Natuurrubriek Slenterpaadjes over september: ‘Tip: ga niet rapen of plukken’

VEENENDAAL Herfstmaand september begint dit jaar al vroeg door de droogte. De fruitoogstmaand, havermaand, of gerstmaand. September is afgeleid van het Latijnse woord ‘septem’, wat zeven betekent. In het Romeinse kalenderjaar - tot 153 voor Christus - was het de zevende maand.  De oude volks- en weerspreuken uit onze eigen cultuur zijn vaak nog kloppend: ‘Die zijn onkruid een jaar laat staan, kan zeven jaar uit wieden gaan.’  En: ‘Septemberregen komt de boer goed gelegen.’

door Aly van Eijk

De bospaden liggen vol met bladeren, veel struiken hebben het niet gered en zijn verdord. De lijsterbessen zijn wel rood geworden, maar veel zijn er verschrompeld. Eikels zijn er genoeg, de tamme kastanjes hebben net als de beukennootjes uitbundig gebloeid. Voor de dieren die daar van leven hoop ik een goede oogst. De eerste paddenstoelen komen na wat regen boven de grond. Een tip voor iedereen, ga niet rapen of plukken van al de heerlijkheden die in de natuur staan. De boetes zijn erg hoog als je maar iets te veel meeneemt; 4100 euro boete! De groentewinkel heeft het ook!

VOGELS

De vogels hebben zich weinig laten horen, voorzichtig beginnen ze weer, de boomklever en de Vlaamse gaaien, al is het woord Vlaams ook al geschrapt. Die hoor je op afstand al krijsen en ruzie maken. In vroegere eeuwen ving men de eksters en stopte ze in een kooi, met de bedoeling dat ze leerden praten. De Latijnse naam Garrulus betekent luidruchtig of praatziek. De gaai schijnt alle klanken en stemgeluiden die hij regelmatig hoort weer te geven. Voor dieren in het bos is hij waarschuwend bij onraad, zo is er altijd wat positiefs over de gaai te vertellen; jachtopzieners hadden vaak een blauw veertje van deze vogel op hun hoed. Trouwens ook spreeuwen kunnen heel goed imiteren.

(de tekst gaat onder de foto verder)

De tonderzwammen zie je veel op beuken. - Aly van Eijk

LIJSTERBES

De lijsterbes is eigenlijk een steenvrucht, geen bes. De bes bevat twee tot drie steenharde zaden. Na de laatste ijstijd, 10.000 jaar geleden, was de lijsterbes één van de eerste bomen In de oudheid bood de boom bescherming tegen gevaren en betoveringen. Om vee te beschermen werd het onder een boog van lijsterbestakken naar buiten geleid. De naam lijsterbes komt van de lijster af, die de bessen graag eet! Vogels kunnen er tegen, maar wij kunnen ze niet rauw eten, er zit blauwzuur in. Wanneer ze gekookt zijn, kun je er moes of jam van maken. 

TONDERZWAMMEN

De tonderzwammen zie je veel op beuken, een paar jaar geleden kwamen er een paar kleintjes op een beuk, vijf jaar later dood. De schimmeldraden onttrekken voedingsstoffen uit de beuk, of berk. Als de boom dan omvalt, kan de tonderzwam zich omdraaien, zodat de sporen, soms 887 miljoen, aan de onderkant zich verder verspreiden. 

Kijk en geniet.

Reageren? Mail alyvaneijk@gmail.com 

Meer columns op De Rijnpost.nl lezen? Je vindt ze in dit dossier.