Natuurrubriek Slenterpaadjes over april: Krentenboompje en tjiftjaf als voorboden voor een ontluikende natuur

VEENENDAAL April, de grasmaand, kiemmaand, eiermaand en paasmaand. April ontleent zijn naam aan het Latijnse woord aperire, hetgeen openen betekent. Dat weer in verband met het ontluikende van de natuur. De spreekwoorden van vroeger kloppen nog steeds, die horen bij onze cultuur: ‘Wil april niet vertrouwen, hij is en blijft de ouwe; nu lacht hij vals met zonnegloren, gooit dan hagelstenen om je oren’. En nog eentje: ‘De echtelijke staat is als april, nu zonneschijn, dan storm, dan weer stil!’

door Aly van Eijk

Het grote onderwerp is ook dit jaar weer het klimaat, het is wat warmer, extremer weer af en toe, maar alles nog steeds veel hetzelfde, de bloemen en struiken lopen niet eerder uit dan vroeger. Wel gerekend over 50 à 60 jaar, dan is een deel vroeger. We hebben in maart nog steeds nachtvorst gehad en een paar jaar geleden vroor het in april nog 10 graden. Wacht dus nog eventjes met de bloemetjes buiten te zetten!  

TJIFTJAF ALS LENTEBODE UIT HET ZUIDEN

Eén van de lenteboden van de vogels die teruggekomen zijn uit het zuiden is de tjiftjaf, hij is vooral te herkennen aan zijn zang. Hij roept onophoudelijk zijn eigen naam. Als je hem ineens hoort in het bos ben je verrast! En dan hoor je ze overal, ze blijven roepen tot oktober en dan gaan ze terug, naar Spanje, Portugal en sommige nog verder naar Marokko. Het is een onopvallend vogeltje dat je makkelijk over het hoofd ziet. Zijn wetenschappelijke naam is collybita en is afgeleid van het Grieks en betekent zoveel als ‘geldwisselaar’. Met een beetje fantasie zou je uit de zang het tellen van muntstukken kunnen waarnemen. Het is een broedvogel van landschappen die halfopen zijn en bossen. Hun nest bouwen ze heel dicht bij de grond, dat wil zeggen het vrouwtje bouwt, broedt en zorgt voor de opvoeding, emancipatie!

(de tekst gaat onder de foto verder)

Een krentenboompje in bloei. - Aly van Eijk

KRENTENBOOMPJE IS EEN VAN DE EERSTE

Veel struiken zijn in april vol in blad, met of zonder bloei, één van de eerste is het krentenboompje. Eerst de bloesem, die steekt mooi af in de bossen; net of ze licht geven. De bessen die er later aan komen zijn eetbaar zowel voor mens en dier. De naam krentenboom is ontstaan doordat de bessen vroeger gedroogd werden en verwerkt in gebak; in plaats van krenten. 

Ook de sleedoorn krijgt eerst de bloemen en dan het blad. De meidoorn volgt er op met eerst blad en dan bloemen. Een wijsheid van weleer was; wanneer de sleedoorn bloeide bleef het zes weken koud! En dan komt de Betuwe met alle bloesem die je maar wenst, de vele appel-pruim en peren bomen; één grote rozen familie. Dan komen in de weilanden en langs wegen de knalgele paardenbloemen, één groot geel feest. Goed voor alle insecten die de bloemen hard nodig hebben. Al vinden velen het onkruid.

Kijk en geniet. 

Reageren? Mail naar alyvaneijk@gmail.com 

Meer columns op De Rijnpost.nl lezen? Je vindt ze in dit dossier.