Nieuwe lokale wetgeving kan oplossing zijn voor netcongestie

VEENENDAAL Stroomstoringen, kapotte apparaten, bedrijven die vertrekken en geen nieuwe woningen kunnen bouwen. De lokale politiek kreeg afgelopen week te horen hoe het overvolle stroomnet, de netcongestie, problemen veroorzaakt. Maar dat met een nieuwe wetgeving mogelijkheden ontstaan om als gemeente deel uit te maken in het vinden van oplossingen.

door Peter Kuijpers

Veenendaal doet in de Regio Foodvalley mee aan het ontwikkelen van een Regionaal Energieperspectief. Deze moet de Regionale Energie Strategie (RES) gaan opvolgen, waarbij sinds 2019 vooral aandacht was voor het opwekken van duurzame energie. Verschillende regio’s in Nederland maakten zelf plannen om met zon- en windenergie stroom op te gaan wekken, voordat het Rijk met allerlei eisen zou komen. De verwachting is dat over een paar jaar driemaal zoveel vraag naar stroom zal zijn en er wel viermaal zoveel productie is. Alleen kan het huidige stroomnet deze hoeveelheid stroom niet aan.

HERONTWERP

,,Hoe zorgen we ervoor op elk gewenst moment voldoende betaalbare energie beschikbaar te hebben om aan de behoefte te voldoen? Voorheen hadden we onbeperkt beschikbaarheid over warmte en elektriciteit. Een aansluiting volgde aan het eind van bijvoorbeeld het bouwen van woningen, maar nu moeten we eerst nadenken over de energievoorziening. Met een herontwerp van ons energiesysteem tot een herontwerp van onze samenleving. Dit zal fundamenteel anders zijn dan in het verleden”, gaf wethouder Marco Verloop aan bij de start van de bijeenkomst. Vanuit Regio Foodvalley gaat een roadshow langs de gemeenteraden om meer informatie te geven.

Hoe zorgen we ervoor op elk gewenst moment voldoende betaalbare energie beschikbaar te hebben om aan de behoefte te voldoen?

BEDRIJVEN

De lokale politiek kreeg voorbeelden te zien van een piepend en krakend stroomnet. Met stroomstoringen, maar ook apparaten die bij inwoners kapot gaan door overspanning omdat het stroomnet pieken niet kan opvangen. Ondernemers die oplossingen zoeken om te verduurzamen of zelfs maar hun werkzaamheden voort te kunnen zetten. En anders moeten vertrekken als ze niet voldoende elektriciteit kunnen krijgen voor hun bedrijf of hier drie tot vijf keer de prijs voor moeten betalen als bijvoorbeeld in de VS. Maar ondanks de vele oplossingen waar iedereen mee bezig is, trapt de netbeheerder soms op de rem. Deze weet niet of het stroomnet het aankan.

INWONERS

Gemeenten kunnen dit gaan merken, wanneer zij grond willen uitgeven en er geen stroomaansluiting mogelijk zal zijn. Dan is er geen verkoop, geen inkomsten en kunnen andere projecten waar dat geld voor nodig was niet doorgaan. Het is in enkele plaatsen reeds voorgekomen dat een huis gereed was, maar geen stroomaansluiting mogelijk was. En een bewoner dus noodgedwongen ergens anders moest verblijven. Naast het niet kunnen krijgen van stroom, speelt inmiddels het probleem dat veel mensen met zonnepanelen stroom willen terugleveren. Wanneer het stroomnet vol is, zullen de zonnepanelen afschakelen en raakt de duurzame energie verloren.

ENERGIEWET

Een netbeheerder moet een leveringszekerheid bieden en zal geen nieuwe aansluitingen toestaan als deze garantie niet te geven is. En de provincie Utrecht zit al aan zijn maximum. Enkele politieke partijen wilden weten hoe de gemeente kan bijdragen aan dit landelijke probleem. Deze mogelijkheid komt nu met de nieuwe Energiewet. Daarin kan de lokale overheid eisen stellen aan een energiesysteem. Bijvoorbeeld een netneutrale woning of dat laadpalen voor auto’s niet werken tijdens de piekuren op het stroomnet. Veenendaal kan bij nieuwe ontwikkelingen letten op de energievraag en beter omgaan met de bestaande infrastructuur.

WARMTE

Daarom wil Regio Foodvalley een Regionaal Energieperspectief, zodat gemeenten die op hetzelfde energiesysteem zitten met elkaar kunnen samenwerken. Hierbij vroegen een aantal partijen hoe zij dit kunnen aanpakken, maar ook op welke punten. Want energie is niet alleen stroom; het gaat tevens over warmte. Veenendaal zou in de toekomst wellicht gebruik kunnen maken van warmte uit geothermie, waarvoor nu onderzoeken plaatsvinden op de gemeentegrens in Ede. Wat betreft elektriciteit zit Veenendaal-Oost voor de stroomaansluiting verbonden aan Liander, terwijl het grootste deel van de inwoners en bedrijven een contract heeft met Stedin.

PUZZELEN

Het opwekken van duurzame stroom blijft vanuit de RES een onderdeel, maar niet langer de belangrijkste. Om 40.000 huizen in deze regio te bouwen moet dit in balans zijn met de vraag en het kunnen transporteren van energie. Lokaal kan dat door meer energie te bufferen, waar Veenendaal zijn eerste ervaringen mee aan het opdoen is. Naast het verduurzamen om minderenergie nodig te hebben gaat het er de komende jaren om te puzzelen naar het slimmer gebruiken van de energie die voor handen is. Door veel lokaal te regelen in vraag en aanbod, hoeft er minder over het stroomnet wat nu tot netcongestie leidt.

SUGGESTIES

Wethouder Marco Verloop merkte op dat Stedin hier zeker aan wil meewerken. En Veenendaal door zal gaan met zoeken naar oplossingen in de woningbouw om te wonen met zo min mogelijk energieverbruik. De gemeente wil binnen de bestaande kaders zoveel mogelijk regelen en kan dit straks met de regels uit de Energiewet. De politiek bracht zelf nog enkele suggesties in voor het Energieperspectief zoals waterkracht van de Rijn gebruiken, tot energieopslag bij ieder nieuw transformatorhuisje in Veenendaal en innovatieve oplossingen uitproberen. Dit geeft de netbeheerders de tijd om het stroomnetwerk aan te passen naar de behoefte in de toekomst.

URGENT

Hoewel de energiebehoefte waarschijnlijk meer stijgt, dat het netwerk aan zal kunnen. Dus lokale en regionale oplossingen zijn nodig om het energiesysteem van de toekomst anders in te richten. Veenendaal informeert inwoners hierover in de Buurtuitvoeringsplannen met aanpassingen in de wijk, straat tot in huis. ,,Het is urgent en complex en kan geen uitstel dulden, anders lopen we straks de problemen in. Je kunt kiezen voor bedreiging of voor uitdaging en Veenendaal kiest voor uitdaging. Hoe gaan wij wonen in de toekomst en hoe ziet de energievoorziening er dan uit. Wij zoeken naar oplossingen voor beschikbare en betaalbare duurzame energie”, besluit Verloop.