Generaal b.d. Mart de Kruif spreekt in Cunerakerk: ‘Herdenken gaat over zingeving’

RHENEN Op uitnodiging van Stichting Slag om de Grebbeberg en de Historische Vereniging Oudheidkamer Rhenen en omstreken gaf luitenant-generaal b.d. Mart de Kruif donderdag een gloedvol betoog in een stampvolle Cunerakerk. Na de pauze was het woord aan publicist Wim Huijser. In zijn nieuwste boek ontkracht hij mythes rondom de Duitse capitulatie in Wageningen.

door Marco Diepeveen

De oud-commandant Landstrijdkrachten verbond de geopolitieke ontwikkelingen in Europa aan zijn lange en imposante militaire carrière. ‘De bedreiging van Europa’ was het thema van zijn presentatie, waarin uiteraard ook aandacht was voor de oorlog in Oekraïne.

,,Vanavond heb ik geen leuk en vrolijk verhaal voor u”, begon De Kruif zijn betoog. ,,Als jonge luitenant vond ik de Koude Oorlog heel spannend. Continu oefenden we als voorbereiding op een mogelijk Russische aanval. Veel later, van 2008 tot 2009, voerde ik het bevel over 45.000 manschappen als regionaal commandant van de ISAF-missie in Zuid-Afghanistan. In die periode verloren we 282 van hen. Vanuit dat besef gun je niemand oorlog. Zelfs je ergste vijand niet.”

WEGKIJKEN

De oprichting van de EU en de NAVO legde de grondslag voor vrede en samenwerking in Europa. ,,Het aantal militaire en burgerslachtoffers in conflicten nam de afgelopen tachtig jaar schoksgewijs af. We moesten weer wennen aan oorlog. Dat veranderde op 24 februari 2022, de dag van de Russische inval in Oekraïne. Het Westen ontwaakte in één klap.”

In de jaren dertig keken de geallieerden weg toen Hitler-Duitsland opkwam. ,,Net als met Rusland en Poetin dachten we dat de ratio zou overwinnen. Het gaat er echter niet zozeer om wat de vijand doet, maar hoe je er met elkaar als bondgenoten op reageert. Dus leiderschap tonen. Nederland is daar nooit zo goed in geweest.”

Leiderschap is het goede voorbeeld geven en de juiste woorden kiezen in de politiek. ,,Ook de bereidheid tonen om risico’s te nemen. Dat kan pijn doen.”

De vader van De Kruif nam hem als klein jochie mee naar de Airborne Begraafplaats in Oosterbeek. ,,Elk van deze grafstenen roept uit: verkloot het niet. Dat benadrukte mijn vader. Datzelfde kun je zeggen van de Grebbeberg. Herdenken gaat over zingeving. De vraag: wat geef je terug aan de maatschappij? Militairen volgen de stem van hun overtuiging, doen waar ze voor staan. Toen op de Grebbeberg, nu in Oekraïne. Je mag geen dader, geen slachtoffer en ook geen toeschouwer zijn.”

TECHNISCHE UITWERKING

Samen met Jelle de Gruyter, voorzitter van Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld, en Coen Pepplinkhuizen (zwager van historicus Maarten van Rossem) publiceerde Huijser in januari ‘5 mei 1945: het momentum van Wageningen’.

,,Voor zichzelf had Coen uitvoerig onderzoek gedaan naar de capitulatie van Wageningen. Over de datum, de locaties en de hoofdrolspelers bestaat veel onduidelijkheid. Verslagen en getuigenverklaringen spreken elkaar tegen. Rondom de capitulatie hangen veel mythes.”

Vast is komen te staan dat de datum 5 mei en Hotel De Wereld als locatie voor de ondertekening niet kloppen. ,,De beslissende handtekening voor de capitulatie van de Duitse troepen in Noordwest-Europa werd gezet op de avond van 4 mei in een legertent op de Lüneburger Heide, in het hoofdkwartier van de Britse veldmaarschalk Montgomery.”

De technische uitwerking van de overgave in Nederland was op de middag van 6 mei, in de aula van de vroegere Landbouwhogeschool in Wageningen. ,,Die overeenkomst was een dag eerder gedateerd. In de zogenaamde ‘capitulatiezaal’ van Hotel De Wereld vond alleen in twee rondes het vooroverleg plaats, met een deadline van 24 uur voor de Duitsers om inlichtingen over hun posities te verschaffen. Meer niet feitelijk.”