Column Jurgen Hillaert: Niks te verbergen, wel te beschermen

VEENENDAAL In 2009 kreeg Veenendaal tijdelijk cameratoezicht in het centrum. Tijdelijk. De camera’s zouden bijdragen aan de openbare orde en veiligheid. Alleen bleek dat in de praktijk nogal tegen te vallen. Camera’s houden namelijk niemand aan. Daar heb je nog altijd een agent of boa op straat voor nodig. Toen de opsporingswaarde minder groot bleek dan gehoopt, kwam er als argument bij: het werkt preventief en het geeft een gevoel van veiligheid. Nu moet ik de eerste wildplasser nog tegenkomen die om twee uur ‘s nachts denkt: ‘Hé, daar hangt een camera. Laat ik mijn blaas maar niet tegen het hek van de Oude Kerk legen.’

We zijn inmiddels zeventien jaar verder. Het tijdelijke cameratoezicht is verworden tot een semi-permanente voorziening en de burgemeester stelt voor het opnieuw met vier jaar te verlengen. Als centrumbewoner heb ik besloten daar bezwaar tegen te maken. En ik hoor dan gelijk de tegenreactie: ‘Maar je hebt toch niets te verbergen?’ Dat argument blijft me verbazen. Gesteld zijn op privacy en mijn persoonlijke levenssfeer is niet hetzelfde als geheimzinnigheid. Je trekt thuis ook de gordijnen dicht zonder dat je iets strafbaars doet. En als een onbekende op straat continu achter je aan zou lopen met een camera, zou je hem ook zeggen “gast waar ben je mee bezig’’. Maar zodra diezelfde camera aan iedere lantaarnpaal hangt, lijken we het ineens vanzelfsprekend te vinden. Waarom zou de overheid dagelijks duizenden onschuldige bezoekers van de stad moeten begluren? Zij doen niet strafbaars en worden nergens van verdacht. Maar omdat er misschien ooit eentje iets verkeerd kan gaan doen? 

En als die camera’s nu deden, waarvoor ze ooit zijn opgehangen, had ik deze column niet geschreven. Maar na zeventien jaar spreekt het besluit nog altijd over problemen met de openbare orde. De camera’s hebben die problemen niet opgelost. De aanwezigheid van een agent, boa of wijkwerker is veel effectiever dan een lens die alles registreert, maar zelden ingrijpt.

Veenendaal is al eens op de vingers getikt, omdat bezoekers van een moskee werden geregistreerd. Willen we een herhaling hiervan nu bezoekers van de Oude Kerk op beeld vastgelegd kunnen gaan worden?

We leven niet in surveillancestaat China. Vrijheid betekent niet alleen dat je mag doen wat je wilt. Vrijheid betekent ook dat je niet voortdurend hoeft te bewijzen dat je niets verkeerd doet.

Jurgen Hillaert
veensteken@streekverkenner.nl

Meer columns op De Rijnpost.nl lezen? Je vindt ze in dit dossier.