Veenendaler Kasper en vriend Wim in Leven tot het laatst, de wandeling: ’Ik ben steeds beter geworden in het niet meer beter worden’

VEENENDAAL Als je te horen krijgt dat je ongeneeslijk ziek bent, wordt je hele leven overhoopgegooid. Dat geldt ook voor de mensen om je heen. Het is dan heel belangrijk en waardevol als erover wordt gepraat en mensen elkaar op blijven zoeken, is de ervaring van Veenendaler Kasper Klaarenbeek. Eind oktober is hij te zien in het tv-programma ‘Leven tot het laatst, de wandeling’. ,,Ik ben trots en dankbaar dat mijn grote vriend Wim Kannegieter en ik in die aflevering centraal mogen staan met ons verhaal over vriendschap in barre tijden.”

door Arjan van den Berg

In elke uitzending van het televisieprogramma staat iemand centraal die ongeneeslijk ziek is en een vriend of familielid. Joris Linssen en Anita Witzier maken met elk van hen een wandeling. Vooraf schrijven ze een brief aan elkaar, die ze later aan elkaar voorlezen. Het programma is gemaakt in samenwerking met Stichting Palliatieve Zorg Nederland.

VERRASSING

,,Dat kwam wel binnen”, vertelt Kasper Klaarenbeek over de opnames. Vooraf hebben ze samen geluncht en bijgepraat. Over de inhoud van de uitzending hebben ze niets met elkaar gedeeld, dus dat blijft ook voor henzelf een verrassing. Natuurlijk hebben ze wel een idee. Niet voor niets zijn ze al bijna dertig jaar bevriend, hoewel ze destijds maar drie jaar samen bij Kruidvat hebben gewerkt.

,,Ik heb altijd een grote mond gehad, maar delen is anders. In de afgelopen jaren dat ik ziek ben, heb ik dat wel geleerd. Toen ik ziek werd, heb ik meteen de keuze gemaakt om open te zijn. Als je echte keuzes maakt, vinden sommige mensen dat mooi. Anderen niet, of ze weten niet wat ze ermee moeten. De confrontatie met de laatste levensfase is voor sommige mensen te spannend.”

EINDIGHEID

Vertellen dat je ongeneeslijk ziek bent is één, maar praten over emoties, over wat het met je doet als je dat nieuws krijgt, is een heel ander verhaal. Hoe ga je ermee om als je minder energie hebt en je jezelf niet meer terug kent? Wat doe je als je met de eindigheid van het leven wordt geconfronteerd? Mannelijke lotgenoten kwam hij niet of nauwelijks tegen. Mannen mochten van nature of vanuit hun opvoeding dan geen geboren praters zijn, maar daar nam Klaarenbeek geen genoegen mee. Hij ging in gesprek met organisaties en specialisten.

,,Wat zij zagen in hun praktijk bevestigde het beeld: mannen nemen emoties mee naar hun eigen grot en proberen het zelf te fixen. Dat is heel zwaar, zowel voor de patiënt als hun omgeving. De brede conclusie was: mannen zijn überhaupt niet goed in verbinding maken met emoties, laat staan om erover te praten. Los van het ziek zijn, is het allerergste dat je de verbinding kwijtraakt. Het werd mijn missie om het bespreekbaar te maken.”

VERBOUWING

Uiteindelijk had hij naast zijn eigen verhaal zoveel onderzoeksmateriaal dat hij een boek schreef om alles wat hij had verzameld overzichtelijk te maken. De titel van het boek verwoordt precies wat iedereen voelt als hij het nieuws krijgt dat hij ongeneeslijk ziek is: Echt de Sjaak! Ook richtte Kasper de gelijknamige stichting op, waarvan die goede vriend Wim voorzitter is. Voor elke ongeneeslijke man en de mensen om hem heen, die met dezelfde vragen worden geconfronteerd.

,,Nadat ik ziek werd, werd ik heel onbereikbaar. Wie ben ik dan nog als ik niet meer de krachtige alleskunner ben, vroeg ik me af. Het is een zoektocht: wat is er nog wel, in plaats van: wat is me afgepakt? Als je ziek wordt, moet je jezelf opnieuw aankijken. Ik vergelijk het met een lego-poppetje, dat uit allerlei elementen is opgebouwd. Ik moest het opnieuw in elkaar zetten toen ik ziek werd. Sommige onderdelen waren nieuw en sommige bleven achter. Het is een interne verbouwing.”

ROLLERCOASTER

Hij dacht zichzelf te kennen. De buitenwereld dacht dat ook. Maar in die fase veranderde dat. ,,Je komt in een rollercoaster terecht. Ik heb opnieuw moeten leren wat ik in mijn lijf voelde en weer veiligheid op te bouwen: wat deel je wel en wat niet. Het vraagt moed om dat aan te gaan en te accepteren dat je geen controle hebt. Ik dacht altijd dat ik die wel had en moest hebben. Ik heb iets beter geleerd om met onzekerheid om te gaan.”

Vroeger had hij een bucketlist met allerlei meeslepende dingen die hij nog eens wilde doen. Die is inmiddels ingeruild voor een lijst met allerlei zaken waar hij zich niet meer mee bezig wil houden, zoals keihard werken, ten koste van. ,,Ik heb een nieuwe manier van leven ontdekt. Prioriteiten verschuiven. Het meeste is op zijn pootjes terecht gekomen. Mijn relatie met Margo is veel beter geworden. Mijn kwaliteit van leven is verbeterd.”

VERBINDING

,,Ik zeg wel eens dat ongeneeslijk ziek worden, mijn sociaal-emotionele leven heeft gered. Ik dacht altijd dat ik stoer, sterk en krachtig moest zijn. Uiteindelijk is die zogenaamde kracht in deze situatie vooral een zwakte. Ik ben toegankelijker geworden en ben weer geïnteresseerd in verhalen van andere mensen in plaats van in mijn eigen koker van onmacht te zitten. Ik word steeds beter in het niet meer beter worden.”

Mede dankzij vriend Wim, die er altijd voor hem en zijn vrouw is geweest. ,,Ik duwde alles van me af, maar hij liet zich niet wegsturen. De meeste mensen zeggen ‘als ik iets voor je kan doen’, maar dat werkt dus niet als je in de put zit en je terugtrekt. In het programma noem ik hem mijn lifesaver. Dat is hij letterlijk en figuurlijk geweest. Hij heeft me geholpen om door een heel zware tijd te komen. Mensen in deze omstandigheden zijn vaak zichzelf niet. Het is extra belangrijk dat mensen om iemand heen blijven staan als hij het niet ziet zitten. Je kunt het niet oplossen en dat hoeft ook niet. Het gaat erom dat je in verbinding blijft.”

MEER INFORMATIE

De aflevering van ‘Leven tot het laatst, de wandeling’ met Kasper Klaarenbeek en vriend Wim Kannegieter wordt uitgezonden op 31 oktober, 22.30 uur op NPO 2. Informatie over de stichting en het boek is te vinden via de volgende link.