Omgaan met de dood: help …! Wachten op de schouwarts

VEENENDAAL Ze zijn er allemaal. Vier volwassen kinderen om het bed van hun stervende hoogbejaarde vader in het verpleeghuis. Het is een warme zomeravond. Als meneer de laatste adem uitblaast, belt de verzorging de arts voor de schouwing. Het is gelukkig nog maar 22.00 uur. Intussen bellen de kinderen ook mij. Als de schouwarts is geweest, nemen een dochter en ik de dankbare taak op ons om het lichaam van meneer te verzorgen. 

Je wilt dat de overledene er mooi bij ligt. De komende dagen tot aan de begrafenis of crematie zijn een tijd van definitief afscheid nemen. We kleden meneer in een net pak, zoals hijzelf dat ook graag droeg. We brengen koeling aan, zodat zijn lichaam zo lang mogelijk mooi blijft. Die handelingen, waar mogelijk met familieleden uitgevoerd, mogen wettelijk pas plaatsvinden nadat de schouwarts is geweest. Niet alleen om vast te stellen dat meneer is overleden, maar vooral om te constateren dat hij een natuurlijke dood is gestorven. 

NA 23.00 UUR

In deze situatie kwam de arts gelukkig direct, omdat het nog ruim voor 23.00 uur was. In veel verzorgings- en verpleeghuizen komt er na 23.00 uur niet direct een schouwarts wanneer er sprake is van een verwacht overlijden. Dan moeten de nabestaanden wachten tot de volgende morgen. De Wet op de lijkbezorging zegt dat een overledene zo snel mogelijk – binnen drie uur – moet worden geschouwd. Maar in verpleeghuizen wordt daar geregeld middels een eigen protocol vanaf geweken, soms vanwege bezetting of mogelijk andere redenen. 

Vanuit hun perspectief wellicht begrijpelijk, vanuit het perspectief van de nabestaanden onbegrijpelijk. Want zo lang er niet is geschouwd, mag het lichaam van de overledene ook niet worden verzorgd. En een lichaam verzorgen waarin de rigor mortis (lijkstijfheid) al is ingetreden, is goed te doen maar echt minder fijn voor de familie.

TOESTEMMING

In de Wet op de lijkbezorging staat dat de directe nabestaanden van de overledene moeten instemmen met de uitgestelde schouwing. Het is goed dat mensen zich hiervan bewust zijn: als het je niet gevraagd wordt, mag je zelf aangeven dat je de schouwarts eerder wilt laten komen. Ook al is het midden in de nacht. 

Wat ik hieraan zo verdrietig vind, is de verzakelijking van het omgaan met de dood. De uitgestelde schouwing is daarvan slechts één symptoom. Een ander symptoom is dat mortuaria hoge kosten in rekening brengen wanneer je bijvoorbeeld in het weekend een overledene daar wilt bezoeken. Ook dat is een verzakelijking die haaks staat op de liefde en het respect, waarmee ik gewend ben om te gaan met een overledene en met de nabestaanden.

Heb jij vragen? Kom gerust eens langs. Iedere woensdagmorgen kun je zomaar bij mij binnenlopen van 9.00 tot 10.30 uur. De koffie staat klaar. Komt jou die dag niet uit, dan maken we een afspraak op een tijdstip dat jou wél past.

Dit artikel wordt u aangeboden door Mincke van Schuppen Uitvaartbegeleiding. Bezoekadres op afspraak: Zandstraat 59, kamer 023 Veenendaal, of ik kom bij u langs. Vast inloopmoment woensdag 9.00-10.30 uur zonder afspraak. Meer info: www.minckevanschuppen.nl, uitvaart@minckevanschuppen.nl of tel. 0318-250888 (24/7 bereikbaar).