Waarom internetoplichters het actiefst zijn in januari

De een kan na alle hectiek van de feestdagen achterover leunen. De ander wordt na een koude en vaak verlengde kerstvakantie weer opgeslokt door de dagelijkse routine. In beide gevallen staat cyberveiligheid waarschijnlijk niet bovenaan het prioriteitenlijstje. En dat is jammer, want cybercriminelen komen in januari massaal uit hun winterslaap.

Aan de slag
Die winterslaap duurde overigens niet lang. Ook in de aanloop naar de feestdagen draaiden veel cybercriminelen overuren. Met nepwebshops en phishingmails azen ze op de kerstcadeaubudgetten en het vakantiegeld van hun slachtoffers. En als mensen weer wat minder alert worden, zoals in januari vaak het geval is, slaan ze nog een keer hun slag.

In januari gaan veel mensen weer aan het werk en naar school. De wekker gaat vroeg af. De wegen stromen vol en dat geldt ook voor de inbox van veel werkaccounts. We moeten weer in ons dagelijkse ritme zien te komen en het werk inhalen dat tijdens de feestdagen bleef liggen. Om de motivatie er een beetje in te houden, wisselen we in deze periode ook graag onze cadeaubonnen en eindejaarsuitkeringen in voor iets leuks.

Phishing
Daar haken internetoplichters meteen op in. Want om online iets leuks te kunnen kopen, moet je natuurlijk wel kunnen betalen. Dan is het erg vervelend als je te horen krijgt dat je app voor internetbankieren het per 10 januari niet meer doet. Dit bericht bereikte kort geleden nog veel klanten van de ABN AMRO. Maar het was niet de bank die dit bericht verstuurde. Het betrof een phishingbericht van cybercriminelen die zich voordeden als de bank. Via een link in het phishingbericht probeerden ze aan de inlog- en betaalgegevens van hun slachtoffers te komen.

Win- en weggeefacties
Wie wil er nu geen shoptegoed of een jaar lang gratis tanken? Om kans te maken, hoef je alleen maar je gegevens in te vullen of een eenmalige bestelling te plaatsen. Voor je het weet, zit je vast aan een duur abonnement. Het kan ook zijn dat je helemaal niets ontvangt en je geld en gegevens linea recta deelt met internetcriminelen. Er was een tijd dat dergelijke berichten meteen in de spamfolder belandden. Maar met behulp van AI zien zulke berichten er steeds gelikter uit, waardoor ze ook je gewone inbox kunnen bereiken.

Aandelen en aangiftes
Januari is voor veel mensen ook een goede periode om letterlijk de balans op te maken. Ze bereiden hun belastingaangifte voor, betalen hun jaarafrekeningen en evalueren hun aandelenportefeuille. Er vinden daardoor veel online transacties plaats. Op dit moment moet je vooral alert zijn op beleggingsfraude. Via social media en WhatsApp worden slachtoffers verleid om te beleggen in bijvoorbeeld aandelen of bitcoins. Zogenaamd zonder risico en met torenhoge rendementen.

Acties
Met behulp van AI wordt het steeds moeilijker om echt van nep te onderscheiden. Binnen een paar uur kun je met een paar prompts al een mooie website bouwen. Vroeger vielen phishingberichten meestal door de mand, omdat ze bol stonden van de taal- en spelfouten. Maar ook dat is dankzij programma’s als ChatGPT voorgoed veranderd. Het is dan ook belangrijk om zelf preventieve maatregelen te treffen en altijd alert te blijven.

Gebruik een VPN
Openbare netwerken, zoals de gratis wifi in de trein of in een café, zijn erg riskant. Hoewel ze nauwelijks of niet beveiligd zijn, gebruiken veel mensen ze nog steeds om bijvoorbeeld snel hun werkmail te checken. Ze realiseren zich vaak niet dat iedereen zo hun online activiteiten kan volgen. Een VPN maakt het mogelijk om veilig verbinding te maken met zulke netwerken, omdat je een extra beschermlaag toevoegt. Gegevens worden versleuteld uitgewisseld tussen het apparaat en de VPN-server. Ook je IP-adres blijft verborgen. Anderen krijgen alleen het IP-adres van de VPN-server te zien, waardoor je meer online privacy geniet.

Deel met mate
Je kunt zelf natuurlijk ook invloed uitoefenen op de informatie die je online deelt. Vooral socialmediaprofielen bieden een schat aan gegevens die misbruikt kunnen worden. Zet deze profielen daarom altijd op ‘privé’ en voeg alleen mensen toe die je daadwerkelijk kent. Als je ergens een account aanmaakt, kun je je ook afvragen of die website bepaalde informatie ook echt nodig heeft. Vul dus niet zomaar je geboortedatum, adres of zelfs BSN in, als dat niet noodzakelijk is.

Herkennen
Tot slot is het ook belangrijk om te vertrouwen op je eigen intuïtie. Lijkt een aanbod eigenlijk te mooi om waar te zijn? Grote kans dat het dan ook niet waar is. Bel bij twijfel naar het officiële telefoonnummer. Zo kom je er ook achter of die alarmerende mail die je ontving, ook echt authentiek is. Neem in elk geval geen overhaaste beslissingen, want dat is precies wat internetcriminelen willen.