Drukbezochte herdenking op Grebbeberg: Aandacht voor vergeten vlieger

RHENEN Ondanks de tropische temperaturen namen maandag toch zo’n driehonderd belangstellenden plaats op bloedhete stoelen voor de traditionele dodenherdenking op Tweede Pinksterdag op Militair Ereveld Grebbeberg. 

door Marco Diepeveen

De jaarlijkse ceremonie, waarvan de eerste bijeenkomst al dateert van 1941, is bedoeld om de gesneuvelden van het 8ste Regiment Infanterie te herdenken. Deze eenheid speelde een sleutelrol in de verdediging van de Grebbeberg in de meidagen van 1940. Voorheen verzorgde de Vereniging 8 R.I. - 1940 deze oudste militaire dodenherdenking van ons land. Maar door vergrijzing en sterk teruglopend ledental is deze organisatie van nabestaanden en veteranen in 2024 opgeheven. Daarop namen Stichting Slag om de Grebbeberg en 45 Pantserinfanteriebataljon Regiment Oranje Gelderland, de traditiedrager van het vroegere 8 R.I., het stokje over.

(tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Jan van den Brink                                                                                                                                                                                                                                              

DODENAPPEL

Drie leerlingen van de Achterbergse Willem Teellinckschool lazen gedichten voor, waarna het dodenappel volgde. Twee militairen noemden de namen van alle 233 gesneuvelden op de Grebbeberg. Vervolgens een één minuut stilte, gevolgd door het spelen van twee coupletten van het Wilhelmus door muziekvereniging Ons Genoegen. Een kranslegging bij het regimentsmonument en een defilé langs de graven sloten de herdenking af.

(tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Jan van den Brink                                                                                                                                                                                                                                              

VLIEGER

Het programma kreeg een vervolg met een lezing in de Gedachteniskerk, waar adjudant b.d. Ad Koolen een presentatie hield over de op 12 mei 1940 doodgeschoten vlieger Toon van Liempd (1906-1940). Over de geboren inwoner van het Brabantse Schijndel stelde hij een boekje met zijn levensverhaal en oorlogservaringen samen.

Het eerste exemplaar werd aangeboden aan de 87-jarige dochter Marianne. Zij koestert geen persoonlijke herinneringen aan haar vader. Haar moeder hertrouwde met een man die ze in de oorlog ontmoette. De nagedachtenis aan Toon (Tonnie) bleef altijd een prominente plaats innemen in de familie. ,,Ontzettend leuk en bijzonder dat er nu aandacht is voor mijn vader. Dat doet me ook wel wat. We hebben veel foto’s, brieven en logboeken van pa bewaard. Heel apart dat er nu een film is opgedoken waarin mijn vader is te zien, op de grond en in de lucht. Die is afkomstig van de Heemkundekring Schijndel.”

(tekst gaat onder de foto verder)

Foto: Jan van den Brink                                                                                                                                                                                                                                              

NOODLANDING

Omdat  tijdens de dodenherdenkingen op de Grebbeberg de nadruk ligt op de offers van de Koninklijke Landmacht en de strijd op de grond, is de rol van de Luchtvaartafdeeling (toen onderdeel van de landstrijdkrachten) wat onderbelicht. Ook de persoon en inzet van de militair onderscheiden Van Liempd is vrij onbekend, terwijl hij wel begraven ligt op de Grebbeberg. 

Op 12 mei steeg de reserve sergeant-vlieger met twee andere toestellen van het type Fokker C.V op van het hulpvliegveld Ruigenhoek bij Noordwijkerhout. Missie: het bombarderen van Duitse troepen en stellingen bij de Grebbeberg tussen Rhenen en Wageningen, om de Duitse opmars te vertragen. 

Duitse jachtvliegtuigen doken bovenop de drie sterk verouderde verkenner-bommenwerpers. Twee daarvan raakten beschadigd. Al wordt ook beweerd dat Van Liempd motorpech kreeg door een technisch mankement. Eén Fokker landde in de uiterwaarden bij Opheusden, het tweede ontsnapte naar Ruigenhoek, terwijl Van Liempd een noodlanding wist te maken in Wageningen achter de Duitse linies.

Zodra Duitse infanteristen zijn tweedekker naderden, kwam Van Liempd met opgestoken handen tevoorschijn om zich over te geven. Daarop werd hij doodgeschoten. Zijn waarnemer, luitenant Vrins, hield zich verborgen en werd later wel in krijgsgevangenschap afgevoerd. Postuum reikte prins Bernhard Van Liempd het Bronzen Kruis uit voor zijn betoonde moed.