Nieuw boek over oorlogsjaren in Elst vol met verrassingen

ELST De tegenwoordig in Bennekom woonachtige Huib van Verseveld verloochent zijn afkomst niet. Hij keert regelmatig terug naar Elst, het dorp waar hij is geboren en getogen. Van jongs af aan is hij geobsedeerd van de Tweede Wereldoorlog en dan met name die in de Grebbelinie. Hij doet er ook onderzoek naar, vooral nadat hij merkte dat onder de Elster bevolking nog ontzettend veel onbekend materiaal te vinden is. Het resulteerde in twee boeken, die mede door onbekende dagboeken tot stand kwamen. Woensdag werd het derde deel gepresenteerd, dat weer vol staat met onbekende details.

Burgemeester Hans van der Pas ontving, net als de twee eerdere delen, het eerste exemplaar. Ook drie andere inwoners van Elst die Huibert met veel raad en daad terzijde hebben gestaan, ontvingen een boek. Aan deze uitgave heeft een aantal personen meegeholpen door hoofdstukken over onbekende gebeurtenissen te beschrijven, onder meer over van bakker Arie Kok van de Rijksstraatweg 61a. Ook staat het boek vol met onbekend fotomateriaal, onder meer afkomstig van mevrouw Sabel-Vermeer. Haar archief werd aan Huib overgedragen. Die is alweer bezig met een vierde deel. ,,Maar ik maak even pas op de plaats om ook met andere dingen bezig te zijn.”

EXECUTIE

Een opmerkelijk resultaat na een onderzoek noemt Van Verseveld het ontrafelen van het mysterie van twee geëxecuteerde Nederlandse militairen midden op de Rijksstraatweg in Elst, het dorp dat niet geëvacueerd hoefde te worden. Dat gebeurde door de Duitse invaller tijdens de chaotische meidagen van 1940. Er waren getuigen die het op die 14e mei zagen gebeuren. Zoals banketbakker Kok. Hij zag hoe een Nederlandse soldaat met zijn armen omhoog werd neergeschoten door een Duitse soldaat. Deze Duitse soldaat werd gelijk door zijn meerdere ter plekke ook neer geschoten.

De andere twee Nederlandse soldaten die zijn omgebracht is een stukje verder op in de Rijksstraatweg. Ook hier zijn de mensen gebleven om hun bezittingen te beschermen en zij hebben dus de twee nederlandse soldaten gevonden en een leefde zelfs nog even iets water gegeven. Eén van de burgers hield een dagboek bij. Daarin las Huibert dat het ging om een soldaat en een tweede luitenant. Hij ontdekte dat er in die meidagen in deze regio zeven personen met deze rang zijn gesneuveld. 

NAMEN

Zes konden het niet zijn, zodat alleen de naam Wim Leunis van 1-I-29 R.I. overbleef. Deze officier werd geboren in Terneuzen op 22 juli 1917. Ook aan de soldaat kon een naam worden verbonden: Jaap Hubers van 1-I-29 R.I. en geboren te Horssen op 3 augustus 1915. De twee werden begraven op een terrein achter de pastorie in Elst, en herbegraven nabij de Veldpost Heideweg, dichtbij de Stokweg op Remmerden, en later opnieuw begraven op het Ereveld Grebbeberg. Ze liggen naast elkaar. 

(De tekst gaat verder onder de foto.)

Willem Leunis was een tweede luitenant die in de meidagen van 1940 werd geëxecuteerd op de Rijksstraatweg in Elst. - Huib van Verseveld

Huib: ,,Als overlijdensplaats staat Locatie Grebbelinie gemeld maar ik weet nu de precieze plek.” Hij zegt verder: ,,Ik heb later de overlijdenskaart van soldaat Hubers gezien en daar stond in dat hij een schotwond aan zijn hoofd had en één in zijn rug.” Het zijn twee nieuwe namen van oorlogsslachtoffers in Elst die op de keeper beschouwd ook thuishoren op het oorlogsmonument dat in 2015 werd onthuld, nadat de eerste pogingen lang geleden strandden. De onderzoekspapieren werden echter gevonden door wijlen Henk Deijs. Die vormden de basis voor de 22 namen die op zwarte hardstenen platen staan, bevestigd op een vierkante bakstenen zuil.

LUYER

In het boek staat uitgebreid het voor Elst onbekende verhaal van Berthie Luyer, de aangenomen dochter van Adrianus Luyer en Christina van Ettekoven die aan de Rijksstraatweg 74 een slagerij hadden. Het paar bleef kinderloos. Bertie (nu Berthie Schouten-Goud) was een joodse onderduiker uit Amsterdam. Haar ouders overleefden de oorlog niet. Bertie kwam via omzwervingen in Elst terecht en werd daar opgenomen in de gemeenschap. In 1947 verhuisde de familie naar Hilversum. In 2003 kreeg het echtpaar postuum de Yad Vashem-onderscheiding uitgereikt. Huib: ,,Dat de Elster familie Van Rotterdam deze onderscheiding heeft gekregen is algemeen bekend. Maar dat het echtpaar Luyer ‘m ook heeft gehad, dat weet hier niemand.”

(De tekst gaat verder onder de foto.)

De Joodse onderduikster in de tijd dat ze in Elst zat en de naam Berthie Luyer droeg. - Huib van Verseveld

DATUM

Verder heeft hij bewijzen gevonden dat tweede piloot Andrew James Newell Scott niet op de crashdatum 3 februari 1943 is omgekomen maar op 4 februari. Sergeant Scott verongelukte in een Short Stirling. De bommenwerper kwam neer in de uiterwaarden tussen Eck en Wiel en Ingen. Samen met Elstenaar Juul van Hardeveld bracht hij duidelijkheid door middel van diepgaand onderzoek over alle inzittenden en hun neerkomen in Elst en omgeving.

(De tekst gaat verder onder de foto.)

Andrew James Newell Scott was 2e piloot en kwam neer in een weiland aan de overkant van Elst. Zijn sterfdatum is toch anders dan altijd is aangenomen. - Huib van Verseveld

Het nieuwe boek ‘Mijn jeugd tijdens de oorlog in Elst Utrecht’ kost 19,95 euro en te koop bij boekhandel Van Kooten in Veenendaal, in Elst bij de Albert Heijn, Drogisterij Pater en bij Van Verseveld senior aan de Irenestraat 80. Voorts ook via Huib History Books.