Column Jurgen Hillaert: Steen door de ruit of ‘t vrije woord?

VEENENDAAL Op het moment dat ik mijn wekelijkse Rijnpost-bijdrage wil gaan schrijven, krijg ik een nieuws-alert op mijn telefoon. ‘Trump eist dat justitie politieke vijanden vervolgt.’ Dat klinkt weinig democratisch. Eerder eng. Zeker na de boodschap van een dag eerder: ‘Trump dreigt met maatregelen voor zenders die kritiek op hem uiten.’ 

Nu kon je lange tijd nog onverschillig zijn en denken dat wat in Amerika gebeurt een ver-van-mijn-bed-freakshow is. Maar afgelopen weekend zagen we ook in eigen land hoe de democratie verder onder druk komt. ‘Relschoppers gooien stenen door ruiten D66-kantoor in Den Haag’ en ‘Protest op Malieveld wordt complete veldslag’ waren enkele van de krantenkoppen. Wilders-discipel ‘Els Rechts’ organiseerde op het Malieveld dit anti-immigratieprotest. Gasten van haar brachten de Hitlergroet en staken politieauto’s in brand. Els vertelde dat zij politiek geïnspireerd is geraakt door haar voormalig schooldirecteur en oud-Kamerlid, de Veenendaler Roelof Bisschop. Ik weet niet of we daar heel trots op moeten zijn. In ieder geval niet op haar gewelddadige achterban.

Gelijktijdig was er in Utrecht de Lezersmars. Deze vreedzame mars was een symbolisch weerwoord van boekenliefhebbers tegen censuur, autocratie en andere ondemocratische bewegingen die overal ter wereld opduiken. Als iemand die houdt van lezen én schrijven, liep ik mee. Ik had een rechtse penvriendin bereid gevonden me te vergezellen. We wilden beiden opkomen voor het vrije woord dat op steeds meer plekken onder druk staat. Want hoe triest en preuts is het dat in christelijke staten van de VS inmiddels het dagboek van Anne Frank verboden is vanwege ‘aanstootgevende erotisch taalgebruik’. Een lerares die fragmenten uit Anne Franks boek voorlas, is ontslagen.

Alhoewel we merkten géén beroepsdemonstranten te zijn - het scanderen van leuzes ging ons niet goed af - ben ik wel blij ons uitgesproken te hebben vóór literaire vrijheid. Literatuur en media zijn immers een vrijplaats voor een veelvoud aan denkbeelden, voor kritisch denken en vrije meningsuiting.

We hoeven het niet met elkaar eens te zijn, maar meningsverschillen kunnen beter op papier en in debat gedeeld worden dan met stenen door ruiten. Vrijheid van meningsuiting begint bij luisteren naar de ander, niet bij het opleggen van zwijgen. De pen mag lichter wegen dan een steen, ze raakt altijd dieper.

door Jurgen Hillaert
veensteken@streekverkenner.nl 

Meer columns op De Rijnpost.nl lezen? Je vindt ze in dit dossier.