Commissie verdeeld over langdurige opvang door COA

VEENENDAAL De gemeente Veenendaal vangt sinds augustus 2022 asielzoekers op in de noodopvang aan de Wageningselaan 2. Het college stelt nu voor om daar een langjarige opvanglocatie van ongeveer 250 opvangplekken en 48 flexwoningen te realiseren onder verantwoordelijkheid en eigendom van het COA. Mocht daar binnen of na 20 jaar geen noodzaak meer voor zijn, dan heeft de gemeente daarna het recht van eerste koop van het terrein en het pand.

door Arjan van den Berg

De commissie was verdeeld over het voorstel. Meerdere partijen plaatsten vraagtekens bij de regie van de gemeente en de duidelijkheid van de afspraken. VVD’er Peter van Yren was verbaasd over de communicatie van de gemeente. Nu was er een persbericht, het magazine Het goede is veel en een tentoonstelling om de opvanglocatie ‘te promoten’. ,,Het is voorbarig om over zo’n gevoelig onderwerp zo’n campagne op te tuigen”, vond hij.

De partij wilde verantwoordelijkheid nemen, maar daar gezien ‘de impact op de samenleving’ de tijd voor nemen en wilde weten waarom inwoners zich tijdens de participatie niet voor of tegen uit konden spreken en suggesties niet werden meegenomen. Hadden inwoners wel op de juiste manier kunnen participeren? De verlenging van de overeenkomst met het COA van 15 naar 20 jaar riep ook vragen op.

Het baarde de partij zorgen dat de sleutels letterlijk en figuurlijk in handen van het COA kwamen te liggen. ,,Het belang en het beleid van het COA worden centraal gesteld en de belangen van de gemeente worden onvoldoende gewaarborgd.” De fractie wilde niet alle afspraken ter discussie stellen, maar wel een handrem inbouwen voor de raad om de samenwerking met het COA stop te kunnen zetten als daar reden voor was.

ONZEKERHEDEN

Wat Lokaal Veenendaal betreft, werd participatie bij dit onderwerp op het hoogste niveau uitgevoerd door bij een referendum aan inwoners te vragen of de locatie aan de Wageningselaan 2 geschikt was voor een langdurige opvang door het COA. Alle registers werden opengetrokken om op deze locatie veel mogelijk te maken. Het COA werd gezien als een ‘volstrekt onbetrouwbare partner’. En waarom kwamen er juist op deze monumentale entree van Veenendaal flexwoningen? Wat was het afbreukrisico voor de nieuwe wijk die er in de buurt kwam? Kortom: er waren volgens de fractie nog teveel onzekerheden.

GroenLinksPvdA was vooral ontzettend blij dat het goed ging met de noodopvang, hoewel hiermee nog niet werd voldaan aan de taakstelling van het Rijk om voor 370 opvangplekken te zorgen. Vaak contact en evaluatie met het COA, net als het goed vastleggen van het voorkeursrecht van aankoop, leek de partij wel verstandig.

REGIE HOUDEN

ProVeenendaal was in de basis positief over het voorstel en de bereidheid van de gemeente om solidair te zijn en haar bijdrage te leveren aan de Spreidingswet. De partij wilde zeker weten dat de 48 flexwoningen na de verbouwing teruggingen naar de woningvoorraad van de gemeente. De fractie wilde de regie meer bij de gemeente houden, waarbij de gemeente bij voorkeur eigendom van het pand bleef en het COA huurder was.

Daarnaast moest er een regelmatige evaluatie zijn en een opzeggingsmogelijkheid. In het voorstel werd gesproken over de zoektocht naar een tweede opvangmogelijkheid. Dat vond de fractie voorbarig: eerst maar eens deze locatie realiseren en daarna verder kijken. En wat werd verstaan onder ‘een evenwichtige samenstelling’? Dat was een breed en vaag begrip. Als er bijvoorbeeld vrouwen en kinderen zouden komen, zou dat meer draagvlak bij de inwoners hebben dan als er alleen alleenstaande mannen zouden komen.

BETROKKENHEID

De weinige incidenten, de betrokkenheid van veel vrijwilligers en de Veense samenleving en de snelle integratie van de nieuwkomers – daar legde de ChristenUnie graag de nadruk op. De partij was van plan om het voorstel te steunen. Waar de VVD vraagtekens bij het magazine plaatste, vond de partij dat de Veenendaalse werkwijze met vluchtelingen mooi de aandacht kreeg. De fractie stelde voor om over een tijdje een werkbezoek af te leggen om te zien hoe het voorstel in de praktijk zou werken. De partij had vooral vertrouwen in het college, met heldere en duidelijke afspraken. De partij geloofde niet dat het verhuren aan het COA in plaats van verkoop de regie van de gemeente erg zou vergroten.

De SGP dankte iedereen die betrokken was bij de opvang en had complimenten voor het feit dat er weinig reuring was. De flexwoningen waren een mooie gelegenheid voor het aanbrengen van groen. Aangezien niemand wist hoe de wereld er over 20 jaar uitzag, was het wel verstandig om te zorgen voor meer juridisch zekerheden in de bestuursovereenkomst. Het voorstel om eerst maar eens deze locatie goed af te handelen voordat een tweede locatie werd gezocht, was een goed idee.

Integratie

,,Elke vluchteling is er een teveel. Iedereen die ervoor kiest om te vluchten, verdient een menswaardige opvang”, opende CDA’er Harold Schonewille. De op integratie gerichte Veense aanpak van vluchtelingenopvang had zijn vruchten afgeworpen. De partij vond de regierol voor de gemeente vooral belangrijk. Het idee van de flexwoningen waren praktisch en pragmatisch. Het was best een goed idee om dat op deze locatie te doen, kon het wellicht ook op andere locaties? De fractie was ook benieuwd hoe het kostenplaatje eruitzag als het eigendom niet naar het COA zou gaan en wilde een beeld hebben van de investeringen in het hele gebied, waar immers ook werd geïnvesteerd in het Ambacht en het Stadspark.

D’66 was blij dat de gemeente zijn steentje bij droeg. De partij had graag meer garantie dat het COA op dezelfde manier zou werken als er nu op de opvang werd gedaan. Dat hing voor een deel ook af van de relatiemanager van de gemeente die bij het COA de vinger aan de pols zou houden. Werd die geworven uit de mensen die nu al betrokken waren bij de opvang? De SP was trots op deze opvanglocatie. Het was spannend om dat nu met het COA te doen en het vertrouwen moest groeien. Het was weliswaar jammer dat er flexwoningen kwamen te staan voor een monumentaal pand, maar de opvang was belangrijker dan de schoonheid van woningen, vond de partij.

VERTROUWEN

Niet het COA had een opvangverplichting van 370 vluchtelingen, maar de gemeente, gaf burgemeester Kats ter verduidelijking aan. Het ‘frame’ dat het COA een zeer onbetrouwbare partner zou zijn, klopte wat hem betreft niet. Hij constateerde dat het soms wat ‘stroperiger’ gaat, maar dat er met het COA goed kon worden overlegd. Hij had er alle vertrouwen in dat het COA de afspraken uitvoert. Een regelmatige evaluatie met de raad was niet meer dan logisch.

Bij de participatie was niet de vraag gesteld of mensen op die locatie een opvang zagen zitten, aangezien er al een noodopvang was. Iedereen was uitgenodigd met de vraag: als de langdurige opvang op die locatie doorgaat, wat wilt u daarin dan meenemen? De mensen die hij sprak, waren niet altijd positief, maar áls er dan een opvang moest zijn, werd het pand aan de Wageningselaan wel als geschikt te zien. Tot nu toe was het nog niet gelukt om een tweede geschikte locatie te vinden.

VEENSE AANPAK

Veenendaal had de afgelopen 2,5 jaar op allerlei onderdelen van opvang ervaring opgedaan. Die ervaring en visie op opvang en de Utrechtse aanpak hadden geleid tot de aanpak VISA Veenendaal. Om te borgen dat hierin de regie werd gehouden, werd er elk jaar een uitvoeringsplan opgesteld en vond er op regelmatige basis overleg plaats tussen het COA en de gemeente. Vanaf de eerste dag dat een asielzoeker in Veenendaal was, stond zingeving, werk en integratie in de samenleving centraal. Het COA had zich volgens de burgemeester aan de VISA gecommitteerd.

Het COA laten huren in plaats van kopen, zou de gemeente niet meer regie geven. Wat die ‘evenwichtige samenstelling’ betreft: dat hield een groep in die het samen ‘niet in zich heeft om problemen te geven’. “Het college heeft de overtuiging maximale regie te voeren met de gemaakte afspraken.” De relatiemanager werd inderdaad gezocht bij de mensen die al betrokken waren. Het door de SGP gewenst groen werd zeker meegenomen.

‘GOEDE KANSEN’

Wethouder Stroobosscher kon garanderen dat de flexwoningen terug zouden gaan naar de woningvoorraad en dat als het even kon er op een locatie liever definitieve dan flexwoningen werden gebouwd. Voor een afbreukrisico op voorhand was hij niet bang. ,,Ik zie goede kansen voor een community, waar we heel mooi en goed kunnen samenwerken.”

Daarvan was de raad niet geheel overtuigd. Lokaal Veenendaal wilde dat het college het voorstel terugnam. De VVD wilde de bespreking in de raad een maand uitstellen totdat er duidelijkere afspraken waren. Het CDA zou dat ook liever doen. De meerderheid wilde het in de raad bespreken, wat aankomende donderdag ook gaat gebeuren. Het voorstel voor een langdurige opvang is zeker geen hamerstuk.