Met boekscanner kan meer openbaar worden gemaakt

VEENENDAAL Het gemeentearchief van Veenendaal kwam onlangs in het nieuws via de wekelijkse openbare besluiten van burgemeester en wethouders. Daarin werd gemeld dat de raad een krediet van 17.000 euro wordt gevraagd. Dat bedrag is bestemd voor de aanschaf van een zogenaamde boekscanner. Daarmee kunnen kwetsbare (notulen)boeken op de juiste wijze worden ingescand waardoor ze voor een breed publiek (digitaal) toegankelijk kunnen worden gemaakt. Maar er is meer.

door Anne Slok, namens vereniging Oud Veenendaal

Er is meer en meer vraag naar oude foto’s en documenten. Mensen die een nieuwbouwhuis betrekken, maar ook bewoners die al langer in dezelfde woning verblijven vragen zich vaak af hoe het er vroeger op deze plaats moet hebben uitgezien. Zo begint vaak een zoektocht. Bijvoorbeeld bij de herkenning van een gebouw of een straat. Dat merken ze bij het gemeentearchief in Veenendaal heel duidelijk. 

De  vereniging Oud Veenendaal beschikt over veel foto’s, maar in het gemeentearchief vindt men nog veel meer. Tijd om eens langs te gaan bij publieksmedewerker Janneke van den Berg. Janneke is nu alweer bijna zes jaar in dienst bij de gemeente. Ze was voorheen conservator bij het Museum Veenendaal. Ze beschikt over een schat aan informatie en wordt dikwijls gevraagd deel te nemen in diverse werkgroepen. Ze was één van de mensen van de werkgroep die onderzocht heeft of de stichter van Veenendaal Gilbert van Schoonbeke was. Mede door haar onderzoek blijkt dat Gilbert dus niet de stichter is geweest. Zo weet Janneke te vertellen dat er in een oud geschrift uit 1531 in het Gelders Archief wordt geschreven over een ‘grote plaats ten noorden van Rhenen’. Mogelijk wordt daar Veenendaal mee bedoeld.

(de tekst gaat onder de foto verder)

Deze foto maakte Evert Davelaar op 20 januari 1966 aan de Schoolstraat. De foto gebruikte het archief ooit voor een nieuwjaarsgroet. - Artifoto/Gemeentearchief Veenendaal

GEDREVEN Samen met de archivaris Rob Urban en publieksmedewerker Marjon Loonen runt ze het archief. Ze doen dit met hulp van zeventien vrijwilligers. Vandaag is Hans Rijsouw ijverig, en vol overgave aan het archiveren. Janneke: ,,Onze vrijwilligers zijn gedreven mensen die vol in de samenleving staan.”

Het fysieke archief bevindt zich in de kelder van het gemeentehuis. Achter een zwaar metalen deur bevindt zich de kluis. Een grote, geconditioneerde ruimte met ontelbaar veel materiaal. Een snoepwinkel voor wie begaan is met de plaatselijke geschiedenis. Deels gearchiveerd, en deels nog niet. Zo vinden we een deelarchief van persfotograaf Cord Otting die 20 jaar geleden is aangekocht. Het inscannen is arbeidsintensief. Naar schatting is nu 25 procent gedigitaliseerd. De laatste aanwinst is de aankoop van ongeveer 1.500 foto’s van Artifoto. Het betreft hier niet alleen foto’s van fotograaf Evert Davelaar, maar ook van zijn voorganger Dik Hup uit de periode 1950 tot 1975. Deze Artifoto-collectie ligt nu bij de restaurateur. Op termijn zal deze gedigitaliseerd worden en online te zien zijn.

,,Er lopen meer projecten”, vertelt Janneke. ,,Het Veenregister, bestaande uit 22 delen, is onderdeel van het oudste archief van Veenendaal en is geschreven in oud schrift. Het is dan ook bijna niet te lezen. Een groep vrijwilligers is druk doende met het transcriberen, ofwel het omzetten naar leesbaar Nederlands. Een monnikenwerk. Drie delen staan op onze website.”

(de tekst gaat onder de foto verder)

Kerstzang in de hal van de firma De Haas, jaren zeventig. - Cord Otting/Gemeentearchief Veenendaal

KWETSBARE BOEKEN Naast foto’s en documenten beschikt het gemeentearchief over veel, vooral oude en kwetsbare boeken. Inscannen is bijna niet mogelijk zonder deze te beschadigen. Een aanvraag voor een boekscanner is ingediend. Als de gemeenteraad de aanvraag goedkeurt dan kan er op korte termijn een begin worden gemaakt met het archiveren van ook deze unieke en onvervangbare boeken.” Het doel is om zoveel mogelijk online te zetten zodat het voor iedereen toegankelijk is. De medewerkers van het archief helpen vragers graag verder.

Diverse instellingen concentreren zich op de geschiedenis van Veenendaal. Naast het gemeentearchief zijn dat bijvoorbeeld de historische vereniging en het Museum Veenendaal. Doel van dit erfgoedplatform is te komen tot samenwerking bij grotere projecten. Het stolpersteine-project is hier een voorbeeld van. De steentjes worden geplaatst voor het huis van de laatste woning van in de Tweede Wereldoorlog vermoorde Joden. In deze gedenkstenen worden onder andere naam, geboortejaar en plaats van overlijden geslagen.

Meer informatie op gemeentearchief.veenendaal.nl

Kerkewijk in 1973. Links de huisjes van de Panter. Ooit woonden hier de ouders van dichter Kees Stip. - Cord Otting/Gemeentearchief Veenendaal