Bordje aan brug in Rhenen voor Nescio onthuld: “Voor hem was Rhenen de hoofdstad van de wereld”

RHENEN ,,Het was een proces van veertien jaar. We zullen maar zeggen dat het om zorgvuldig beleid gaat.” Burgemeester Géran Kaai maakte een grapje bij de onthulling van een Nescio-bord aan het viaduct in Rhenen. In 2010 werd dit idee namelijk al geopperd, al gold dat toen voor een heus standbeeld. Pas op vrijdagochtend 17 januari kwam er iets dat herinnert aan de schrijver Frits Grönloh (1882-1961), beter bekend onder zijn pseudoniem Nescio. Al is dat oorspronkelijke standbeeld flink gekrompen naar een simpel tekstbordje aan de brug. Ook aan de zijde waar auto’s onderdoor rijden.

door Martin Brink

Voor het comité dat zich voor het beeld heeft ingezet, bleek een bordje het hoogst haalbare. Oud-wethouder Simone Veldboer mocht het bord (met daarop ook een QR-code) onthullen. ,,Pieter zou het geweldig hebben gevonden”, vertelde ze over haar partner Pieter de Vries die op 19 maart 2024 zo plotseling in zijn geliefde Grebbebos overleed. Hij was sinds 2014 voorzitter van de stichting die zich voor de komst van het beeld beijverde. Twee jaar daarvoor werd besloten om een stichting op te richten.

(de tekst gaat verder na de foto)

Oud-wethouder Simone Veldboer en partner van wijlen Pieter de Vries, aanjager voor de komst van een beeld van Nescio, onthult het bord op het viaduct. Dat gebeurt onder meer onder toezicht van burgemeester Géran Kaai (links) - Jan van den Brink

AANDACHT

Al in 1993 vroeg de Rhenense geschiedvorser Pim Strous er al aandacht voor in het blad Oud-Rhenen. Tijdens de bijeenkomst vrijdag vertelde hij. ,,Ik las over de schrijver Nescio die een beeld geeft over Rhenen. Voor hem was het de hoofdstad van de wereld.”
Dat is te lezen in de bundel Titaantjes, voor het eerst gepubliceerd in 1918. Nescio staat op het viaduct waar in zijn tijd de trein nog onderdoor reed en waarin hij een lofzang gaf op het landschap. Hij vond het geweldig.

Strous kon zich dat goed voorstellen. ,,Het spoorgat is in 1886 helemaal met de hand uitgegraven. Ik heb mij altijd verbaasd dat het viaduct niet vernoemd is en dat het na het Monumenten Inventarisatie Project in de jaren negentig geen monumentale status heeft gekregen.” Hij besloot zijn verhaal in Oud-Rhenen met de opmerking dat het goed zou zijn om iets te realiseren dat recht zou doen aan de schrijver.

Voor zijn verhaal zocht hij contact met het Letterkundig Museum. Daar was wel een dossier met achtergronden van en over Nescio, maar er zat een slot op. Jaren later, via de biograaf van Nescio, Lieneke Frerichs, ontdekte Strous dat in de oorspronkelijke en niet-gepubliceerde uitgave van Titaanjes uit 1904 veel meer staat over de lofzang op Rhenen. Maar ook dat Nescio en zijn vrienden in dat jaar een tocht door ons land maakten en Rhenen aandeden.

(de tekst gaat verder na de foto)

Kees Waiboer (links) overhandigt Pim Strous een kleinigheid vanwege zijn verdiensten voor de komst van iets ‘blijvends’ voor schrijver Nescio - Jan van den Brink

ONBEKEND

Nescio bleef tot aan zijn dood een vrij onbekende, vooral ook omdat hij er alles aan deed om zijn achtergronden niet publiekelijk te maken. Dat hij een kantoorbaan had, was maar bij een enkeling bekend. Hij voorzag namelijk dat hij als kantoorman bekend zou worden dat hij een schrijver was, hij niet meer voor dat werk geschikt werd geacht. Tegenwoordig worden zijn bundels tot de hoogtepunten in de Nederlandse literatuur gerekend. Zijn gebundelde verhalen beleefde in 1990 nog een 28ste druk.

Begin 2010 werd na een lezing in Rhenen nog over een beeld gerept. Kunstenares Willeke van Ravenhorst maakte een levensecht ontwerp van een man die op het viaduct staat en peinzend over het landschap tuurt. Dat was het begin van een lange weg met technische en financiële problemen. Stichtingsvoorzitter Kees Waiboer repte daar kort over. Vooral het inhuren van deskundigen heeft veel geld gekost.

GEEN TOESTEMMING

Uiteindelijk bleek een groot beeld een brug te ver. De provincie gaf er geen groen licht voor. Bovendien werden er steeds strengere (en dus duurdere) eisen gesteld aan het bordes aan de brug waarop het beeld zou moeten komen. Al deze eisen, en daarmee ook de uitzichtloze duur ervan evenals het inschakelen van dure experts, maakte het dat het comité de handdoek in de ring wilde gooien.

Dat gaat nu overigens wel gebeuren nu het doel is bereikt. Het plaatsen van een tekstbordje bleek het hoogst haalbare. Daar kreeg het comité van de gemeente vorig jaar wél de handen voor op elkaar. ,,Het doet mij veel plezier dat na ruim dertig jaar nu eindelijk een plaquette op de brug is gekomen met een beschrijving van wat Nescio zag”, zo omschrijft oer-initiatiefnemer Pim Strous zijn gevoelens.

Pim Strous houdt een voordracht over schrijver Nescio kort voor de onthulling op het viaduct. - Jan van den Brink