Sluitende begroting 2027 gepresenteerd voor Rhenen

RHENEN Het college wil met de Meerjarenbegroting 2027-2030 richting geven waar de lokale politiek de komende jaren geld voor beschikbaar kan stellen. Prioriteiten zijn extra woningen, oplossingen voor de netcongestie (het overvolle stroomnet) tot een leefbare en aantrekkelijke gemeente. De woonlasten zullen komend jaar met zo’n 40 euro per huishouden toenemen.

door Peter Kuijpers

Wethouder Leo Schenk gaf aan dat de gemeente voor de zomer nog keek naar een tekort van zo’n 2,5 miljoen euro en is blij dat de begroting voor 2027 een overschot van 418.000 euro heeft. Waarvan 34.000 euro jaarlijks over is. Rhenen heeft ook voor de jaren hierna structureel geld over behalve in 2028. Het ravijnjaar 2026 is doorgeschoven en ligt voor gemeenten nu in dat jaar.

Het college heeft beleidsvoornemens opgenomen in haar financiële voorstel naar de raad, zoals bijvoorbeeld Sportpark Candia. Deze staat tevens in het coalitieakkoord en de gemeente werkt daarnaast aan een uitvoeringsprogramma met keuzes om de structurele kosten verder te drukken.

NIEUWE STIJL

Voor het komende jaar heeft Schenk aangegeven dat de begroting met technische oplossingen sluitend is gemaakt, zonder dat er op sociaal terrein negatieve keuzes nodig waren. De Kerntakendiscussie, wat voor soort gemeente Rhenen wil zijn en welke taken zij zelf gaat doen of uitbesteed, zal in de begroting 2028 als nieuwe stijl zichtbaar zijn volgens de wethouder. De eerste contouren zijn nu reeds gemaakt met een aantal trendanalyses en deze wil het college komend jaar verder uitwerken. Met tevens een vergelijking van uitgaven tussen Rhenen en andere gemeenten, zodat de lokale politiek weet wat de kosten zijn voor de keuzes die zij gaat maken.

KEUZES

De strategische agenda van de raad en het coalitieprogramma zullen burgemeester en wethouders gaan vertalen in het Uitvoeringsprogramma 2027-2030: ,,Daarin staat wat we de komende jaren willen bereiken en vooral wat we in 2027 gaan doen. Niet alles kan tegelijk. Geld, tijd en mensen zijn beperkt en er zijn ook taken en afspraken die doorgaan. Daarom moeten we keuzes maken. We kijken wat het meest nodig is, wat haalbaar is en wat we al hebben afgesproken of verplicht zijn te doen.’’ Het college wil het programma voor komend jaar in december voorleggen aan de gemeenteraad als richting, want de definitieve uitwerking volgt later.

TEKORTEN

De concrete activiteiten hangen ook af van de Kerntakendiscussie die Rhenen voert. ,,Daarin kijken we welke taken bij de gemeente horen, welke taken we zelf willen blijven doen en op welke niveau we die willen uitvoeren. Voor 2027 zorgen we voor een begroting die binnen de afgesproken kaders past en financieel op orde is. Voor 2028 en 2029 blijven er tekorten. Die willen we oplossen.’’ Komend jaar verwacht de gemeente, met de bekende bijdragen van het Rijk en overige inkomsten en uitgaven, nog een vier ton over te houden. Dit zal in 2028 voor nu uitkomen op een tekort van bijna 8 ton en in 2029 door een eenmalig nadeel 625.000 euro te weinig.

UITDAGINGEN

Rhenen weet nog niet waar het Rijk bij zal springen na de verandering in de jaarlijkse bijdrage. Deze is nu afhankelijk van de omvang van de economie, waardoor gemeenten niet profiteren van extra uitgaven van het Rijk. Daarnaast ziet Rhenen dat de tekorten voor de kosten van de jeugdzorg en de wijkteams harder stijgen dan de compensatie. ,,Ook ontwikkelingen rondom de Spreidingswet zorgen voor onzekerheden. Verder zien we grote uitdagingen, denk aan de woningbouwopgave, noodzakelijke vervanging van de civiele infrastructuur, de problematiek rondom de netcongestie en de stikstofproblematiek’’, vervolgen burgemeester en wethouders.

PRIORITEITEN

Wonen is voor het college een eerste prioriteit:,,Inwoners moeten perspectief hebben op een passende woning in Rhenen, Elst of Achterberg, We werken aan 1000 extra woningen voor huidige en toekomstige inwoners in en rondom onze kernen. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden voor 2500 woningen in het buitengebied.’’ In combinatie met de bereikbaarheid, voorzieningen, groen en tevens de leefbaarheid. Met een balans tussen wonen, landbouw, werken en recreëren tot een toekomstbestendig landelijk gebied. Maar ook ruimte voor bedrijvigheid, gezond en zelfstandig leven tot weerbaarheid en veiligheid.

PUZZEL

Daar komen de eigen wensen en prioriteiten van het nieuwe bestuur bij. ,,De financiële puzzel is daarmee complex die vraagt om een wendbare begroting en inzicht in de bestuurlijke prioriteiten.’’ Het college geeft de raad suggesties mee hoe Rhenen de inkomsten en uitgaven niet in de rode cijfers laat lopen. Zoals de verkoop van grond en de Westpoort uitstellen, geld halen uit de algemene reserve tot het stoppen van de woonlastendemping. Een stijging van 15,7 procent in 2027 van de woonlasten wil het college niet en heeft voorgesteld dit komend jaar 4,1 procent te laten oplopen. Door onder andere een lagere afvalstoffenheffing blijft de totale stijging dan beperkt.