaam in de schoenmakerij, later de textiel, kledingwinkels en sigaren. De sigarenbusiness kreeg een boost in de jaren 30 van de vorige eeuw, toen Ritmeester de bolknak enorm populair maakte. Dit merkwaardige woord is een samenstelling van de woorden bol (de bolle kop) en knak, een oud woord voor knik. Er zit een knik in de sigaar, want hij loopt via een knik uit in een bolle punt. Het voordeel was dat de sigaar na het aansteken direct veel smaak gaf. In 2005 is De Ritmeester ontmanteld, de productie werd echter voortgezet in twee plaatsen in Duitsland: Treffurt en Lübbecke. De marketing, sales en administratie zijn vanaf 2007 gevestigd in Den Bosch.

Het schilderij hangt uiteraard in de tabakshoek van het Stadsmuseum en is sinds deze zomer te bewonderen. Het is erg mooi geworden, of op zijn Van Schuppens: het is fantasTies….