Column burgemeester Gert-Jan Kats van Veenendaal: Geketend

VEENENDAAL Het is de tijd van het jaar dat de burgemeestersketen wordt gepoetst. Onze Veense juwelier Rijk van Manen zorgt er elke keer voor dat het zilver als nieuw blinkt! Want er komen weer verschillende momenten aan waarbij de keten meer zichtbaar is. Bij de uitreiking van Koninklijke onderscheidingen, op Koningsdag en op 4 en 5 mei. Je begrijpt, op die dagen worden mijn nekspieren flink uitgedaagd.

Waarom spreken we over een ‘keten’ en is het niet, zoals veel gehoord, een ‘ketting’? Dat is omdat de burgemeestersketen uit twee delen bestaat: de ketting met daaraan een penning. Die twee gezamenlijk heten: de keten. Elke gemeente heeft een andere keten, vooral de ketting is dan verschillend. Daar zijn geen speciale regels voor. Wel is in elke gemeente voorgeschreven hoe de penning eruitziet. Op de ene kant staat het gemeentewapen en op de andere kant het rijkswapen. Bij gewoon, dagelijks gebruik dragen burgemeesters het gemeentewapen aan de voorkant. Maar doet de burgemeester iets voor of namens de koning, dan wordt het rijkswapen aan de voorkant gedragen.

Wanneer draag je de keten? Er is een ambtsinstructie uit 1852. Daarin worden drie specifieke momenten genoemd: tijdens het voorzitten van de gemeenteraadsvergadering, bij het voeren van bevel bij brand of oproerige beweging en bij plechtige gelegenheden namens de gemeente. In de huidige praktijk dragen burgemeesters de keten alleen nog bij het voorzitten van de gemeenteraadsvergadering en bij plechtige gelegenheden namens de gemeente. Bij officiële gelegenheden zoals de ontvangst van ministers, de commissaris van de Koning of de Koning en Koningin zelf. Maar ook als sinterklaas aankomt, bij het binnenhalen van de avondvierdaagse, bij het openen van een bedrijf, enzovoort. Wanneer doe je dan wat voor de koning? Twee specifieke handelingen: bij het in ontvangst nemen van de aubade op Koningsdag en bij de uitreiking van een Koninklijke onderscheiding.

KETEN ALS BEWIJS

De keten heeft voor mij ook wel eens dienstgedaan als bewijs dat ik de burgemeester was. In mijn eerste gemeente was ik met de auto op pad om in één van de dorpen sinterklaas te verwelkomen. Aan het begin van de toegangsweg naar het dorp was een afzetting waar een politieagent stond. Hij hield mij staande en op mijn reactie ‘maar ik ben de burgemeester’ volgde zijn opmerking ‘iedereen kan wel zeggen dat hij de burgemeester is’. Het tonen van de ambtsketen was genoeg om toch te mogen doorrijden.

door Gert-Jan Kats, burgemeester Veenendaal

Meer columns op De Rijnpost.nl lezen? Je vindt ze in dit dossier.